Choroby serca zaczynają się już w szkolnej ławce! WOBASZ DZIECI ma temu zapobiec

Od września 2026 r. w polskich szkołach ruszy WOBASZ DZIECI – ogólnopolskie badanie profilaktyczne, w ramach którego ponad 300 zespołów medycznych przebada ok. 3,5 tys. uczniów w wieku 7–18 lat pod kątem czynników ryzyka chorób układu krążenia. Projekt obejmie dzieci i młodzież ze 107 gmin we wszystkich województwach, a udział będzie możliwy wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody rodziców lub opiekunów. Program oficjalnie ogłosiło 5 maja 2026 r. Ministerstwo Zdrowia, wspólnie z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Sportu i Turystyki. Badania będą prowadzone w wybranych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Według wiceminister zdrowia Katarzyny Kęckiej mają objąć ponad 180 placówek, choć ta liczba nie pojawia się w oficjalnym komunikacie resortu zdrowia. W wypowiedzi cytowanej przez „Rynek Zdrowia” wiceminister poinformowała także, że dotychczas do udziału w projekcie zgłosiła się „mniej więcej połowa szkół” w skali kraju, przy 100‑proc. udziale deklarowanym na Mazowszu. Dzieci będą wybierane losowo w szkołach, a brak zgody rodzica będzie oznaczał rezygnację z udziału w badaniu. Zakres WOBASZ DZIECI obejmuje wywiad i ankietę dotyczącą stylu życia, żywienia, aktywności fizycznej oraz stanu zdrowia, a także pomiary masy ciała, wzrostu i obwodu talii oraz pomiar ciśnienia tętniczego. Zaplanowano również badania laboratoryjne krwi i moczu. Zgodnie z zapowiedziami rodzice uczestników otrzymają wyniki badań swoich dzieci z możliwością omówienia ich z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Hasło programu brzmi „Wczesna wiedza, dłuższe życie”. Projekt realizuje Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Narodowym Instytutem Kardiologii – Państwowym Instytutem Badawczym, przy udziale MEN oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki. Wiceminister Kęcka podkreśla, że choroby kardiologiczne „zaczynają się już u dzieci i młodzieży” i że „zgoda rodziców jest kluczowa” dla powodzenia przedsięwzięcia. Wiceminister edukacji Paulina Piechna‑Więckiewicz wskazuje, że system edukacji „może lepiej wspierać i skuteczniej przygotowywać dzieci do właściwych wyborów zdrowotnych”. Wiceminister sportu Piotr Borys akcentuje rolę regularnej aktywności fizycznej jako „najprostszej i najskuteczniejszej formy profilaktyki” chorób serca. Ambasadorką programu została wicemistrzyni olimpijska w kajakarstwie górskim Klaudia Zwolińska, która w materiałach informacyjnych zachęca rodziców do wyrażania zgody na udział dzieci w badaniu. WOBASZ DZIECI stanowi część Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032 „Krajowy Program Zwalczania Chorób Układu Krążenia”. Choroby układu krążenia odpowiadają za ponad 40 proc. zgonów dorosłych Polaków, a procesy prowadzące do miażdżycy czy nadciśnienia często rozpoczynają się już w wieku dziecięcym. Poprzednie edycje WOBASZ – w latach 2003–2005 i 2013–2014 – objęły łącznie ponad 20 tys. dorosłych i wykazały masowe występowanie nadwagi, nadciśnienia i zaburzeń lipidowych; trzecia edycja u dorosłych trwa w latach 2025–2026 i ma objąć ok. 9 tys. osób. Dotychczas w Polsce nie prowadzono jednak kompleksowego, ogólnokrajowego badania o podobnym zasięgu w populacji dzieci i młodzieży. Resort zdrowia zapowiada, że dane z WOBASZ DZIECI posłużą do stworzenia strategii profilaktycznej, planowania programów zdrowia publicznego oraz działań z zakresu wczesnej interwencji zdrowotnej w pediatrii. Skuteczność projektu będzie zależeć od liczby szkół, które przystąpią do programu, odsetka zgód rodziców oraz późniejszego przełożenia wyników na konkretne działania w systemie ochrony zdrowia i w szkołach. Nie podano na razie budżetu badania, kryteriów wyboru 107 gmin ani docelowych parametrów frekwencji, co pozostaje obszarem do dalszych wyjaśnień ze strony ministerstw.