Najważniejsze
- •Międzynarodowy zespół naukowców zidentyfikował u chorych na COVID-19 oś immunologiczną FGL-1/LAG-3, skorelowaną z ciężkim przebiegiem zapalenia.
- •Wysokie stężenie białka FGL-1 w osoczu wiąże się z receptorem LAG-3 na limfocytach T, co prowadzi do wyhamowania aktywności komórek odpornościowych.
- •Mechanizm ten może pełnić rolę naturalnego bezpiecznika chroniącego przed burzą cytokinową, jednak jego dokładna rola wymaga dalszych badań.
- •Oś FGL-1/LAG-3 jest już wykorzystywana w onkologii (np. lek relatlimab w terapii czerniaka), ale jej modyfikowanie przy infekcjach wirusowych niesie ryzyko niebezpiecznej immunosupresji.
Międzynarodowy zespół badawczy zidentyfikował u pacjentów z COVID-19 mechanizm immunologiczny FGL-1/LAG-3, który wiąże się z ciężkim przebiegiem stanów zapalnych.
Międzynarodowy zespół badawczy, pod kierownictwem Uniwersyteckiego Centrum Medycznego Hamburg-Eppendorf (UKE), zidentyfikował u pacjentów z COVID-19 mechanizm immunologiczny FGL-1/LAG-3. Koreluje on z ciężkim przebiegiem stanów zapalnych. Autorzy opisali swoje odkrycie 5 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Communications Medicine”.
Dr Sophia Cichutek oraz prof. dr Julian Schulze zur Wiesch z UKE w Hamburgu, we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu w Bazylei, przeanalizowali próbki osocza krwi chorych. Wykazali, że u osób z ciężkim przebiegiem COVID-19 występuje wysokie stężenie białka FGL-1. Białko to, produkowane w wątrobie, wiąże się z receptorem LAG-3 na limfocytach T, co hamuje aktywność komórek odpornościowych. Projekt zrealizowało konsorcjum badawcze SFB1648, zrzeszające 26 naukowców z 9 instytucji, a sfinansowała go Niemiecka Wspólnota Badawcza.
Ograniczenia badania i wątpliwości metodologiczne
Autorzy badania wskazują na korelację statystyczną, która nie dowodzi bezpośrednio związku przyczynowo-skutkowego. Wysokie stężenie FGL-1 może być jedynie wtórnym markerem uszkodzenia wątroby lub reakcji ostrej fazy. W publikacji brakuje szczegółowych danych metodologicznych, takich jak liczebność kohorty badawczej, obecność grupy kontrolnej czy informacje o badaniach na modelach zwierzęcych. Badacze nie uwzględnili również, jak leki przeciwzapalne stosowane na oddziałach intensywnej terapii wpływają na stężenie badanego białka. Niezależni eksperci nie skomentowali dotąd przedstawionych wniosków.
Perspektywy terapeutyczne i potencjalne ryzyko
Oś immunologiczna FGL-1/LAG-3 znajduje już zastosowanie w onkologii. W 2022 roku amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła relatlimab – lek blokujący receptor LAG-3 w terapii czerniaka, którego celem jest pobudzenie układu odpornościowego. Niemiecko-szwajcarskie badanie po raz pierwszy odnosi ten mechanizm do ostrych infekcji wirusowych. Naukowcy zbadali białko FGL-1 pod kątem jego roli jako naturalnego „bezpiecznika”, który wyhamowuje niszczycielską dla organizmu burzę cytokinową. Odkrycie to wskazuje potencjalny kierunek prac nad nowymi lekami przeciwzapalnymi. Mogłyby one wygaszać nadreaktywność odpornościową bezpośrednio u jej źródła.
Ewentualna stymulacja osi FGL-1/LAG-3 w celach leczniczych niesie jednak ryzyko wywołania groźnej dla życia pacjenta immunosupresji, co ułatwiłoby replikację wirusa. Kolejne etapy badań muszą potwierdzić bezpieczeństwo takich rozwiązań oraz precyzyjnie określić rolę tego mechanizmu w patogenezie COVID-19.
Mechanizm działania osi FGL-1/LAG-3 w ciężkim przebiegu COVID-19
Na podstawie Communications Medicine, sierpień 2026 r.
Debata Medexpressu: CAR-T w szpiczaku – przełomowa terapia poza zasięgiem polskich pacjentów
Porównanie strategii manipulacji osią FGL-1/LAG-3: Onkologia vs Infekcje Wirusowe
Stymulacja układu odpornościowego (blokada LAG-3 / np. relatlimab)
Wyciszenie układu odpornościowego (aktywacja osi FGL-1/LAG-3)
Słownik pojęć
- FGL-1
- Białko wytwarzane głównie w wątrobie (Fibrinogen-like protein 1), pełniące m.in. rolę liganda dla receptora LAG-3 i wpływającego hamująco na komórki układu odpornościowego.
- LAG-3 (limfocytarny gen aktywacyjny 3)
- Receptor immunologiczny (Lymphocyte-activation gene 3) obecny na powierzchni m.in. limfocytów T, który działa jako punkt kontrolny (immune checkpoint) wyhamowujący odpowiedź odpornościową.
- Burza cytokinowa
- Gwałtowna, nadmierna reakcja zapalna organizmu, w której dochodzi do niekontrolowanego wydzielania dużych ilości cytokin (białek sygnałowych), co może prowadzić do uszkodzenia narządów i zgonu.
- Relatlimab
- Monoklonalne przeciwciało blokujące receptor LAG-3, stosowane w skojarzeniu z niwolumabem w leczeniu zaawansowanego czerniaka w celu reaktywacji limfocytów T do walki z nowotworem.
- Immunosupresja
- Stan osłabienia lub zahamowania aktywności układu odpornościowego, zmniejszający zdolność organizmu do obrony przed zakażeniami czy komórkami nowotworowymi.
