Najważniejsze
- •Meta-analiza 10 publikacji obejmujących 12 prospektywnych badań obserwacyjnych i ok. 300 tys. dorosłych wykazała związek między wyższym spożyciem strączków oraz soi a niższym ryzykiem nadciśnienia.
- •W porównaniu z najniższym spożyciem, najwyższe spożycie roślin strączkowych wiązało się z ok. 16 proc. niższym ryzykiem nadciśnienia, a produktów sojowych z ok. 19 proc. niższym ryzykiem.
- •W analizie dawka–odpowiedź największe obserwowane korzyści dotyczyły ok. 170 g strączków dziennie oraz 60–80 g produktów sojowych dziennie.
- •Autorzy podkreślają, że są to dane obserwacyjne: pokazują związek, ale nie dowodzą bezpośredniego efektu przyczynowo-skutkowego.
- •Wyniki wspierają dotychczasowe modele żywieniowe, takie jak dieta DASH i śródziemnomorska, ale nie stanowią podstawy do prostego wyznaczania „optymalnej porcji” dla każdego pacjenta.
Meta-analiza opublikowana w maju 2026 r. w „BMJ Nutrition, Prevention & Health” wskazuje, że wyższe spożycie strączków i soi wiąże się z niższym ryzykiem nadciśnienia.
Zespół badaczy z Wielkiej Brytanii i Norwegii opublikował w maju 2026 r. na łamach „BMJ Nutrition, Prevention & Health” meta-analizę, z której wynika, że wyższe spożycie roślin strączkowych i produktów sojowych wiąże się z niższym ryzykiem rozwoju nadciśnienia. Analiza objęła około 300 tys. dorosłych i opierała się na 10 publikacjach obejmujących 12 prospektywnych badań obserwacyjnych.
Autorzy przeanalizowali publikacje dostępne do czerwca 2025 r. i połączyli wyniki kohort z USA, Azji Wschodniej, Bliskiego Wschodu i Europy. Pięć badań pochodziło ze Stanów Zjednoczonych. W analizie porównano osoby z najwyższym i najniższym spożyciem badanych produktów. W grupie o najwyższym spożyciu roślin strączkowych ryzyko nadciśnienia było o około 16 proc. niższe, a w grupie o najwyższym spożyciu produktów sojowych — o około 19 proc. niższe.
Analiza dawka–odpowiedź i ograniczenia badania
Badacze przeprowadzili także analizę dawka–odpowiedź. W przypadku roślin strączkowych największe korzyści obserwowano przy spożyciu około 170 g dziennie. Przy tym poziomie maksymalna obserwowana redukcja ryzyka sięgała około 30 proc. W przypadku produktów sojowych największy efekt pojawiał się przy spożyciu około 60–80 g dziennie, a maksymalna obserwowana redukcja ryzyka wynosiła około 28–29 proc. Zależność dla soi następnie się wypłaszczała, ale autorzy nie przedstawiają tego jako praktycznego progu klinicznego.
W materiałach towarzyszących publikacji autorzy podkreślili, że wyniki mają ograniczenia typowe dla badań obserwacyjnych. Analiza pokazuje związek, ale nie dowodzi, że same strączki lub soja bezpośrednio obniżają ryzyko nadciśnienia. Badania różniły się m.in. definicjami nadciśnienia, sposobem przygotowania żywności, poziomem spożycia oraz szerszym wzorcem diety i stylem życia uczestników. Z tego powodu wyników nie należy traktować jako podstawy do prostych zaleceń dotyczących „optymalnej porcji”, przeliczanej na szklanki czy gotowe porcje produktów.
Znaczenie wyników w praktyce
Nadciśnienie tętnicze dotyczy około 1,4 mld dorosłych na świecie i pozostaje jednym z głównych czynników ryzyka udaru, zawału serca i chorób nerek. Nowa analiza wpisuje się w dotychczasowe zalecenia żywieniowe, takie jak dieta DASH i dieta śródziemnomorska, które promują żywność roślinną oraz zastępowanie części białka zwierzęcego białkiem roślinnym. Nie jest to jednak przełom kliniczny, lecz kolejne potwierdzenie trendu widocznego już wcześniej w badaniach żywieniowych.
W praktyce wyniki mogą wzmacniać obecne rekomendacje dietetyczne dotyczące profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Nie zastępują jednak dowodów z badań randomizowanych i nie powinny być przedstawiane jako dowód związku przyczynowo-skutkowego.
Co pokazała meta-analiza BMJ o strączkach, soi i nadciśnieniu?
Źródło: dane z artykułu i materiałów towarzyszących publikacji BMJ.
Najważniejsze liczby z meta-analizy dotyczącej strączków, soi i ryzyka nadciśnienia
| Element analizy | Wynik |
|---|---|
| Liczba publikacji | 10 |
| Liczba badań prospektywnych | 12 |
| Łączna liczba uczestników | około 300 tys. dorosłych |
| Najwyższe vs najniższe spożycie strączków | około 16 proc. niższe ryzyko nadciśnienia |
| Najwyższe vs najniższe spożycie produktów sojowych | około 19 proc. niższe ryzyko nadciśnienia |
| Największa obserwowana korzyść dla strączków | około 170 g/dzień; redukcja ryzyka do około 30 proc. |
| Największa obserwowana korzyść dla soi | około 60–80 g/dzień; redukcja ryzyka około 28–29 proc. |
| Skala problemu na świecie | około 1,4 mld dorosłych z nadciśnieniem |
Źródło: opis badania w artykule oraz materiały BMJ Group przytoczone w kontekście researchera.
Strączki vs produkty sojowe — jak wypadały w analizie?
Rośliny strączkowe
Produkty sojowe
Słownik pojęć
- Meta-analiza
- Metoda statystyczna łącząca wyniki wielu badań, aby oszacować ogólny efekt dla danego pytania badawczego.
- Badanie prospektywne obserwacyjne
- Badanie, w którym uczestników obserwuje się w czasie bez losowego przydziału interwencji, aby ocenić związek między ekspozycją a wynikiem zdrowotnym.
- Analiza dawka–odpowiedź
- Ocena, jak zmienia się wielkość efektu wraz ze wzrostem lub spadkiem poziomu spożycia albo narażenia.
- Nadciśnienie tętnicze
- Przewlekle podwyższone ciśnienie krwi, zwiększające ryzyko m.in. udaru, zawału serca i chorób nerek.
- Dieta DASH
- Model żywienia ukierunkowany na obniżanie ciśnienia tętniczego, oparty m.in. na warzywach, owocach, pełnych ziarnach i produktach o niższej zawartości sodu.
- Dieta śródziemnomorska
- Sposób żywienia oparty głównie na produktach roślinnych, oliwie z oliwek, rybach i ograniczeniu żywności wysoko przetworzonej.
