WHO: niebezpieczna żywność zabija 1,5 mln osób rocznie

Komentarz redakcji

Nowe dane Światowej Organizacji Zdrowia pokazują skalę chorób przenoszonych przez żywność oraz ich koszty dla zdrowia publicznego i gospodarki. Według WHO największe obciążenie dotyczy Afryki i Azji Południowo-Wschodniej, a dzieci poniżej piątego roku życia należą do najbardziej narażonych grup.

Najważniejsze

  • •WHO szacuje, że niebezpieczna żywność powoduje rocznie około 866 mln zachorowań i 1,5 mln zgonów na świecie.
  • •Dzieci poniżej 5. roku życia są szczególnie narażone: odpowiadają za prawie jedną trzecią przypadków chorób przenoszonych przez żywność.
  • •Większość zachorowań wywołują zagrożenia biologiczne, ale za większość zgonów odpowiadają zanieczyszczenia chemiczne, zwłaszcza arsen i ołów.
  • •Największy ciężar chorób spoczywa na Afryce i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie występują też największe braki w dostępie do bezpiecznej żywności i sanitacji.
  • •Skutki gospodarcze są ogromne — w 2021 roku utrata produktywności z powodu tych chorób wyniosła 647 mld dolarów.
·
2 min

WHO podała, że niebezpieczna żywność powoduje rocznie 1,5 mln zgonów i 866 mln zachorowań na świecie. Najbardziej zagrożone są dzieci poniżej piątego roku życia.

Unsplash — Brijender Dua
Unsplash — Brijender Dua

Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała, że niebezpieczna żywność powoduje co roku około 866 milionów zachorowań i 1,5 miliona zgonów na całym świecie. Najnowsze dane WHO pokazują też, że dzieci poniżej piątego roku życia są szczególnie narażone na choroby przenoszone przez żywność i odpowiadają za prawie jedną trzecią wszystkich przypadków.

Organizacja podała, że analiza objęła 194 kraje i okres od 2000 do 2021 roku. W 2021 roku zarejestrowano około 860 milionów przypadków chorób wywołanych przez żywność, a największą część zachorowań powodowały zagrożenia biologiczne, takie jak bakterie, wirusy i pasożyty. WHO wskazała jednak, że to zanieczyszczenia chemiczne odpowiadały za większość zgonów związanych z niebezpieczną żywnością.

Według danych agencji chemiczne zagrożenia stanowiły 73 proc. zgonów z powodu skażonej żywności w 2021 roku. Wśród głównych przyczyn WHO wymieniła arsen nieorganiczny i ołów, które wiążą się z ponad milionem zgonów w ciągu jednego roku. Organizacja zaznaczyła też, że kontakt z takimi substancjami może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów, a u dzieci prowadzić do trwałych problemów rozwojowych i neurologicznych.

WHO podkreśliła, że ciężar tych chorób nie rozkłada się równomiernie. Afryka i Azja Południowo-Wschodnia odpowiadają łącznie za prawie trzy czwarte wszystkich zachorowań i 60 proc. zgonów na świecie. W regionach o niskich dochodach dostęp do bezpiecznej żywności, czystej wody, opieki zdrowotnej i odpowiednich warunków sanitarnych pozostaje ograniczony.

Agencja przypomniała też o kosztach gospodarczych. Choroby przenoszone przez żywność doprowadziły w 2021 roku do utraty produktywności wartej 647 miliardów dolarów. WHO zaznaczyła, że skażenie żywności może wynikać z zanieczyszczonej wody, niewłaściwego obchodzenia się z produktami albo przenikania toksyn do łańcucha żywnościowego przez zanieczyszczenie środowiska i działalność przemysłową.

Problem bezpieczeństwa żywności pozostaje jednym z globalnych wyzwań zdrowotnych, szczególnie tam, gdzie systemy sanitarne i nadzór są słabsze. WHO zwróciła uwagę, że nowe dane mają pomóc krajom lepiej ocenić skalę zagrożenia i kierować działania tam, gdzie ryzyko jest największe.

W praktyce oznacza to potrzebę lepszego monitoringu, ostrzejszej kontroli skażeń oraz współpracy między sektorami zdrowia, rolnictwa i ochrony środowiska. WHO oczekuje, że rządy i organizacje międzynarodowe wykorzystają te dane do ograniczenia liczby zachorowań i zgonów związanych z niebezpieczną żywnością.

Kluczowe dane WHO o niebezpiecznej żywności

WskaźnikWartośćOkres / zakres
Zachorowania rocznie866 mlnŚwiat
Zgony rocznie1,5 mlnŚwiat
Przypadki chorób przenoszonych przez żywność u dzieci <5 latprawie 1/3 wszystkich przypadkówŚwiat
Analiza WHO194 kraje2000–2021
Przypadki chorób wywołanych przez żywność w 2021 r.ok. 860 mlnŚwiat
Udział zagrożeń chemicznych w zgonach (2021)73%Świat
Straty produktywności w 2021 r.647 mld dolarówŚwiat
Udział Afryki i Azji Południowo-Wschodniej w zachorowaniachprawie 3/4Świat
Udział Afryki i Azji Południowo-Wschodniej w zgonach60%Świat

Źródło: WHO, dane przytoczone w artykule.

Jak dochodzi do skażenia żywności i kto jest najbardziej narażony

Źródła skażenia
Żywność może być zanieczyszczona już na etapie produkcji lub przetwarzania.
Zagrożenia biologiczne
Odpowiadają za większość zachorowań.
Zagrożenia chemiczne
Stanowią mniejszość przypadków, ale odpowiadają za większość zgonów.
Grupy najwyższego ryzyka
Są szczególnie podatne na ciężki przebieg i trwałe skutki zdrowotne.
Najbardziej obciążone regiony
To tam koncentruje się największa część zachorowań i zgonów.

