Najważniejsze
- •Syropy z laktulozą dostępne bez recepty różnią się stężeniem substancji czynnej (od 500 mg/ml do 667 mg/ml), co stwarza ryzyko popełnienia błędu przy dawkowaniu.
- •Zamiana preparatu 66,7% na 50% przy zachowaniu tej samej objętości (np. 30 ml) zmniejsza podaną dawkę substancji czynnej aż o 25%, co zmniejsza skuteczność terapii.
- •Przed zmianą marki syropu z laktulozą należy dokładnie sprawdzić stężenie na opakowaniu lub skonsultować się z farmaceutą.
- •Niektóre opisy apteczne leków OTC pomijają istotne ostrzeżenia dotyczące dawkowania u dzieci oraz zawartości cukrów prostych u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją.
Dostępne bez recepty syropy z laktulozą różnią się stężeniem substancji czynnej nawet o 33 proc., a brak przeliczników na gramy w opisach aptecznych stwarza ryzyko błędów w dawkowaniu.
Różne stężenia preparatów i braki w opisach leków
Dostępne bez recepty w polskich aptekach syropy z laktulozą różnią się stężeniem substancji czynnej od 500 mg/ml do 667 mg/ml. Brak przeliczników z mililitrów na gramy w opisach aptecznych stwarza ryzyko błędów w dawkowaniu. Analiza kart produktowych w serwisie internetowym Świat Leku z września 2026 roku wykazała rozbieżności w mocy preparatów sięgające aż 33 proc. pomiędzy poszczególnymi lekami OTC.
Preparaty Duphalac oraz Duphalac Fruit zawierają 667 mg/ml laktulozy (stężenie 66,7 proc.). Syrop Lactulose-MIP ma w składzie 650 mg/ml substancji czynnej (65 proc.), natomiast Lactulosum Polfarmex – 500 mg/ml (50 proc.). Wszystkie cztery analizowane leki mają w Polsce status produktów wydawanych bez recepty, również we wskazaniu do leczenia encefalopatii wątrobowej.
W zależności od wskazania zalecane dawki dobowe znacznie się różnią. Przy zaparciach wynoszą od 10 ml do 45 ml, a w encefalopatii wątrobowej sięgają od 90 ml do 180 ml na dobę. W karcie leku Duphalac Fruit odnotowano puste pola w rubrykach dotyczących dawkowania u dzieci w wieku 1–6 lat oraz 7–14 lat. Z kolei karta leku Lactulose-MIP zawiera szczegółowe przeciwwskazania dotyczące nietolerancji fruktozy i niedoboru laktazy, a także informację o zawartości 0,2 jednostki chlebowej w 15 ml syropu. Opisy preparatów Duphalac i Polfarmex na stronie apteki pomijają te ostrzeżenia.
Ryzyko nieprawidłowego dawkowania
Laktuloza jest syntetycznym dwucukrem działającym w jelicie grubym. Przy zaparciach zwiększa objętość treści jelitowej na drodze osmotycznej, natomiast w leczeniu encefalopatii wątrobowej zakwasza środowisko jelitowe i hamuje wchłanianie toksycznego amoniaku do krwi. Odmienne zapisy dotyczące przeciwwskazań i substancji pomocniczych wynikają z różnic w procesach syntezy u poszczególnych producentów oraz z zapisów w ich Charakterystykach Produktu Leczniczego.
Zamiana syropu o stężeniu 66,7 proc. na preparat 50-procentowy przy zachowaniu tej samej objętości (np. 30 ml) oznacza podanie o 25 proc. mniej substancji czynnej, co grozi brakiem skuteczności leczenia. Z kolei zmiana w odwrotnym kierunku może wywołać biegunkę oraz odwodnienie.
Zarówno personel medyczny, jak i pacjenci powinni zwracać szczególną uwagę na stężenie substancji czynnej podane na opakowaniu leku z laktulozą. Przed zamianą stosowanego preparatu na lek innego producenta wskazana jest weryfikacja przelicznika dawki lub konsultacja z farmaceutą.
Porównanie stężeń i cech dostępnych syropów z laktulozą (OTC)
| Nazwa preparatu | Stężenie (mg/ml) | Stężenie (%) | Uwagi i specyfika opisów |
|---|---|---|---|
| Duphalac / Duphalac Fruit | 667 mg/ml | 66,7% | Brak danych o dawkowaniu u dzieci (1-14 lat) w wybranych kartach aptecznych |
| Lactulose-MIP | 650 mg/ml | 65,0% | Zawiera informację o 0,2 WBT w 15 ml oraz ostrzeżenia dot. fruktozy/laktazy |
| Lactulosum Polfarmex | 500 mg/ml | 50,0% | Wymaga podania większej objętości syropu w celu uzyskania tej samej dawki lekowej |
Na podstawie analizy kart produktowych leków OTC (Świat Leku)
Skutki błędów w przeliczaniu dawek laktulozy
Wpływ niewłaściwego przeliczenia stężenia laktulozy na efekt terapeutyczny
Słownik pojęć
- Laktuloza
- Syntetyczny dwucukier zbudowany z galaktozy i fruktozy, niewchłaniający się z przewodu pokarmowego, stosowany jako lek przeczyszczający i w encefalopatii wątrobowej.
- Encefalopatia wątrobowa
- Zespół zaburzeń neuropsychiatrycznych i neurologicznych występujący w przebiegu ciężkich ostrych lub przewlekłych chorób wątroby, związany m.in. z toksycznym działaniem amoniaku na mózg.
- Działanie osmotyczne
- Mechanizm działania leków przeczyszczających polegający na zatrzymywaniu wody w świetle jelita na zasadzie osmozy, co prowadzi do zmiękczenia stolca i zwiększenia jego objętości.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL)
- Urzędowy dokument stanowiący podstawowe źródło informacji o leku dla personelu medycznego, zawierający m.in. wskazania, przeciwwskazania, dawkowanie i skład.
- Jednostka chlebowa (WBT)
- Medyczny przelicznik ilości węglowodanów stosowany głównie przez pacjentów z cukrzycą; 1 WBT odpowiada 10–12 g przyswajalnych węglowodanów.
