Badanie z Berlina: terapie CFTR w mukowiscydozie wiążą się ze zmianami w białkach krwi

Naukowcy z berlińskich instytucji: Charité, Max Delbrück Center i Berlin Institute of Health poinformowali 26 maja o badaniu, które wskazuje, że modulatory CFTR stosowane w mukowiscydozie wpływają nie tylko na płuca, ale także na białka obecne we krwi. Wyniki pracy ukazały się 20 maja w czasopiśmie „Cell Systems”. Według autorów szczególnie wyraźne zmiany wiązały się z terapią trójlekową eleksakaftor/tezakaftor/iwakaftor.

Zespół porównał ten schemat ze starszą terapią dwulekową lumakaftor/iwakaftor. Badacze analizowali próbki krwi i plwociny, aby zestawić zmiany ogólnoustrojowe z tymi, które zachodzą miejscowo w drogach oddechowych. Z opisu badania wynika, że zwłaszcza terapia trójlekowa powodowała wyraźne zmiany w proteomie krwi i przesuwała go „w kierunku zdrowszego stanu”, głównie w procesach związanych z zapaleniem i metabolizmem. Dostępne materiały nie podają jednak liczebności próby, czasu obserwacji ani wielkości efektu.

Różnice między krwią a płucami

Autorzy wskazali także, że zmiany obserwowane we krwi i w płucach pokrywały się tylko częściowo. Sugeruje to, że odpowiedź na leczenie może wyglądać inaczej na poziomie miejscowym i ogólnoustrojowym. Wśród białek opisanych jako szczególnie istotne znalazło się SFTPB, czyli białko surfaktantu płucnego B. Według materiału prasowego jego poziom korelował z funkcją płuc i zmieniał się pod wpływem terapii w sposób odtwarzalny. Badacze podali również, że wyniki potwierdzili w niezależnej kohorcie, ale nie przedstawili jej liczebności ani zakresu walidacji.

Pracą kierowała dr Kerstin Fentker. W gronie starszych autorów znaleźli się dr Simon Gräber, prof. Marcus Mall i dr Philipp Mertins. Sam komunikat nie zawiera informacji o projekcie badania, charakterystyce pacjentów, finansowaniu ani potencjalnych konfliktach interesów. Nie ma też danych, czy opisane zmiany proteomiczne przekładają się na twarde wyniki kliniczne, takie jak mniejsza liczba zaostrzeń, hospitalizacji czy wolniejszy spadek funkcji płuc.

Znaczenie wyników i ograniczenia

Modulatory CFTR zmieniły leczenie mukowiscydozy, ponieważ działają na mechanizm choroby związany z nieprawidłowym białkiem CFTR, a nie tylko łagodzą objawy. Sama choroba ma jednak charakter ogólnoustrojowy, dlatego obserwacja zmian w proteomie krwi uzupełnia obraz działania tych terapii. Opisana praca nie dotyczy nowego leku, lecz lepszego zrozumienia efektów już stosowanego leczenia oraz poszukiwania markerów do jego monitorowania.

Kolejne badania będą musiały pokazać, czy takie białka jak SFTPB da się wykorzystać w codziennej praktyce klinicznej. Nadal nie wiadomo też, w jakim stopniu opisane zmiany biologiczne mają bezpośredni związek z wynikami leczenia pacjentów.