Popularne leki utrudniają walkę z upałami. Lekarze ostrzegają przed ryzykiem powikłań

W sierpniu 2026 roku lekarze i naukowcy z USA oraz Europy ostrzegli, że powszechnie stosowane leki kardiologiczne, psychiatryczne oraz te przepisywane na nadciśnienie zaburzają zdolność organizmu do termoregulacji. Podczas fal upałów zjawisko to znacząco zwiększa ryzyko odwodnienia, udarów cieplnych oraz niewydolności narządów u pacjentów.

Leki psychotropowe, takie jak inhibitory SSRI i SNRI, a także preparaty kardiologiczne i diuretyki wpływają bezpośrednio na podwzgórze – ośrodek regulacji temperatury w mózgu. Dr Robert Feder oraz dr Logan Harper potwierdzają, że substancje te ograniczają wydzielanie potu i zaburzają odczuwanie pragnienia. Z drugiej strony, nadmierne pocenie się – będące skutkiem ubocznym przyjmowania antydepresantów – dotyczy około jednej piątej pacjentów. Z kolei stosowanie neuroleptyków blokujących dopaminę w podwzgórzu wiąże się z nawet dwu- lub trzykrotnym wzrostem ryzyka zgonu podczas upałów. Wykazały to analizy przeprowadzone po tragicznej fali upałów w Europie w 2003 roku.

Wpływ różnych grup leków na organizm

Inne grupy leków wywołują odmienne zaburzenia fizjologiczne. Beta-blokery ograniczają przepływ krwi do skóry, co utrudnia oddawanie ciepła. Leki stosowane w terapii ADHD stymulują organizm do produkcji ciepła i obkurczają naczynia krwionośne. Z kolei diuretyki, inhibitory ACE oraz leki z grupy ARB mogą prowadzić do szybkiego odwodnienia i zaburzeń gospodarki elektrolitowej. Amerykańskie badania oparte na danych z programu Medicare wykazują, że przyjmowanie tych preparatów przez pacjentów powyżej 65. roku życia zwiększa liczbę hospitalizacji w miesiącach letnich – nawet w dniach, w których nie ogłoszono oficjalnie fal upałów.

Globalna skala problemu

Problem ma charakter globalny. Leki na nadciśnienie tętnicze przyjmuje ponad 1,28 miliarda ludzi na świecie, a antydepresanty stosuje do 14 procent populacji w USA i do 10 procent w Europie. Mimo to agencje regulacyjne, takie jak amerykańska FDA czy europejska EMA, nie wymagają obecnie umieszczania na opakowaniach ostrzeżeń przed ekspozycją na wysokie temperatury. Ryzyko powikłań u pacjentów dodatkowo zwiększają czynniki socjoekonomiczne i środowiskowe, takie jak ubóstwo energetyczne, brak klimatyzacji czy zamieszkiwanie na obszarach miejskich wysp ciepła.

Lekarze apelują o edukowanie chorych podczas wypisywania recept oraz postulują wprowadzenie zmian w znakowaniu produktów leczniczych. Jednocześnie eksperci mocno ostrzegają: pacjenci pod żadnym pozorem nie powinni samodzielnie ani nagle przerywać przepisanej terapii. Niekontrolowane odstawienie leków stwarza bezpośrednie zagrożenie dla ich zdrowia i życia.