Najważniejsze
- •Metaanaliza 12 badań prospektywnych sugeruje, że wyższe spożycie strączków i żywności sojowej wiąże się z niższym ryzykiem rozwoju nadciśnienia.
- •W porównaniu z najniższym spożyciem, najwyższe spożycie wiązało się z 16 proc. niższym ryzykiem dla strączków i 19 proc. niższym ryzykiem dla soi.
- •Największe korzyści obserwowano przy spożyciu około 170 g strączków dziennie oraz 60–80 g żywności sojowej dziennie.
- •Badanie ma charakter obserwacyjny, więc pokazuje związek, ale nie dowodzi, że same strączki lub soja bezpośrednio zapobiegają nadciśnieniu.
- •Wyniki wspierają obecne zalecenia żywieniowe promujące produkty roślinne, ale nie są podstawą do samodzielnej zmiany leczenia nadciśnienia.
Metaanaliza opublikowana 7 maja w „BMJ Nutrition, Prevention & Health” wykazała, że wyższe spożycie strączków i żywności sojowej wiąże się z niższym ryzykiem nadciśnienia.
Wyższe spożycie roślin strączkowych i żywności sojowej wiązało się z niższym ryzykiem rozwoju nadciśnienia — wynika z metaanalizy opublikowanej online 7 maja 2026 roku w „BMJ Nutrition, Prevention & Health”. Autorzy połączyli dane z 10 publikacji obejmujących 12 badań prospektywnych prowadzonych w USA, Europie i Azji.
W porównaniu z osobami o najniższym spożyciu uczestnicy z najwyższym spożyciem strączków mieli o 16 proc. niższe ryzyko nadciśnienia. Dla żywności sojowej różnica wyniosła 19 proc. W omówieniach wtórnych podano także techniczne miary efektu: summary relative risk wyniosło 0,84 dla strączków i 0,81 dla soi. Materiały prasowe i media branżowe nie podają jednak ryzyka bezwzględnego ani przedziałów ufności dla tych oszacowań.
Analiza dawka–odpowiedź wskazała, że największe korzyści w przypadku strączków obserwowano przy spożyciu około 170 g dziennie. W przypadku żywności sojowej najwyższe korzyści autorzy oszacowali przy spożyciu około 60–80 g dziennie. W części źródeł pojawiły się też liniowe przeliczenia „na 100 g dziennie”: SRR 0,88 dla strączków i 0,76 dla soi, ale bez pełnych danych statystycznych nie da się ich szerzej zinterpretować.
Metaanaliza objęła kohorty z Chin, Iranu, Korei Południowej, Japonii, Francji, Wielkiej Brytanii i USA. Dziewięć badań dotyczyło kobiet i mężczyzn, dwa obejmowały wyłącznie kobiety, a jedno — tylko mężczyzn. W materiałach prasowych nie podano łącznej liczby wszystkich uczestników, choć poszczególne badania objęły od 1152 do 88 475 osób.
Ograniczenia analizy
Autorzy i wtórne omówienia podkreślają ograniczenia analizy. Było to badanie obserwacyjne oparte na kohortach prospektywnych, więc pokazuje zależność, ale nie dowodzi, że same strączki lub soja bezpośrednio zapobiegają nadciśnieniu. W materiałach nie opisano też szerzej możliwych czynników zakłócających, takich jak ogólnie zdrowszy styl życia osób częściej sięgających po te produkty.
Znaczenie wyników
Nadciśnienie tętnicze dotyczy globalnie około 1,3–1,4 mld osób i pozostaje jednym z głównych czynników ryzyka udaru, zawału, niewydolności serca i chorób nerek. Wyniki nowej metaanalizy wpisują się w obecne zalecenia promujące dietę z większym udziałem produktów roślinnych, ale nie stanowią podstawy do zmiany leczenia. Dodatkową barierą może być skala spożycia: około 170 g dziennie strączków to poziom wyraźnie wyższy niż średnie 8–15 g dziennie podawane dla Europy i Wielkiej Brytanii.
W praktyce badanie może wzmocnić istniejące rekomendacje żywieniowe dotyczące profilaktyki sercowo-naczyniowej. Autorzy zaznaczają jednak, że potrzebne są kolejne duże badania, w tym analizy lepiej oceniające wpływ diety na ryzyko nadciśnienia.
Najważniejsze liczby z metaanalizy dotyczącej strączków, soi i ryzyka nadciśnienia
| Parametr | Strączki | Żywność sojowa |
|---|---|---|
| Niższe ryzyko przy najwyższym vs najniższym spożyciu | 16% | 19% |
| Summary relative risk (SRR) | 0,84 | 0,81 |
| SRR na 100 g/dzień | 0,88 | 0,76 |
| Poziom spożycia związany z największą korzyścią | około 170 g/dzień | około 60–80 g/dzień |
| Średnie spożycie w Europie i Wielkiej Brytanii | 8–15 g/dzień | brak danych w tekście |
Źródło: dane z opisywanej metaanalizy i materiałów wtórnych przytoczonych w artykule.
Co pokazała metaanaliza o strączkach, soi i nadciśnieniu?
Źródło: artykuł oraz wskazane w nim materiały wtórne o metaanalizie BMJ Nutrition, Prevention & Health.
Strączki a żywność sojowa — jak wypadają w tej analizie?
Strączki
Żywność sojowa
Słownik pojęć
- Metaanaliza
- Analiza łącząca wyniki wielu wcześniejszych badań, aby oszacować ogólny efekt dla danego pytania naukowego.
- Badanie prospektywne
- Badanie obserwacyjne, w którym uczestników śledzi się w czasie, aby sprawdzić, u kogo rozwinie się dany stan lub choroba.
- Nadciśnienie tętnicze
- Przewlekle podwyższone ciśnienie krwi, zwiększające ryzyko m.in. udaru, zawału i niewydolności serca.
- Summary relative risk (SRR)
- Zbiorczy wskaźnik względnego ryzyka wyliczony z wielu badań; wartość poniżej 1 sugeruje niższe ryzyko w grupie bardziej narażonej na dany czynnik ochronny.
- Analiza dawka–odpowiedź
- Ocena, jak zmienia się ryzyko wraz ze wzrostem lub spadkiem poziomu spożycia, dawki lub ekspozycji.
- Czynniki zakłócające
- Inne cechy lub zachowania, które mogą wpływać na wynik badania i utrudniać ocenę, czy obserwowany efekt wynika rzeczywiście z badanego czynnika.