Źródło: WHO, dane przytoczone w artykule.

Słownik pojęć

Choroby przenoszone przez żywność
Zakażenia i zatrucia wywołane spożyciem żywności skażonej drobnoustrojami, toksynami lub substancjami chemicznymi.
Zagrożenia biologiczne
Czynniki takie jak bakterie, wirusy i pasożyty, które mogą wywoływać choroby po spożyciu skażonej żywności.
Zagrożenia chemiczne
Szkodliwe substancje chemiczne w żywności, np. arsen, ołów czy metylortęć.
Arsen nieorganiczny
Toksyczna forma arsenu, która może występować w środowisku i łańcuchu żywnościowym; zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów.
Metylortęć
Toksyczna postać rtęci, która może uszkadzać rozwijający się układ nerwowy, zwłaszcza u dzieci.
Łańcuch żywnościowy
Droga żywności od produkcji i przetwarzania do dystrybucji i spożycia.
Nadzór sanitarny
System monitorowania i kontroli bezpieczeństwa żywności oraz warunków higienicznych.

Najczęstsze pytania

Jakie dzieci są najbardziej narażone na niebezpieczną żywność?▼
Największe ryzyko dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia. To grupa szczególnie wrażliwa na odwodnienie, ciężkie biegunki oraz długofalowe skutki toksyn chemicznych.
Dlaczego chemiczne zanieczyszczenia są tak groźne, skoro rzadziej powodują zachorowania?▼
Bo odpowiadają za większość zgonów związanych z niebezpieczną żywnością. Mogą też prowadzić do chorób serca, nowotworów i trwałych uszkodzeń rozwojowych u dzieci.
Jak można ograniczyć ryzyko skażenia żywności?▼
Pomagają czysta woda, higiena, właściwe przechowywanie i obróbka żywności, kontrola w produkcji oraz skuteczny nadzór nad skażeniami środowiskowymi.
Które regiony świata są najbardziej zagrożone?▼
Największy ciężar chorób spoczywa na Afryce i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie dostęp do bezpiecznej żywności, wody i opieki zdrowotnej jest często ograniczony.
Jakie są gospodarcze skutki chorób przenoszonych przez żywność?▼
WHO szacuje, że w 2021 roku doprowadziły one do utraty produktywności wartej 647 mld dolarów.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Kongres o bezpieczeństwie żywności. WHO podaje: 420 tys. zgonów rocznie przez skażoną żywność!

Podczas V Spotkania o Bezpieczeństwie Żywności w Punta Cana Gaudy Suzaña, prezes Kongresu TecoAlimentos 2026, przywołała dane WHO o skali chorób przenoszonych przez skażoną żywność. Zapowiedziała też, że kongres połączony z dwoma innymi wydarzeniami branżowymi odbędzie się w Barceló Bávaro Palace w dniach 18–20 listopada 2026 roku. Organizatorzy chcą skupić dyskusję na bezpieczeństwie żywności, innowacjach i zrównoważeniu produkcji.

8 lipca 2026

Raport WHO: tylko 40 procent placówek medycznych na świecie spełnia standardy sanitarne

Światowa Organizacja Zdrowia oraz UNICEF opublikowały raport dotyczący stanu infrastruktury sanitarno-higienicznej w placówkach medycznych na świecie. Z danych wynika, że 11 proc. ośrodków nie dysponuje żadnymi toaletami, co bezpośrednio dotyka niemal miliard pacjentów. Najtrudniejsza sytuacja panuje w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie podstawowe wymogi spełnia jedynie 23 proc. placówek.

19 sierpnia 2026

27,3 miliona dzieci może umrzeć do 2030 roku! Tragiczne prognozy zaskakują lekarzy

W 2024 roku na świecie zmarło około 4,9 miliona dzieci przed ukończeniem piątego roku życia, a niemal połowa tych zgonów dotyczyła noworodków. Najnowsza analiza opublikowana w „BMJ” pokazuje, że od 2015 roku spadek umieralności dzieci zwolnił, a przy utrzymaniu obecnych trendów do 2030 roku może dojść do 27,3 miliona zgonów.

6 czerwca 2026

WHO: do 2050 roku liczba nowych przypadków raka może wzrosnąć do 35 milionów rocznie

Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport, według którego nowotwory już dziś powodują ponad 26 tysięcy zgonów dziennie i pozostają drugą najczęstszą przyczyną śmierci na świecie. Organizacja wskazuje też na duże różnice w dostępie do diagnostyki i leczenia między krajami bogatymi a ubogimi.

9 lipca 2026

Prawie 90 proc. Amerykanów nie zna zagrożeń związanych z hot dogami

Nowy sondaż przeprowadzony wśród ponad 2200 dorosłych w USA pokazuje, że wiedza o ryzykach związanych z jedzeniem hot dogów jest bardzo niska. Z badaniem zbiegają się ostrzeżenia o rosnącej liczbie zachorowań na raka jelita grubego w młodszych grupach wiekowych.

4 lipca 2026

Zatrucia pestycydami: czy rolnicy są bezsilni wobec niebezpieczeństwa?

Nowe badanie organizacji Pesticide Action Network pokazuje skalę problemu związanego z narażeniem na pestycydy w rolnictwie. Autorzy wskazują, że przy rosnącym globalnym zużyciu tych środków najcięższy ciężar spoczywa na Azji Południowej i Wschodniej oraz Afryce Wschodniej. W Europie zużycie pestycydów spada, ale zatrucia nadal występują, zwłaszcza na południu kontynentu.

10 września 2026

StartSzukaj