Najważniejsze
- •Niektóre wody mineralne i lecznicze mogą osłabiać lub przedwcześnie rozpuszczać powłokę dojelitową leków enteric-coated.
- •W badaniu z Budapesztu już po 5 minutach kontaktu z częścią wód leczniczych powłoka zaczynała się rozpadać, a po 15–30 minutach uwalniało się ponad 90% substancji czynnej.
- •Największy wpływ miały wody zasadowe, bogate w minerały i jony; sam odczyn pH nie tłumaczył wszystkich obserwacji.
- •W praktyce leki z powłoką dojelitową najlepiej popijać wodą z kranu, a kapsułek nie otwierać bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
- •Szczególnie narażeni na błędy są seniorzy, dzieci oraz pacjenci mający trudność z połykaniem tabletek.
Badanie Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie wykazało, że niektóre wody mineralne mogą rozpuszczać powłokę leków dojelitowych i osłabiać ich działanie.
Farmaceuci z Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie ustalili, że część wód mineralnych i leczniczych może rozpuszczać ochronną powłokę leków dojelitowych. Badanie opublikowane 10 czerwca 2026 r. wskazuje, że w takich warunkach substancja czynna może uwalniać się zbyt wcześnie, zanim lek dotrze do jelita.
Naukowcy przebadali 22 powszechnie spożywane napoje, w tym różne wody mineralne i lecznicze oraz sok jabłkowy. W przypadku niektórych wód leczniczych powłoka zaczynała się rozpadać już po pięciu minutach kontaktu. Po symulowanym czasie moczenia wynoszącym 15–30 minut ponad 90 proc. substancji aktywnej uwalniało się przedwcześnie. Autorzy badania zwracają uwagę, że w praktyce może to oznaczać utratę skuteczności terapii.
W badaniu odnotowano, że największy wpływ miały wody zasadowe, bogate w minerały i jony. Dotąd zakładano, że kluczowe znaczenie ma głównie pH płynu, ale wyniki sugerują, że skład mineralny także przyspiesza rozpad powłoki. Dla porównania bardziej kwaśne płyny, takie jak sok jabłkowy, utrzymywały powłokę stabilniej. W briefie nie podano szczegółowych wartości pH ani składu mineralnego poszczególnych napojów.
Powłokę dojelitową stosuje się w wielu lekach, m.in. w preparatach na refluks, lekach chroniących żołądek, niektórych lekach przeciwbólowych i psychiatrycznych. Ma ona chronić składnik aktywny przed kwasem żołądkowym albo ograniczyć podrażnienie śluzówki żołądka. Lek powinien uwolnić się dopiero w jelicie, gdzie środowisko jest bardziej zasadowe. Jeśli powłoka rozpuści się wcześniej, mechanizm działania leku może zostać zaburzony.
Badacze podkreślają, że osoby mające trudności z połykaniem tabletek są szczególnie narażone na błędy. Dotyczy to m.in. seniorów, dzieci oraz pacjentów z bolesnymi infekcjami gardła, którzy otwierają kapsułki i mieszają ich zawartość z płynem lub jedzeniem. Jeśli taki preparat zostanie popity niewłaściwą wodą, lek może stracić skuteczność. W praktyce zalecenie pozostaje proste: leki dojelitowe należy przyjmować z wodą z kranu, a kapsułek nie należy otwierać bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Wyniki badania wpisują się w szerszy problem edukacji pacjentów. W codziennej praktyce wielu chorych nie sprawdza, z czym popija lek, choć wybór płynu może wpływać na jego działanie. To oznacza, że komunikaty na opakowaniach i w aptekach mogą wymagać większej precyzji, zwłaszcza przy preparatach o powłoce dojelitowej.
Jak działa powłoka dojelitowa i co może ją osłabić?
Na podstawie artykułu o badaniu Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie.
Najważniejsze wyniki badania z Budapesztu
| Badany napój / warunki | Wpływ na powłokę enteric-coated | Obserwacja ilościowa |
|---|---|---|
| Część wód leczniczych | Szybki rozpad powłoki | Początek rozpadu po 5 minutach |
| Wody zasadowe, bogate w minerały i jony | Najsilniejszy wpływ | Ponad 90% substancji aktywnej uwalniało się przedwcześnie po 15–30 minutach |
| Sok jabłkowy | Stabilizował powłokę lepiej niż wody lecznicze | Brak podanych dokładnych wartości |
| Wody mineralne i lecznicze ogółem | Ryzyko przedwczesnego uwolnienia leku | Autorzy wskazują na możliwość utraty skuteczności terapii |
Na podstawie artykułu i briefu z badania Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie (10 czerwca 2026 r.).
Słownik pojęć
- enteric-coated
- Powłoka dojelitowa: otoczka tabletki lub kapsułki, która ma nie rozpuścić się w żołądku, lecz dopiero w jelicie.
- substancja czynna
- Składnik leku odpowiedzialny za jego działanie lecznicze.
- pH
- Miara kwasowości lub zasadowości roztworu; wpływa na stabilność wielu leków.
- powłoka ochronna
- Warstwa zabezpieczająca lek przed zbyt wczesnym rozpadem lub przed drażnieniem żołądka.
- uwalnianie przedwczesne
- Sytuacja, w której substancja czynna wydziela się z leku wcześniej niż zakładano, co może osłabić efekt terapii.
- jelito
- Odcinek przewodu pokarmowego, w którym wiele leków z powłoką dojelitową ma się dopiero rozpuścić i wchłonąć.
