Najważniejsze
- •Około 33% kobiet w ciąży w Polsce (85–90 tys. osób) zaszczepiło się przeciwko RSV w pierwszym sezonie powszechnej refundacji.
- •Szczepionka Abrysvo podawana matce w 24–36. tygodniu ciąży chroni niemowlę przed ciężkim przebiegiem RSV przez pierwsze 5–6 miesięcy życia.
- •Wirus RSV odpowiada za 50–70% hospitalizacji niemowląt z powodu zapalenia oskrzelików w sezonie jesienno-zimowym.
- •Alternatywna profilaktyka bezpośrednia dla noworodków (nirsevimab) jest w Polsce refundowana jedynie dla wybranych grup wysokiego ryzyka.
- •Mimo bezpłatnego dostępu aż 67% ciężarnych nie zaszczepiło się, na co wpływ mają m.in. bariery logistyczne i brak recept od lekarzy.
Najważniejsze
- •Około 33% kobiet w ciąży w Polsce (85–90 tys. osób) zaszczepiło się przeciwko RSV w pierwszym sezonie powszechnej refundacji.
- •Szczepionka Abrysvo podawana matce w 24–36. tygodniu ciąży chroni niemowlę przed ciężkim przebiegiem RSV przez pierwsze 5–6 miesięcy życia.
- •Wirus RSV odpowiada za 50–70% hospitalizacji niemowląt z powodu zapalenia oskrzelików w sezonie jesienno-zimowym.
- •Alternatywna profilaktyka bezpośrednia dla noworodków (nirsevimab) jest w Polsce refundowana jedynie dla wybranych grup wysokiego ryzyka.
- •Mimo bezpłatnego dostępu aż 67% ciężarnych nie zaszczepiło się, na co wpływ mają m.in. bariery logistyczne i brak recept od lekarzy.
Około 33 proc. kobiet w ciąży w Polsce zaszczepiło się przeciwko wirusowi RSV w pierwszym pełnym sezonie obowiązywania bezpłatnego programu immunoprofilaktyki.
Około 33 proc. kobiet w ciąży w Polsce zaszczepiło się przeciwko wirusowi RSV w pierwszym pełnym sezonie funkcjonowania bezpłatnego programu immunoprofilaktyki. Wynik ten oznacza, że refundowane szczepienie przyjęło około 85–90 tysięcy ciężarnych, przy rocznej liczbie urodzeń w kraju wynoszącej ok. 260–270 tysięcy. Dane te podsumowują pierwszy okres powszechnego dostępu do profilaktyki mającej chronić najmłodsze dzieci.
Jak działa profilaktyka u kobiet w ciąży?
Szczepionka Abrysvo trafiła na wykaz bezpłatnych leków dla kobiet w ciąży, co rozpoczęło okres powszechnej refundacji preparatu. Podanie szczepionki między 24. a 36. tygodniem ciąży stymuluje u matki produkcję przeciwciał IgG. Przechodzą one przez łożysko do krwiobiegu płodu i chronią dziecko przed ciężkim przebiegiem zakażenia przez pierwsze 5–6 miesięcy życia. Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Kosińska-Kaczyńska podkreśla, że bierna ochrona przekazywana w trakcie ciąży stanowi kluczowy element zapobiegania infekcjom u noworodków.
Alternatywą dla immunizacji matki jest bezpośrednie podanie noworodkowi przeciwciała monoklonalnego – nirsevimabu. Preparat ten zapewnia ochronę przez cały sezon RSV, jednak w Polsce podlega refundacji wyłącznie w przypadku wąskiej grupy ryzyka, obejmującej wcześniaki oraz dzieci z wadami serca. Dla pozostałych niemowląt podanie przeciwciała pozostaje procedurą pełnopłatną, co uniemożliwia większości rodziców skorzystanie z tej formy zabezpieczenia.
Wyzwania i statystyki hospitalizacji
Zakażenia RSV stanowią corocznie główne obciążenie dla polskich szpitali i oddziałów pediatrycznych. Patogen ten odpowiada za 50–70 proc. hospitalizacji niemowląt z powodu zapalenia oskrzelików w sezonie jesienno-zimowym. Odnotowany w Polsce wskaźnik zaszczepienia na poziomie 33 proc. jest zbliżony do wyników ze Stanów Zjednoczonych, gdzie wyniósł on około 32–34 proc. Jest on również wyższy niż statystyki dotyczące szczepień ciężarnych przeciwko grypie i krztuścowi, osiągające dotąd w Polsce poziom 15–25 proc.
Pomimo wpisania preparatu na listę bezpłatnych leków, około 67 proc. kobiet w ciąży nie zaszczepiło się przeciw RSV, przez co ich dzieci pozostają bez ochrony. Eksperci zwracają uwagę na brak wsparcia systemowego oraz bariery logistyczne, w tym niechęć części lekarzy POZ i ginekologów do wystawiania recept. Najbliższe miesiące pokażą, jak obecny poziom immunizacji wpłynie na realny spadek liczby hospitalizowanych niemowląt.
Jak działa bierna immunizacja przeciwko RSV u kobiet w ciąży
Anna Szarla: w komunikacji z pacjentem stawiam na sprawdzoną informację #wywiadlekarski 14
Statystyki szczepień oraz wpływ RSV na hospitalizacje niemowląt
| Wskaźnik / Kategoria | Polska | Stany Zjednoczone / Inne odniesienia |
|---|---|---|
| Wyszczepialność ciężarnych przeciw RSV | ok. 33% (85–90 tys. kobiet) | 32–34% |
| Wyszczepialność ciężarnych przeciw grypie i krztuścowi | 15–25% | — |
| Udział RSV w hospitalizacjach z powodu zapalenia oskrzelików | 50–70% niemowląt w sezonie | — |
| Szacowana roczna liczba urodzeń | ok. 260–270 tys. | — |
Dane z pierwszego pełnego sezonu obowiązywania bezpłatnego programu immunoprofilaktyki RSV w Polsce.
Porównanie metod profilaktyki RSV u noworodków i niemowląt
Szczepienie matki w ciąży (Abrysvo)
Przeciwciała monoklonalne dla noworodków (Nirsevimab)
Słownik pojęć
- Wirus RSV (Respiratory Syncytial Virus)
- Wirus nabłonka oddechowego wywołujący infekcje dróg oddechowych, szczególnie groźny dla niemowląt i małych dzieci.
- Abrysvo
- Szczepionka podawana kobietom w ciąży w celu wywołania biernej odporności przeciw wirusowi RSV u ich nienarodzonych dzieci.
- Nirsevimab
- Przeciwciało monoklonalne podawane bezpośrednio noworodkom i niemowlętom w celu zapobiegania ciężkim zakażeniom RSV.
- Przeciwciała IgG
- Klasa immunoglobulin (przeciwciał), które jako jedyne są zdolne do przechodzenia przez łożysko z krwi matki do krwiobiegu płodu.
- Zapalenie oskrzelików (bronchiolitis)
- Ostra infekcja dolnych dróg oddechowych występująca głównie u niemowląt, najczęściej wywoływana przez wirus RSV.
- Bierna immunoprofilaktyka
- Przekazanie dziecku gotowych przeciwciał wytworzonych przez organizm matki, co zapewnia ochronę bez konieczności własnej odpowiedzi odpornościowej malucha.
