Candida parapsilosis omija układ odpornościowy. Naukowcy odkryli nowy mechanizm zjadliwości

Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Würzburgu odkrył we wrześniu 2026 roku, że oporne na flukonazol szczepy grzyba Candida parapsilosis rozprzestrzeniają się w szpitalach dzięki ograniczeniu produkcji biofilmu. Ułatwia im to unikanie odpowiedzi układu odpornościowego człowieka. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma naukowego „PLOS Biology”.

Publikacja pod tytułem „Outbreaks of fluconazole-resistant Candida parapsilosis are driven by low-biofilm-producing isolates that emerge under host selection” powstała pod kierunkiem dr. Amira Arastehfara oraz prof. Jürgena Löfflera, a pierwszą autorką pracy jest Farnaz Daneshnia. W badaniach uczestniczyli również naukowcy z Instytutu Higieny i Mikrobiologii w Würzburgu pod kierunkiem prof. Olivera Kurzai, w tym Tobias Köhler i Gabriel Braune. Zespół wykazał, że badane izolaty oporne na flukonazol wykształciły fenotyp charakteryzujący się obniżoną produkcją biofilmu. Zjawisko to wiąże się bezpośrednio ze zmianami w strukturze ściany komórkowej patogenu.

Mechanizm unikania odpowiedzi immunologicznej

Modyfikacja ściany komórkowej sprawia, że komórki ludzkiego układu odpornościowego – w tym neutrofile i makrofagi – rzadziej rozpoznają grzyba i mniej skutecznie go eliminują. Szczepy o obniżonej produkcji biofilmu wykazują także zdolność do szybszego namnażania się w warunkach stresu środowiskowego. Prawidłowości te potwierdzono w testach in vitro oraz w badaniach na modelach zwierzęcych, w których izolaty o niskiej produkcji biofilmu sprawniej utrzymywały się w narządach charakteryzujących się dużą obecnością komórek odpornościowych.

Analizy genomowe wykazały, że redukcja biofilmu nie wynika z pojedynczej mutacji punktowej, lecz jest efektem złożonych modyfikacji wielogenowych. Ten mechanizm ewolucyjny wykształcił się niezależnie w placówkach medycznych w różnych częściach świata pod wpływem stosowania leków przeciwgrzybiczych oraz presji immunologicznej ze strony gospodarza.

Wyzwanie dla diagnostyki szpitalnej

Candida parapsilosis należy do grzybów bytujących na ludzkiej skórze i stanowi jedną z głównych przyczyn zakażeń nosokomialnych (szpitalnych), szczególnie na oddziałach intensywnej terapii oraz neonatologii. Patogen przenosi się między pacjentami poprzez ręce personelu medycznego oraz sprzęt, w tym cewniki naczyniowe. Wyniki prac badaczy obalają dotychczasowy paradygmat mikrobiologiczny, zgodnie z którym gęsta struktura biofilmu stanowiła główny czynnik przetrwania oraz zjadliwości patogenów grzybiczych.

Odkrycie wymusza weryfikację dotychczasowych szpitalnych procedur diagnostycznych, ponieważ słaba produkcja biofilmu przez dany szczep nie oznacza braku zagrożenia dla hospitalizowanych pacjentów. W kolejnym etapie prac naukowcy zapowiedzieli szczegółową analizę światowego genomu Candida parapsilosis w celu dokładnego zidentyfikowania wszystkich cech genetycznych pozwalających grzybowi na unikanie odpowiedzi układu odpornościowego.