Najważniejsze
- •Zastosowanie ultrasonografii wysokiej częstotliwości (HFUS) pozwala na precyzyjną, nieinwazyjną ocenę głębokości naciekania nowotworów skóry przed operacją.
- •Technologia wykorzystuje fale od 15 MHz do nawet 70 MHz, co pozwala na obrazowanie zarówno skóry właściwej, jak i naskórka.
- •Badanie ułatwia planowanie rekonstrukcji tkanek (np. w okolicach nosa i uszu), będąc procedurą bezbolesną i wolną od promieniowania jonizującego.
- •Ograniczeniem metody jest brak możliwości odróżnienia komórek rakowych od stanu zapalnego oraz wysoki koszt urządzeń (20-80 tys. euro).
- •HFUS stanowi jedynie metodę pomocniczą i nie zastępuje standardowej śródoperacyjnej oceny marginesów metodą chirurgii Mohsa.
Niemieckie Towarzystwo Ultrasonografii w Medycynie poinformowało 21 lipca 2026 roku, że ultrasonografia wysokiej częstotliwości pozwala precyzyjnie określić głębokość naciekania nowotworów skóry twarzy.
Niemieckie Towarzystwo Ultrasonografii w Medycynie (DEGUM) poinformowało 21 lipca 2026 roku, że zastosowanie ultrasonografii wysokiej częstotliwości (HFUS) przed operacjami nowotworów skóry twarzy umożliwia precyzyjne określenie głębokości naciekania guza. Według organizacji technika ta pozwala lepiej zaplanować zabieg chirurgiczny lub dobrać alternatywne metody leczenia.
Zastosowanie i możliwości technologii HFUS
Skuteczność metody HFUS w przedoperacyjnej ocenie zasięgu raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego potwierdziły publikacje naukowe z lat 2024–2025, które ukazały się m.in. w czasopismach „JDDG” oraz „Journal of Clinical Medicine”. Technologia ta wykorzystuje fale o częstotliwości 15–22 MHz do oceny skóry właściwej oraz do 50–70 MHz do mikrochirurgicznej oceny naskórka. Dr Diana Crisan z Kliniki Dermatologii i Alergologii Szpitala Uniwersyteckiego w Ulm wskazuje, że badanie struktur leżących bezpośrednio pod powierzchnią skóry pozwala określić stosunek guza do sąsiednich tkanek, w tym tkanki tłuszczowej, chrząstek i kości. Ma to kluczowe znaczenie przy planowaniu rekonstrukcji w tak wymagających obszarach jak nos czy uszy. Cała procedura ultrasonograficzna jest bezbolesna, nie emituje promieniowania jonizującego i pozwala na uzyskanie wyniku w czasie rzeczywistym, bezpośrednio podczas wizyty pacjenta. Aby jednak móc samodzielnie wykonywać i interpretować te badania, lekarze muszą przejść trzystopniowy system certyfikacji DEGUM. Obejmuje on kursy teoretyczne oraz wykonanie od 200 do ponad 1000 badań pod nadzorem.
Raki nieczerniakowe skóry to najczęstsze nowotwory u osób rasy kaukaskiej. Rozwijają się głównie na tych obszarach twarzy, które są stale narażone na promieniowanie ultrafioletowe. Dotychczasowa diagnostyka przedoperacyjna opierała się na ocenie wzrokowej, palpacyjnej lub na inwazyjnej biopsji sztancowej. Tymczasem nieinwazyjne metody optyczne, takie jak mikroskopia konfokalna, penetrują skórę zaledwie do głębokości 0,25 milimetra. Technologia HFUS nie stanowi jeszcze powszechnego standardu w mniejszych gabinetach. Wynika to z wysokiego kosztu aparatury (od 20 000 do ponad 80 000 euro) oraz konieczności specjalistycznego przeszkolenia personelu medycznego.
Ograniczenia metody i koszty wdrożenia
Metoda HFUS ma jednak pewne ograniczenia diagnostyczne. Urządzenia nie odróżniają komórek nowotworowych od otaczającego je odczynu zapalnego, blizn czy mieszków włosowych, co może prowadzić do fałszywego zawyżenia głębokości guza. Z kolei silne rogowacenie naskórka blokuje fale ultradźwiękowe, co grozi zaniżeniem rzeczywistej głębokości nacieku. Chirurdzy onkologiczni podkreślają, że przedoperacyjne badanie ultrasonograficzne jest jedynie metodą pomocniczą. Nie zastępuje ono śródoperacyjnego badania histopatologicznego marginesów metodą chirurgii mikrograficznej Mohsa. Dodatkowo brakuje długofalowych badań klinicznych potwierdzających, że rezygnacja z operacji na rzecz metod miejscowych – podjęta wyłącznie na podstawie obrazu USG – nie zwiększa ryzyka nawrotu nowotworu. Ekspertka wypowiadająca się w materiale, dr Diana Crisan, jest członkinią DEGUM oraz autorką większości cytowanych badań, co warto wziąć pod uwagę przy ocenie neutralności przedstawionych wniosków.
Parametry technologii ultrasonografii wysokiej częstotliwości (HFUS) w dermatologii
| Częstotliwość fal (MHz) | Obszar zastosowania / Głębokość oceny | Szacowany koszt aparatury (EUR) |
|---|---|---|
| 15 – 22 MHz | Skóra właściwa oraz głębsze struktury | 20 000 - 80 000 € |
| 50 – 70 MHz | Mikrochirurgiczna ocena naskórka | 20 000 - 80 000 € |
Opracowanie na podstawie danych DEGUM i publikacji naukowych (2024-2026)
Kluczowe aspekty wdrożenia HFUS w diagnostyce nowotworów skóry
Na podstawie danych DEGUM i wytycznych klinicznych.
Porównanie nieinwazyjnych metod diagnostyki przedoperacyjnej nowotworów skóry
Metody optyczne (np. mikroskopia konfokalna)
Ultrasonografia wysokiej częstotliwości (HFUS)
Słownik pojęć
- DEGUM
- Niemieckie Towarzystwo Ultrasonografii w Medycynie, organizacja wyznaczająca standardy szkolenia i certyfikacji w zakresie badań USG.
- HFUS
- (High-Frequency Ultrasound) Ultrasonografia wysokiej częstotliwości, technologia wykorzystująca fale powyżej 15 MHz do dokładnego obrazowania powierzchownych warstw skóry.
- Rak podstawnokomórkowy (BCC)
- Najczęstszy nowotwór złośliwy skóry o lokalnej złośliwości, rzadko dający przerzuty, ale mogący głęboko naciekać otaczające tkanki.
- Rak kolczystokomórkowy (SCC)
- Nowotwór złośliwy skóry o charakterze miejscowo złośliwym i zdolności do dawania przerzutów, rozwijający się z komórek nabłonka płaskiego.
- Chirurgia mikrograficzna Mohsa
- Specjalistyczna, oszczędzająca tkanki metoda chirurgicznego usuwania nowotworów skóry z jednoczasową, śródoperacyjną mikroskopową oceną wszystkich marginesów cięcia.
