Najważniejsze
- •Eksperci medyczni apelują o wdrożenie powszechnego, refundowanego programu profilaktyki RSV przeciwciałami monoklonalnymi przed sezonem 2026/2027.
- •Zakażenia RSV wywołują rocznie około 20 tysięcy hospitalizacji niemowląt i dzieci do 5. roku życia w Polsce, z czego 90–95% hospitalizowanych to dzieci uprzednio zdrowe.
- •Dotychczasowy program B.40 (palivizumab) obejmuje zaledwie 1,5% populacji (wcześniaki i dzieci z wadami serca), a wymaga 5 miesięcznych dawek.
- •Nowoczesny preparat nirsevimab podaje się jednorazowo, zapewniając ochronę na 5–6 miesięcy; AOTMiT wydała już dla niego pozytywną opinię.
- •Czechy po wprowadzeniu refundacji nirsevimabu osiągnęły 50–60% uodpornienia populacyjnego już w pierwszym sezonie.
Polscy eksperci apelują do Ministerstwa Zdrowia o powszechną refundację uodparniania niemowląt przeciw wirusowi RSV przed sezonem 2026/2027. Przypominają, że zakażenia tym patogenem stanowią przyczynę około 20 tysięcy hospitalizacji najmłodszych dzieci rocznie.
Kluczowe statystyki dotyczące RSV u najmłodszych dzieci
Dane NFZ oraz wypowiedzi eksperckie (prof. T. Szczapa)
Polscy eksperci medyczni zaapelowali do Ministerstwa Zdrowia o wdrożenie przed sezonem 2026/2027 powszechnego, refundowanego programu uodparniania niemowląt przeciwciałami monoklonalnymi przeciw wirusowi RSV. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że zakażenia tym patogenem wywołują rocznie około 20 tysięcy hospitalizacji dzieci do piątego roku życia w Polsce.
Wprowadzenie powszechnej profilaktyki ma na celu ograniczenie liczby ciężkich zachorowań wśród najmłodszych pacjentów. Obecny program lekowy B.40 z wykorzystaniem palivizumabu obejmuje zaledwie 1,5% populacji niemowląt, wyznaczając kryteria dostępu wyłącznie dla dzieci z grup wysokiego ryzyka – m.in. wcześniaków czy pacjentów z wadami serca. Jak jednak wskazuje konsultant krajowy w dziedzinie neonatologii, prof. Tomasz Szczapa, od 90 do 95% dzieci hospitalizowanych z powodu RSV stanowią niemowlęta urodzone jako zdrowe, bez wcześniejszych obciążeń medycznych.
Jedna dawka zamiast pięciu i doświadczenia międzynarodowe
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydała pozytywną opinię w sprawie rozszerzenia immunoprofilaktyki z wykorzystaniem nirsevimabu. Z danych systemu P1 przytoczonych przez prof. Jana Mazelę wynika równocześnie, że w sezonie 2025/2026 przeciw RSV zaszczepiło się 80 tysięcy kobiet w ciąży, co stanowi 33,6% z 238 tysięcy porodów zarejestrowanych w tym okresie.
Zastosowanie nirsevimabu różni się technologicznie od dotychczasowego schematu. Palivizumab wymagał podawania pięciu zastrzyków co miesiąc w trakcie sezonu epidemicznego, co znacząco ograniczało jego dostępność. Nowe przeciwciało monoklonalne podaje się w pojedynczej dawce, która zapewnia ochronę na okres od 5 do 6 miesięcy. Rozwiązanie to ma pomóc w przeciwdziałaniu tzw. długowi immunologicznemu po pandemii COVID-19.
Eksperci zwracają również uwagę na lukę prawną w polskim systemie – kobiety w ciąży przebywające w szpitalach nie mogą skorzystać z bezpłatnych recept z kodem C, które obowiązują wyłącznie w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej. Tymczasem od jesieni 2025 roku refundację nirsevimabu wprowadziły czeskie kasy chorych, osiągając w pierwszym sezonie poziom uodpornienia populacyjnego w granicach 50–60%.
Środowisko medyczne oczekuje na decyzję Ministerstwa Zdrowia w sprawie sfinansowania programu przed rozpoczęciem sezonu infekcyjnego w październiku. Redakcja portalu PracaMedyka.pl skierowała do Ministerstwa Zdrowia oraz NFZ pytania dotyczące planowanego budżetu, wyceny świadczenia oraz harmonogramu decyzji refundacyjnych.
Porównanie schematów profilaktyki RSV: Palivizumab vs Nirsevimab
Palivizumab (Program B.40)
Nirsevimab (Nowy standard)
Statystyki zachorowań na RSV oraz szczepień i immunoprofilaktyki w Polsce i Czechach
| Wskaźnik / Parametr | Wartość / Dane | Kontekst / Grupa docelowa |
|---|---|---|
| Roczna liczba hospitalizacji dzieci do 5 r.ż. w PL | ok. 20 000 | Dzieci hospitalizowane z powodu RSV |
| Udział dzieci urodzonych jako zdrowe wśród hospitalizowanych | 90% – 95% | Brak wcześniejszych obciążeń zdrowotnych |
| Zasięg aktualnego programu B.40 (palivizumab) | 1,5% | Wyłącznie grupy wysokiego ryzyka (wcześniaki, wady serca) |
| Odsetek zaszczepionych kobiet w ciąży w PL (sezon 2025/2026) | 33,6% | 80 tys. z 238 tys. zarejestrowanych porodów |
| Poziom uodpornienia populacyjnego w Czechach | 50% – 60% | Pierwszy sezon po wprowadzeniu refundacji nirsevimabu |
Opracowanie własne na podstawie danych NFZ, P1 oraz wypowiedzi eksperckich
Słownik pojęć
- RSV
- Wirus syncytialny oddechowy (Respiratory Syncytial Virus) – powszechny wirus atakujący układ oddechowy, szczególnie niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci, u których może wywołać ciężkie zapalenie oskrzelików lub płuc.
- Przeciwciała monoklonalne
- Białka odpornościowe wyprodukowane w laboratorium, które po podaniu organizmowi bezpośrednio neutralizują konkretny patogen (dając tzw. odporność bierną) bez konieczności wytwarzania własnej odpowiedzi immunologicznej.
- Nirsevimab
- Przeciwciało monoklonalne nowej generacji o wydłużonym okresie półtrwania, podawane w pojedynczej dawce w celu ochrony niemowląt przed RSV przez cały sezon infekcyjny.
- Palivizumab
- Przeciwciało monoklonalne starszej generacji stosowane w profilaktyce RSV, wymagające comiesięcznych podań w trakcie sezonu epidemicznego.
- Dług immunologiczny
- Zjawisko zwiększonej podatności populacji (zwłaszcza dzieci) na infekcje oddechowe po okresie pandemii COVID-19, wynikające z braku naturalnej ekspozycji na patogeny podczas obostrzeń i izolacji.
- AOTMiT
- Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji – państwowa instytucja opiniodawcza oceniająca m.in. zasadność i efektywność kosztową refundacji leków i procedur medycznych w Polsce.
