Najważniejsze
- •Liczba osób żyjących z zaburzeniami psychicznymi na świecie wzrosła z 599 mln w 1990 r. do 1,17 mld w 2023 r., co oznacza wzrost o ok. 95 proc.
- •W 2023 r. zaburzenia psychiczne były piątą przyczyną utraty zdrowia mierzonej DALY, podczas gdy w 1990 r. zajmowały 12. miejsce.
- •Największy udział we wzroście liczby przypadków miały zaburzenia lękowe i depresja, ale interpretacja trendu zależy od tego, czy patrzymy na liczby bezwzględne, czy wskaźniki po uwzględnieniu zmian demograficznych.
- •Artykuł podkreśla różnicę między niepełnosprawnością a miarą DALY: zaburzenia psychiczne mogą być czołową przyczyną niepełnosprawności, a jednocześnie nie zajmować 1. miejsca w szerszym rankingu DALY.
- •Dostępne dane wskazują na rosnące obciążenie dla systemów ochrony zdrowia, ale nie pozwalają jednoznacznie rozdzielić wpływu pandemii, demografii, lepszej diagnostyki i jakości danych.
Analiza GBD 2023, opublikowana 22 maja w „The Lancet”, pokazuje, że liczba osób z zaburzeniami psychicznymi na świecie wzrosła z 599 mln w 1990 r. do 1,17 mld w 2023 r.
Liczba osób żyjących z zaburzeniami psychicznymi na świecie wzrosła z 599 mln w 1990 r. do 1,17 mld w 2023 r. – wynika z analizy Global Burden of Disease 2023, opublikowanej 22 maja 2026 r. w „The Lancet”. Badanie objęło 204 kraje i terytoria. Pokazuje, że zaburzenia psychiczne były w 2023 r. piątą przyczyną utraty zdrowia mierzonej wskaźnikiem DALY, wobec 12. miejsca w 1990 r.
Analizę przygotowali naukowcy związani m.in. z University of Queensland, University of Washington oraz Queensland Centre for Mental Health Research w ramach programu Global Burden of Disease Study 2023. Z przytaczanych w relacjach danych wynika, że wzrost liczby osób żyjących z zaburzeniami psychicznymi wyniósł około 95–95,5 proc., a więc był bliski podwojeniu. Badacze oceniali trendy z lat 1990–2023 dla 12 grup zaburzeń psychicznych.
Największe wzrosty dotyczyły lęku i depresji
Według części relacji największy wzrost liczby przypadków dotyczył zaburzeń lękowych i depresji. Surowa liczba przypadków zaburzeń lękowych wzrosła od 1990 r. o 158 proc., a depresji – o 131 proc. Jednocześnie dane przywoływane przez ABC wskazują, że po uwzględnieniu wzrostu populacji skala zmian była mniejsza: dla lęku wyniosła ponad 47 proc., a dla depresji około 24 proc. To rozróżnienie ma znaczenie dla interpretacji trendu.
Autorzy oraz materiały towarzyszące publikacji wskazują też, że zaburzenia psychiczne są globalnie wiodącą przyczyną niepełnosprawności. To sformułowanie najpewniej odnosi się jednak do miary związanej z latami przeżytymi z niepełnosprawnością, a nie do ogólnego rankingu DALY. DALY łączy bowiem lata przeżyte z niepełnosprawnością z latami utraconymi z powodu przedwczesnej śmierci. Dlatego zaburzenia psychiczne mogą jednocześnie być czołową przyczyną niepełnosprawności i zajmować piąte miejsce w globalnym rankingu tej szerszej miary.
Jak interpretować te dane
W badaniach tego typu trzeba odróżniać bezwzględną liczbę przypadków od wskaźników populacyjnych i wskaźników standaryzowanych względem wieku. Sam wzrost liczby osób z rozpoznaniem nie oznacza automatycznie, że ryzyko dla przeciętnej osoby zwiększyło się w takim samym stopniu. Na wyniki wpływają także wzrost populacji, starzenie się społeczeństw, lepsza wykrywalność oraz jakość danych. Materiał źródłowy nie pozwala też precyzyjnie oddzielić wpływu pandemii COVID-19 od zmian demograficznych i diagnostycznych.
Nowa publikacja aktualizuje obraz globalnego obciążenia do 2023 r. i wskazuje na rosnące wyzwanie dla systemów ochrony zdrowia. Jednocześnie dostępne materiały nie rozstrzygają dokładnie, jaka część tego trendu wynika z rzeczywistych zmian epidemiologicznych, a jaka z lepszego rozpoznawania oraz pełniejszych danych.
Jak interpretować wzrost obciążenia zaburzeniami psychicznymi?
Opracowanie na podstawie treści artykułu.
Najważniejsze liczby z analizy Global Burden of Disease 2023 dotyczącej zaburzeń psychicznych
| Wskaźnik / kategoria | 1990 r. | 2023 r. | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Liczba osób żyjących z zaburzeniami psychicznymi | 599 mln | 1,17 mld | ok. +95–95,5 proc. |
| Pozycja zaburzeń psychicznych w rankingu DALY | 12. miejsce | 5. miejsce | awans o 7 miejsc |
| Surowa liczba przypadków zaburzeń lękowych | – | – | +158 proc. od 1990 r. |
| Surowa liczba przypadków depresji | – | – | +131 proc. od 1990 r. |
| Zmiana po uwzględnieniu wzrostu populacji: zaburzenia lękowe | – | – | ponad +47 proc. |
| Zmiana po uwzględnieniu wzrostu populacji: depresja | – | – | ok. +24 proc. |
Źródło: tekst artykułu na podstawie analizy Global Burden of Disease 2023 i relacji medialnych.
