Najważniejsze
- •Wyższe stężenia PFOA i PFOS we krwi wiązały się z częstszym późniejszym rozpoznaniem raka piersi ER-ujemnego.
- •W najwyższym kwartylu stężeń częstość raka ER-ujemnego była o 67 proc. wyższa dla PFOA i o 93 proc. wyższa dla PFOS niż w najniższym kwartylu.
- •Badanie nie wykazało wyraźnego związku PFOA ani PFOS z rakiem piersi ogółem.
- •Wyniki pokazują zależność statystyczną, ale nie dowodzą, że PFAS powodują raka piersi.
- •Potrzebne są badania w innych populacjach oraz analizy nowszych związków zastępujących PFOA i PFOS.
Badanie opublikowane 5 listopada 2026 r. w „Journal of Clinical Oncology” wykazało związek między wysokimi stężeniami związków PFOA i PFOS we krwi a częstszym późniejszym rozpoznaniem raka piersi ER-ujemnego. Naukowcy analizowali dane uczestniczek amerykańskiego badania Sister Study, ale podkreślili, że wyniki nie dowodzą, iż PFAS powodują raka.
Badanie objęło 1609 przypadków raka piersi oraz 2269 osób w podkohorcie porównawczej. Naukowcy zmierzyli we krwi stężenia 17 substancji z grupy PFAS. Próbki pobierano w latach 2003–2009, przed rozpoznaniem nowotworu. Wśród przypadków znalazły się 324 raki ER-ujemne i 1120 raków ER-dodatnich.
Uczestniczki z najwyższego kwartylu stężenia PFOA miały o 67 proc. wyższą częstość rozpoznania raka piersi ER-ujemnego niż kobiety z najniższego kwartylu. Współczynnik hazardu wyniósł 1,67, a 95-procentowy przedział ufności obejmował wartości od 1,10 do 2,53. W przypadku PFOS różnica wyniosła 93 proc. Współczynnik hazardu wyniósł 1,93, przy 95-procentowym przedziale ufności od 1,15 do 3,22. Procenty opisują względną różnicę między kategoriami ekspozycji. Nie oznaczają, że osobiste ryzyko każdej kobiety wzrosło o 67 lub 93 proc. W materiałach nie podano ryzyka bezwzględnego ani liczby dodatkowych przypadków na 1000 kobiet.
Analiza nie wykazała wyraźnego związku między PFOA ani PFOS a rakiem piersi ogółem. Badanie Sister Study obejmowało 50 884 kobiety w wieku od 35 do 74 lat z USA i Portoryko. Każda uczestniczka miała pełną lub przyrodnią siostrę z rozpoznanym rakiem piersi. Taka charakterystyka ogranicza możliwość prostego uogólnienia wyników na wszystkie kobiety, w tym mieszkanki Polski. Pojedynczy pomiar stężenia we krwi nie musi też dokładnie odzwierciedlać wieloletniej ekspozycji.
Rak ER-ujemny nie ma receptorów estrogenowych i nie korzysta z hormonoterapii ukierunkowanej na ten receptor. Część tych nowotworów ma bardziej agresywny przebieg, ale rak ER-ujemny nie jest równoznaczny z rakiem potrójnie ujemnym. Wcześniejsza metaanaliza siedmiu badań częściowo wspierała wyniki dotyczące PFOA, lecz dane dotyczące PFOS były niejednoznaczne.
Autorzy wskazują na potrzebę powtórzenia analiz w innych kohortach oraz zbadania nowszych związków zastępujących PFOA i PFOS. Wyniki nie stanowią podstawy do wydania nowych zaleceń klinicznych ani do uznania konkretnych produktów za udowodnioną przyczynę raka piersi lub środek zapobiegający tej chorobie.
Najczęstsze pytania
Czym są PFOA i PFOS?▼
Z jakim rodzajem raka piersi powiązano PFOA i PFOS?▼
Czy badanie dowodzi, że PFAS powodują raka piersi?▼
Co oznacza wzrost o 67 proc. i 93 proc.?▼
Czy wyniki dotyczą wszystkich kobiet?▼
Czy na podstawie badania należy zmienić codzienne zachowania lub leczenie?▼
Słownik pojęć
- PFAS
- Duża grupa syntetycznych substancji per- i polifluoroalkilowych, które są bardzo trwałe w środowisku i mogą kumulować się w organizmie.
- PFOA
- Kwas perfluorooktanowy, jeden ze związków PFAS analizowanych w badaniu.
- PFOS
- Kwas perfluorooktanosulfonowy, jeden ze związków PFAS analizowanych w badaniu.
- Rak piersi ER-ujemny
- Rak piersi, którego komórki nie mają receptorów estrogenowych; taki nowotwór nie korzysta z hormonoterapii ukierunkowanej na receptor estrogenowy.
- Współczynnik hazardu
- Miara porównująca częstość występowania badanego zdarzenia w czasie między dwiema grupami.
- Kwartyl
- Jedna z czterech równolicznych części uporządkowanego zbioru danych; najwyższy kwartyl obejmuje najwyższe stężenia badanej substancji.
Najważniejsze wyniki badania dla raka piersi ER-ujemnego
| Substancja | Porównanie | Współczynnik hazardu | 95-procentowy przedział ufności | Względna różnica częstości |
|---|---|---|---|---|
| PFOA | Najwyższy kwartyl vs najniższy kwartyl | 1,67 | 1,10–2,53 | +67 proc. |
| PFOS | Najwyższy kwartyl vs najniższy kwartyl | 1,93 | 1,15–3,22 | +93 proc. |
PFOA i PFOS w analizie raka piersi ER-ujemnego
PFOA
PFOS
Badanie PFAS a rak piersi ER-ujemny — kluczowe dane
Dane na podstawie artykułu i materiałów źródłowych dotyczących badania opublikowanego w Journal of Clinical Oncology.
Rak piersi to nie wyrok, ale czas ma znaczenie. Przełom w leczeniu i wciąż za mało badań
