Najważniejsze
- •Seniorzy pozostają grupą najwyższego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy i RSV, a ryzyko hospitalizacji wyraźnie rośnie po 65. roku życia.
- •W sezonie 2025/2026 przeciw grypie zaszczepiło się tylko 16 proc. polskich seniorów — znacznie mniej niż poziom 75 proc. wskazywany przez WHO.
- •Eksperci zalecają zwiększenie szczepień dzieci, które często przynoszą wirusy do gospodarstw domowych, oraz stosowanie szczepionek wysokodawkowych u osób starszych.
- •Ważnym uzupełnieniem profilaktyki pozostają szczepienia przeciw pneumokokom, ponieważ inwazyjna choroba pneumokokowa nie jest ograniczona do sezonu infekcyjnego.
- •Największe bariery to odległość do punktów szczepień, niewystarczająca informacja o dostępności preparatów oraz niepewność dotycząca refundacji nowoczesnych szczepionek dla seniorów.
Przed sezonem infekcyjnym 2026/2027 eksperci wskazują seniorów jako grupę najbardziej narażoną na ciężkie powikłania grypy i RSV oraz apelują o zwiększenie liczby szczepień.
Przed sezonem infekcyjnym 2026/2027 eksperci ostrzegają, że seniorzy będą grupą najbardziej narażoną na ciężkie powikłania, hospitalizację i zgon z powodu grypy oraz RSV. Specjaliści apelują o zwiększenie liczby szczepień dzieci oraz stosowanie szczepionek wysokodawkowych u osób powyżej 65. roku życia.
Według danych Centrum e-Zdrowia w sezonie 2025/2026 przeciw grypie zaszczepiło się w Polsce 16 proc. seniorów. To mniej niż 75-procentowy poziom wskazywany w zaleceniach Światowej Organizacji Zdrowia. W całej populacji szczepienie przyjęło około 2,3 mln osób.
Szczepienia dzieci mogą chronić seniorów
W tym samym sezonie zaszczepiono 97 tys. dzieci w wieku do 4 lat, 100 tys. dzieci w wieku 5–9 lat, 63 tys. dzieci w wieku 10–14 lat oraz 42 tys. osób w wieku 15–19 lat. Szczepienia przeciw grypie są zalecane w każdym sezonie od ukończenia 6. miesiąca życia. W Polsce pozostają bezpłatne dla osób do 18. roku życia.
Dr Ilona Małecka z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz prof. Adam Antczak z Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych wskazują, że dzieci często przynoszą wirusy do domów. Ograniczenie liczby zakażeń w tej grupie może zmniejszyć ryzyko infekcji u starszych członków rodziny.
W przypadku grypy dzieci i nastolatki do 14. roku życia zakażają się częściej, ale seniorzy częściej trafiają do szpitala i umierają z powodu powikłań. W przypadku RSV hospitalizacja występuje prawie dwa razy częściej u osób w wieku 65–74 lat i trzy razy częściej po ukończeniu 75. roku życia niż w grupie osób w wieku 18–49 lat.
Szczepionki wysokodawkowe dla seniorów
Badania DANFLU-2 i GALFLU wskazują, że szczepionki wysokodawkowe, zawierające 60 mikrogramów antygenu, zmniejszają ryzyko hospitalizacji seniorów. U osób starszych odpowiedź immunologiczna na standardowe dawki może być osłabiona.
Eksperci przypominają także o szczepieniach przeciw pneumokokom. Inwazyjna choroba pneumokokowa nie ma charakteru sezonowego, a jej wykrywalność rośnie wraz z wiekiem.
Polska należy do państw Unii Europejskiej o niskiej wyszczepialności. Seniorom z mniejszych miejscowości dostęp do szczepień utrudnia odległość od punktów szczepień. Pacjenci nie zawsze mają też jasne informacje o dostępności preparatów wysokodawkowych w aptekach.
Wypowiedzi ekspertów należy również oceniać z uwzględnieniem ich związków z organizacjami promującymi szczepienia i współpracującymi z producentami takich preparatów.
W nadchodzących miesiącach kluczowe będą poprawa dostępności punktów szczepień, lepsza informacja dla pacjentów oraz decyzje dotyczące refundacji nowoczesnych szczepionek dla seniorów.
Kto jest najbardziej narażony w sezonie infekcyjnym?
Dane i informacje przytoczone w artykule; wartości dotyczą sezonu 2025/2026 lub porównań opisanych w tekście.
Kto biegnie się zaszczepić? Jest nowy preparat
Szczepionka standardowa a wysokodawkowa u seniorów
Szczepionka standardowa
Szczepionka wysokodawkowa
Liczba osób zaszczepionych przeciw grypie w Polsce w sezonie 2025/2026 w podziale na wiek dzieci.
| Grupa wiekowa | Liczba zaszczepionych (tys.) |
|---|---|
| 0-4 lata | 97 |
| 5-9 lat | 100 |
| 10-14 lat | 63 |
| 15-19 lat | 42 |
Dane na podstawie Centrum e-Zdrowia.
Słownik pojęć
- RSV
- Syncytialny wirus oddechowy, który może powodować zakażenia dróg oddechowych; u seniorów i małych dzieci może prowadzić do ciężkiego przebiegu i hospitalizacji.
- Szczepionka wysokodawkowa
- Szczepionka przeciw grypie zawierająca większą ilość antygenu niż preparat standardowy, przeznaczona przede wszystkim dla osób starszych w celu uzyskania silniejszej odpowiedzi immunologicznej.
- Antygen
- Składnik szczepionki rozpoznawany przez układ odpornościowy, który pobudza organizm do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej.
- Odpowiedź immunologiczna
- Reakcja układu odpornościowego na patogen lub szczepionkę, obejmująca m.in. wytwarzanie przeciwciał i aktywację komórek odpornościowych.
- Inwazyjna choroba pneumokokowa
- Ciężkie zakażenie wywołane przez pneumokoki, które mogą przedostać się do krwi lub innych zwykle jałowych części organizmu.
- Wyszczepialność
- Odsetek osób w określonej populacji, które przyjęły szczepienie przeciw konkretnej chorobie.
