Najważniejsze
- •WHO opublikowało globalny plan walki z chorobami grzybiczymi, które dotykają ponad 300 milionów ludzi rocznie.
- •Strategia opiera się na czterech filarach: wzmocnieniu systemów zdrowia, innowacjach terapeutycznych, rozwoju laboratoriów oraz podejściu One Health.
- •Oporność na leki przeciwgrzybicze (AFR) jest kluczowym elementem globalnego kryzysu odporności drobnoustrojów (AMR).
- •Szczególnym zagrożeniem jest supergrzyb Candida auris, charakteryzujący się śmiertelnością na poziomie 29–62% przy zakażeniach inwazyjnych.
- •Stosowanie tych samych klas związków chemicznych (np. azoli) w rolnictwie i medycynie przyspiesza rozwój oporności patogenów.
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała 30 czerwca 2026 roku w Genewie nowy plan działania, którego celem jest wsparcie państw w walce z chorobami grzybiczymi oraz rosnącą lekoopornością patogenów.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała 30 czerwca 2026 roku w Genewie nowy globalny plan działania. Ma on pomóc państwom w walce z chorobami grzybiczymi oraz narastającą lekoopornością patogenów. Dokument ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniu, które co roku dotyka ponad 300 milionów ludzi na całym świecie.
Plan zatytułowany Blueprint for strengthening responses to fungal disease and antifungal resistance opracowało ponad 150 międzynarodowych ekspertów reprezentujących wszystkie regiony WHO. Strategia opiera się na czterech głównych filarach: wzmocnieniu systemów ochrony zdrowia, rozwoju nowej diagnostyki i terapii, rozbudowie laboratoriów oraz nadzoru epidemiologicznego, a także na wdrożeniu zintegrowanego podejścia One Health (Jedno zdrowie). Patogeny te wywołują zarówno łagodne infekcje skóry i paznokci, jak i zagrażające życiu zakażenia inwazyjne.
Zagrożenie ze strony supergrzybów i rosnąca lekooporność
Dr Jean Pierre Nyemazi, dyrektor Departamentu Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe WHO, wskazał, że oporność na leki przeciwgrzybicze (AFR, ang. antifungal resistance) stanowi integralną część globalnego kryzysu oporności drobnoustrojów na leki (AMR). Jednym z najgroźniejszych patogenów uwzględnionych w planie jest supergrzyb Candida auris. Ten wielolekooporny drożdżak, zidentyfikowany po raz pierwszy w 2009 roku w Japonii, charakteryzuje się śmiertelnością na poziomie od 29 do 62 procent w przypadku zakażeń inwazyjnych.
Opublikowany dokument stanowi bezpośrednią kontynuację działań z 2022 roku, kiedy to WHO wydała pierwszą listę 19 priorytetowych patogenów grzybiczych. Wspólne stosowanie tych samych klas związków chemicznych – głównie azoli – w rolnictwie i medycynie bezpośrednio napędza rozwój lekooporności. Z tego powodu WHO włączyła ten problem do globalnej strategii przeciwdziałania antybiotykoodporności.
Ograniczenia raportu i wpływ zmian klimatycznych
Przedstawiony dokument ma charakter dobrowolnych zaleceń. Nie nakłada więc na państwa obowiązków prawnych ani nie zapewnia środków finansowych na wdrożenie odpowiednich procedur. Autorzy raportu pominęli stanowisko przedstawicieli rolnictwa i przemysłu chemicznego, mimo postulatów dotyczących ograniczenia stosowania fungicydów w produkcji żywności. WHO nie przedstawiła również precyzyjnych szacunków dotyczących rocznej liczby zgonów ani szczegółowego podziału zakażeń ze względu na stopień ich ciężkości. Jednocześnie eksperci zwracają uwagę na wpływ zmian klimatycznych na ewolucję termofizjologiczną grzybów. Zjawisko to ułatwia im adaptację w organizmie człowieka, co może przyspieszyć rozprzestrzenianie się infekcji.
Cztery filary strategii WHO walki z chorobami grzybiczymi
Źródło: Raport WHO - Blueprint for strengthening responses to fungal disease and antifungal resistance, 2026.
Słownik pojęć
- Oporność na leki przeciwgrzybicze (AFR)
- Zjawisko polegające na niewrażliwości patogennych grzybów na działanie leków (np. azoli), które wcześniej skutecznie je eliminowały.
- AMR (Antimicrobial Resistance)
- Globalna odporność przeciwdrobnoustrojowa – zdolność drobnoustrojów (bakterii, wirusów, grzybów, pasożytów) do przeciwstawiania się działaniu leków przeciwdrobnoustrojowych.
- One Health (Jedno zdrowie)
- Podejście zakładające, że zdrowie ludzi, zwierząt i ekosystemów jest ściśle powiązane i wymaga współpracy wielu sektorów.
- Candida auris
- Wielolekooporny gatunek drożdżaka zidentyfikowany po raz pierwszy w 2009 r., stanowiący poważne zagrożenie szpitalne o wysokiej śmiertelności.
- Fungicydy
- Substancje chemiczne stosowane w rolnictwie do zwalczania grzybów niszczących uprawy, których nadużywanie przyczynia się do oporności patogenów ludzkich.
