Najważniejsze
- •FDA zatwierdziło Zenbexus (iberdomid) w trybie przyspieszonym do leczenia nawrotowego lub opornego szpiczaka mnogiego.
- •Lek należy do nowej klasy terapeutycznej CELMoD, która skuteczniej niszczy komórki nowotworowe oporne na wcześniejsze terapie.
- •Decyzja o rejestracji opierała się na ocenie minimalnej choroby resztkowej (MRD), a nie na tradycyjnym czasie przeżycia bez progresji.
- •Schemat leczenia wykazał wysoką skuteczność (41% pełnych remisji MRD-ujemnych), ale wiąże się ze znacznym ryzykiem neutropenii i infekcji.
- •Dopuszczenie nastąpiło w ramach międzynarodowego programu Project Orbis, co przyspieszy rejestrację m.in. w Wielkiej Brytanii i Kanadzie.
13 sierpnia 2026 roku FDA zatwierdziła doustny lek Zenbexus (iberdomid) firmy Bristol Myers Squibb, przeznaczony dla pacjentów z nawrotowym lub opornym szpiczakiem mnogim.
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła 13 sierpnia 2026 roku w trybie przyspieszonym doustny lek Zenbexus (iberdomid) firmy Bristol Myers Squibb. Agencja podjęła decyzję o rejestracji tego preparatu do leczenia dorosłych pacjentów z nawrotowym lub opornym szpiczakiem mnogim na podstawie oceny ujemnego statusu minimalnej choroby resztkowej (MRD). Jest to pierwszy zatwierdzony lek należący do nowej klasy modulatorów ligazy E3 cereblon (CELMoD).
FDA zatwierdziła schemat skojarzony łączący doustny lek Zenbexus z daratumumabem w postaci podskórnej oraz deksametazonem. Nowy program terapeutyczny jest przeznaczony dla pacjentów, którzy otrzymali wcześniej co najmniej jedną linię leczenia zawierającą zarówno inhibitor proteasomu, jak i lek immunomodulujący. Zalecana dawka Zenbexusu wynosi 1 mg podawana doustnie raz na dobę w dniach od 1. do 21. w cyklu 28-dniowym.
Decyzję o rejestracji podjęto na podstawie wyników badania klinicznego III fazy EXCALIBER-RRMM z udziałem 420 pacjentów, przy medianie okresu obserwacji wynoszącej 16 miesięcy. Pełną remisję z ujemnym statusem minimalnej choroby resztkowej (MRD) osiągnęło 41% chorych w grupie stosującej schemat z Zenbexusem w porównaniu z 21% w grupie kontrolnej. Badacze wykluczyli z analizy osoby oporne na wcześniejsze leczenie przeciwciałem anty-CD38 oraz bortezomibem.
Wyniki analizy bezpieczeństwa wykazały znaczną toksyczność nowego schematu. Neutropenię odnotowano u 90,2% pacjentów przyjmujących Zenbexus, natomiast infekcje wystąpiły u 78,9% z nich. Powikłania te zmusiły 7,8% badanych do przerwania terapii. Wskaźnik zgonów spowodowanych działaniami niepożądanymi wyniósł 4,9%, przy czym jedynym zdarzeniem śmiertelnym, które dotyczyło więcej niż jednego pacjenta, była sepsa. Producent umieścił na opakowaniu ostrzeżenie w czarnej ramce (tzw. boxed warning) dotyczące ryzyka toksycznego wpływu na płód oraz możliwości wystąpienia zakrzepicy.
Leki z nowej klasy CELMoD wykazują silniejsze powinowactwo do białka cereblon niż starsze preparaty immunomodulujące, co umożliwia niszczenie komórek nowotworowych opornych na dotychczasowe leczenie. Decyzja FDA stanowi precedens, który może przyspieszyć wdrażanie terapii onkologicznych – regulator ocenił bowiem wskaźnik MRD zamiast tradycyjnego czasu przeżycia bez progresji choroby. Wniosek rejestracyjny rozpatrzono w ramach międzynarodowego programu Project Orbis, co pozwoli na jednoczesną rejestrację leku m.in. w Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii (z wyłączeniem Unii Europejskiej).
Producent jest zobowiązany potwierdzić w kolejnych badaniach klinicznych, że ujemny status MRD przekłada się na rzeczywiste wydłużenie życia chorych. W przypadku braku dowodów na poprawę przeżywalności FDA ma prawo wycofać lek z rynku.
Profil skuteczności i bezpieczeństwa schematu leczenia z Zenbexusem (ZDd) na podstawie badania EXCALIBER-RRMM
| Wskaźnik kliniczny | Wartość procentowa u pacjentów badanych |
|---|---|
| Pełna remisja z ujemnym statusem MRD | 41,0% |
| Wystąpienie neutropenii (spadek liczby neutrofili) | 90,2% |
| Wystąpienie infekcji (ogółem) | 78,9% |
| Przerwanie terapii z powodu powikłań | 7,8% |
| Zgony z powodu działań niepożądanych (głównie sepsa) | 4,9% |
Dane na podstawie badania klinicznego III fazy EXCALIBER-RRMM (median obserwacji: 16 miesięcy)
Kluczowe dane dotyczące bezpieczeństwa i toksyczności schematu Zenbexus (ZDd)
Badanie EXCALIBER-RRMM (n=207 w grupie badanej)
Porównanie schematu z Zenbexusem i schematu kontrolnego w badaniu EXCALIBER-RRMM
Schemat z Zenbexusem (ZDd)
Schemat kontrolny (bortezomib + daratumumab + deksametazon)
Słownik pojęć
- CELMoD
- Nowa klasa leków (modulatory ligazy E3 cereblon), które wiążą się silniej z białkiem cereblon niż starsze leki immunomodulujące (takie jak lenalidomid), przyspieszając niszczenie białek nowotworowych.
- Minimalna choroba resztkowa (MRD)
- Obecność bardzo małej liczby komórek nowotworowych pozostałych w organizmie pacjenta po leczeniu, niewykrywalnych standardowymi metodami diagnostycznymi; jej ujemny status jest silnym wskaźnikiem głębokiej remisji.
- Neutropenia
- Stan, w którym we krwi pacjenta stwierdza się niebezpiecznie niską liczbę neutrofili (rodzaj krwinek białych), co drastycznie zwiększa podatność organizmu na zakażenia bakteryjne i grzybicze.
- Project Orbis
- Program zainicjowany przez FDA, mający na celu przyspieszenie międzynarodowej współpracy przy jednoczesnym przeglądzie i rejestracji obiecujących leków onkologicznych przez różne agencje regulacyjne na świecie.
- Szpiczak mnogi
- Złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego wywodzący się z nieprawidłowych komórek plazmatycznych (plazmocytów) produkujących monoklonalne białko patologiczne.
