Skroń i warga jako lokalizacje wysokiego ryzyka w raku kolczystokomórkowym skóry

Nowe wieloośrodkowe badanie retrospektywne, przedstawione 11 maja 2026 r. na dorocznym zjeździe American College of Mohs Surgery (ACMS) w Austin, wskazuje, że skroń i warga są niezależnymi lokalizacjami wysokiego ryzyka w raku kolczystokomórkowym skóry (cSCC), natomiast guzy na tułowiu i kończynach wiążą się z wyraźnie niższym ryzykiem niekorzystnych wyników. Analiza objęła 11 506 pacjentów z 19 046 guzami cSCC leczonych w 12 ośrodkach w USA, Hiszpanii i Brazylii. Mediana wieku chorych wynosiła 74 lata, a 60% stanowili mężczyźni; mediana czasu obserwacji to 35,9 miesiąca. Badacze klasyfikowali lokalizacje na głowie i szyi jako: skalp, skroń (temple), warga, ucho oraz „inne głowa/szyja”. Osobno analizowali kończyny (ramiona/nogi oraz dłonie/stopy) i tułów. Śledzono pięć punktów końcowych: nawrót miejscowy, przerzuty (w tym węzłowe), zgon z powodu choroby, „any poor outcome” (wystąpienie któregokolwiek z tych zdarzeń) oraz „major poor outcomes” (przerzuty lub zgon z powodu cSCC). Surowe odsetki „any poor outcome” były najwyższe dla skalpu (6,6%), skroni (6,4%) i wargi (4,8%), niższe dla innych rejonów głowy/szyi (4,5%) i ucha (3,6%), a najniższe dla dłoni/stóp (3,0%), tułowia (2,4%) oraz ramion/nóg (2,0%). W analizie wieloczynnikowej, po korekcie o wiek, płeć, stadium wg Brigham and Women’s Hospital, immunosupresję oraz rodzaj leczenia, skroń pozostała niezależnie związana z wyższym ryzykiem nawrotu miejscowego (SHR 1,6; p = 0,01) oraz około 40% wyższym ryzykiem „any poor outcome” względem ogólnej grupy lokalizacji głowy i szyi. Dla tej okolicy nie stwierdzono istotnych różnic w zakresie przerzutów węzłowych ani zgonu z powodu choroby. Guzy umiejscowione na wardze miały ponad dwukrotnie wyższe ryzyko przerzutów węzłowych (SHR 2,4; p = 0,006) i „major poor outcomes” (SHR 2,3; p = 0,003) w porównaniu z innymi lokalizacjami głowy/szyi, przy braku istotnych różnic dla samego nawrotu miejscowego i disease-specific death analizowanych osobno. Skalp, mimo najwyższego surowego odsetka niekorzystnych wyników, po korekcie nie był niezależnym predyktorem gorszego rokowania, podobnie jak ucho. Z kolei tułów wiązał się z około 60% niższym ryzykiem nawrotu miejscowego i 50% niższym ryzykiem „any poor outcome” względem głowy/szyi (p < 0,001). Guzy na ramionach i nogach miały o połowę mniejsze ryzyko „any poor outcome” oraz 50–80% niższe ryzyko pozostałych niekorzystnych punktów końcowych, istotne statystycznie dla większości analiz. Zmiany na dłoniach i stopach również wiązały się z niższym ryzykiem wszystkich „poor outcomes”, z wyjątkiem zgonu z powodu choroby, gdzie redukcja nie osiągnęła istotności statystycznej. Rak kolczystokomórkowy skóry jest jednym z najczęstszych nowotworów skóry i zazwyczaj ma dobre rokowanie, jednak u części chorych dochodzi do nawrotów, przerzutów węzłowych i zgonu. Dotychczas za szczególnie wysokiego ryzyka uznawano m.in. guzy na uchu i skórze owłosionej głowy, a lokalizację głowa/szyja jako całość traktowano w systemach BWH i AJCC jako bardziej ryzykowną niż tułów czy kończyny. Nowe dane sugerują, że w obrębie tej grupy szczególnie wyróżniają się skroń i warga. Autorka analizy, Emma Merquetegui Lucke z Ohio State University, wskazała, że guzy w tych lokalizacjach mogą wymagać ściślejszego nadzoru i eskalacji leczenia, a zewnętrzna komentatorka Joanna Walker oceniła wyniki jako pomocne dla identyfikacji pacjentów wysokiego ryzyka. Badanie ma jednak charakter retrospektywny, a dane pochodzą z prezentacji konferencyjnej, dlatego ewentualne zmiany w praktyce i wytycznych będą wymagały potwierdzenia wyników w recenzowanych publikacjach i kolejnych analizach.