Badanie Columbia University i UC Berkeley ujawnia reaktywność mikroplastiku w wodzie

Badacze z Columbia University, University of California w Berkeley oraz współpracujących instytucji opisali mechanizm, w którym laboratoryjne cząstki sześciu rodzajów tworzyw sztucznych, pozostające w kontakcie z wodą, generowały reaktywne formy tlenu. W testach z użyciem modelowego białka i wyizolowanych krwinek czerwonych myszy obserwowali agregację białka oraz hemolizę, nie wykazali jednak, że taki sam efekt występuje u ludzi.

Według dostępnych materiałów wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature” 14 października 2026 r. pod tytułem „Intrinsic physicochemical activity at microplastic–water interfaces”. Podany DOI to 10.1038/s41586-026-11141-y. Tych danych bibliograficznych nie potwierdzono jednak niezależnie w dostępnym rekordzie czasopisma ani w pełnym tekście pracy.

Naukowcy badali polistyren, polipropylen, polietylen, PVC, PET i akryl. Wszystkie tworzywa wykazywały aktywność powierzchniową, ale różniły się jej nasileniem. Według opisu najbardziej reaktywne były polipropylen i polietylen, a najmniej reaktywny — akryl. W kontakcie z wodą cząstki generowały reaktywne formy tlenu, w tym rodniki hydroksylowe. Dostępne materiały nie podają pełnych stężeń tych związków ani czasu ich utrzymywania się w układzie.

Główne doświadczenia mechanistyczne dotyczyły polistyrenu. W jednym z testów cząstki mieszano z wodą przez 10 dni. Po tym czasie miało znikać około 90 proc. barwnika, choć tej wartości nie potwierdzono niezależnie. W doświadczeniu z lizozymem, białkiem obecnym między innymi w łzach i ślinie, badacze obserwowali narastającą agregację. Dodanie kofeiny lub pokrycie cząstek detergentem ograniczało ten efekt. Triton X-100 zmniejszał także aktywność powierzchniową cząstek.

W osobnym teście wyizolowane krwinki czerwone myszy zmieniały kształt, rozpadały się i uwalniały hemoglobinę. Zjawisko to określa się jako hemolizę. Badanie nie obejmowało ludzkiej krwi, żywych zwierząt ani pacjentów. Nie ustalono też, czy zastosowane dawki odpowiadają stężeniom mikroplastiku występującym w ludzkiej krwi, wodzie lub tkankach.

Mikroplastik obejmuje cząstki o różnym składzie, rozmiarze, kształcie i stopniu zużycia. Czyste cząstki laboratoryjne mogą zachowywać się inaczej niż cząstki zwietrzałe, utlenione, pokryte biofilmem lub białkami. Sama obecność reaktywnych form tlenu nie dowodzi choroby ani klinicznego zagrożenia.

Kolejne badania powinny sprawdzić ten mechanizm w pełnej krwi, realistycznych płynach biologicznych oraz na cząstkach pochodzących ze środowiska. Na obecnym etapie wynik opisuje zjawisko laboratoryjne, a nie udowodnione działanie chorobotwórcze mikroplastiku u ludzi.