Najważniejsze
- •Ekspertki apelują o uproszczenie składu szkolnych posiłków bez konieczności kupowania drogich produktów typu „superfoods” czy „fit”.
- •Ponad 30% chłopców i 25–29% dziewcząt w wieku 7–9 lat w Polsce zmaga się z nadwagą lub otyłością – to jeden z najszybszych przyrostów w Europie.
- •Edukacja żywieniowa powinna unikać stygmatyzacji, zakazów i podziału na „dobre” i „złe” jedzenie.
- •Konieczne jest prawne uregulowanie cyfrowego marketingu niezdrowej żywności skierowanego do dzieci (np. reklamy influencerów i gry wideo).
13 września 2026 r. ekspertki ds. dietetyki zaapelowały o zmianę zasad żywienia dzieci w szkołach, ograniczenie cyfrowego marketingu niezdrowej żywności oraz uproszczenie codziennej diety uczniów.
Nadwaga i otyłość dzieci to problem zdrowia publicznego
Ekspertki ds. dietetyki: Irena Mankiewicz-Żurawska z Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach, dr Paulina Metelska z Polskiego Towarzystwa Otyłości Dziecięcej oraz dr n. o zdrowiu Małgorzata Słoma-Krześlak ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego przedstawiły 13 września 2026 r. rekomendacje dotyczące żywienia dzieci w wieku szkolnym. Specjalistki apelują o uproszczenie składu codziennych posiłków, wprowadzenie zmian systemowych w placówkach oświatowych oraz ograniczenie cyfrowego marketingu niezdrowej żywności.
Proste posiłki zamiast restrykcyjnych zakazów
Prawidłowe odżywianie we wczesnych latach szkolnych bezpośrednio wpływa na rozwój fizyczny i funkcjonowanie układu nerwowego. Białko, wapń i witamina D wspomagają wzrost organizmu, natomiast kwasy omega-3, żelazo i witaminy z grupy B wspierają pamięć i koncentrację.
Jak podkreśla dr Małgorzata Słoma-Krześlak, przygotowanie wartościowego drugiego śniadania nie wymaga kupowania drogich produktów typu superfood ani artykułów z etykietą „fit”. Posiłek może bazować na pełnoziarnistym pieczywie, tortilli, jajkach, twarogu, pastach ze strączków oraz niedrogich owocach sezonowych, takich jak jabłka i gruszki.
Irena Mankiewicz-Żurawska podkreśla, że okazjonalne spożywanie słodyczy nie narusza zasad zdrowego żywienia. Jej zdaniem edukacja żywieniowa nie powinna opierać się na kategorycznych zakazach ani na dzieleniu produktów na „dobre” i „złe”.
Szkoła i ochrona dzieci przed marketingiem
Dr Paulina Metelska zaznacza, że otyłość jest chorobą wieloczynnikową. Działania profilaktyczne powinny unikać stygmatyzowania uczniów i wzbudzania w nich poczucia winy. Szkoły powinny tworzyć środowisko sprzyjające zdrowiu, zapewniając uczniom odpowiednią ilość czasu na posiłek oraz stały dostęp do wody pitnej.
Ekspertka zwraca również uwagę na negatywny wpływ marketingu cyfrowego. Dzieci są podatne na reklamy niezdrowej żywności promowanej przez influencerów w mediach społecznościowych i grach wideo, ponieważ nie potrafią jeszcze krytycznie oceniać tego rodzaju przekazów.
W Polsce problem nadwagi lub otyłości dotyczy ponad 30 proc. chłopców oraz 25–29 proc. dziewcząt w wieku od 7 do 9 lat. Oznacza to jeden z najszybszych przyrostów masy ciała u dzieci w Europie. Wśród uczniów powszechnie występują również jakościowe niedobory witaminy D, kwasów omega-3 i błonnika.
Choć przepisy prawa skutecznie ograniczają reklamę niezdrowej żywności w tradycyjnej telewizji, marketing cyfrowy kierowany do nieletnich wciąż funkcjonuje bez wystarczającej kontroli.
Skuteczne wyrównywanie szans zdrowotnych wymaga współodpowiedzialności państwa, samorządów oraz branży spożywczej i medialnej. Najbliższe działania powinny obejmować stworzenie regulacji prawnych dotyczących marketingu cyfrowego oraz dostosowanie infrastruktury szkolnej do potrzeb żywieniowych dzieci.
Porównanie: Wyroby typu „Fit/Superfoods” vs. Proste składniki w diecie ucznia
Drogie produkty typu superfoods / fit
Proste, tradycyjne składniki (np. pieczywo razowe, twaróg, jabłka)
Kluczowe składniki odżywcze w diecie ucznia
Wskaźniki nadwagi, otyłości i niedoborów u dzieci w wieku 7–9 lat w Polsce
| Kategoria / Problem | Odsetek / Częstość występowaia | Kluczowe brakujące składniki |
|---|---|---|
| Chłopcy (7–9 lat) z nadwagą lub otyłością | > 30% | Witamina D, Kwasy Omega-3, Błonnik |
| Dziewczęta (7–9 lat) z nadwagą lub otyłością | 25% – 29% | Witamina D, Kwasy Omega-3, Błonnik |
| Tempo przyrostu masy ciała u dzieci | Jeden z najszybszych w Europie | - |
Dane zaprezentowane przez ekspertki PTOD, SUM oraz GCZD (wrzesień 2026)
Słownik pojęć
- Otyłość dziecięca
- Choroba przewlekła o złożonej etiopatogenezie (czynniki genetyczne, środowiskowe, behawioralne), wymagająca profilaktyki i leczenia bez stygmatyzacji pacjenta.
- Marketing cyfrowy (Digital marketing)
- Działania promocyjne prowadzone w przestrzeni internetowej, m.in. przez influencerów w mediach społecznościowych czy w grach wideo, często nieoznaczone wprost jako reklama.
- Kwasy omega-3
- Wielonienasycone kwasy tłuszczowe niezbędne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego, funkcji poznawczych i narządu wzroku u dzieci.
- Jakościowe niedobory żywieniowe
- Sytuacja, w której dieta pokrywa zapotrzebowanie kaloryczne, ale nie dostarcza odpowiedniej ilości niezbędnych mikroskładników (np. witaminy D, błonnika, minerałów).
