Najważniejsze
- •WHO szacuje, że niebezpieczna żywność powoduje rocznie około 866 mln zachorowań i 1,5 mln zgonów na świecie.
- •Dzieci poniżej 5. roku życia są szczególnie narażone: odpowiadają za prawie jedną trzecią przypadków chorób przenoszonych przez żywność.
- •Większość zachorowań wywołują zagrożenia biologiczne, ale za większość zgonów odpowiadają zanieczyszczenia chemiczne, zwłaszcza arsen i ołów.
- •Największy ciężar chorób spoczywa na Afryce i Azji Południowo-Wschodniej, gdzie występują też największe braki w dostępie do bezpiecznej żywności i sanitacji.
- •Skutki gospodarcze są ogromne — w 2021 roku utrata produktywności z powodu tych chorób wyniosła 647 mld dolarów.
WHO podała, że niebezpieczna żywność powoduje rocznie 1,5 mln zgonów i 866 mln zachorowań na świecie. Najbardziej zagrożone są dzieci poniżej piątego roku życia.
Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała, że niebezpieczna żywność powoduje co roku około 866 milionów zachorowań i 1,5 miliona zgonów na całym świecie. Najnowsze dane WHO pokazują też, że dzieci poniżej piątego roku życia są szczególnie narażone na choroby przenoszone przez żywność i odpowiadają za prawie jedną trzecią wszystkich przypadków.
Organizacja podała, że analiza objęła 194 kraje i okres od 2000 do 2021 roku. W 2021 roku zarejestrowano około 860 milionów przypadków chorób wywołanych przez żywność, a największą część zachorowań powodowały zagrożenia biologiczne, takie jak bakterie, wirusy i pasożyty. WHO wskazała jednak, że to zanieczyszczenia chemiczne odpowiadały za większość zgonów związanych z niebezpieczną żywnością.
Według danych agencji chemiczne zagrożenia stanowiły 73 proc. zgonów z powodu skażonej żywności w 2021 roku. Wśród głównych przyczyn WHO wymieniła arsen nieorganiczny i ołów, które wiążą się z ponad milionem zgonów w ciągu jednego roku. Organizacja zaznaczyła też, że kontakt z takimi substancjami może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów, a u dzieci prowadzić do trwałych problemów rozwojowych i neurologicznych.
WHO podkreśliła, że ciężar tych chorób nie rozkłada się równomiernie. Afryka i Azja Południowo-Wschodnia odpowiadają łącznie za prawie trzy czwarte wszystkich zachorowań i 60 proc. zgonów na świecie. W regionach o niskich dochodach dostęp do bezpiecznej żywności, czystej wody, opieki zdrowotnej i odpowiednich warunków sanitarnych pozostaje ograniczony.
Agencja przypomniała też o kosztach gospodarczych. Choroby przenoszone przez żywność doprowadziły w 2021 roku do utraty produktywności wartej 647 miliardów dolarów. WHO zaznaczyła, że skażenie żywności może wynikać z zanieczyszczonej wody, niewłaściwego obchodzenia się z produktami albo przenikania toksyn do łańcucha żywnościowego przez zanieczyszczenie środowiska i działalność przemysłową.
Problem bezpieczeństwa żywności pozostaje jednym z globalnych wyzwań zdrowotnych, szczególnie tam, gdzie systemy sanitarne i nadzór są słabsze. WHO zwróciła uwagę, że nowe dane mają pomóc krajom lepiej ocenić skalę zagrożenia i kierować działania tam, gdzie ryzyko jest największe.
W praktyce oznacza to potrzebę lepszego monitoringu, ostrzejszej kontroli skażeń oraz współpracy między sektorami zdrowia, rolnictwa i ochrony środowiska. WHO oczekuje, że rządy i organizacje międzynarodowe wykorzystają te dane do ograniczenia liczby zachorowań i zgonów związanych z niebezpieczną żywnością.
Kluczowe dane WHO o niebezpiecznej żywności
| Wskaźnik | Wartość | Okres / zakres |
|---|---|---|
| Zachorowania rocznie | 866 mln | Świat |
| Zgony rocznie | 1,5 mln | Świat |
| Przypadki chorób przenoszonych przez żywność u dzieci <5 lat | prawie 1/3 wszystkich przypadków | Świat |
| Analiza WHO | 194 kraje | 2000–2021 |
| Przypadki chorób wywołanych przez żywność w 2021 r. | ok. 860 mln | Świat |
| Udział zagrożeń chemicznych w zgonach (2021) | 73% | Świat |
| Straty produktywności w 2021 r. | 647 mld dolarów | Świat |
| Udział Afryki i Azji Południowo-Wschodniej w zachorowaniach | prawie 3/4 | Świat |
| Udział Afryki i Azji Południowo-Wschodniej w zgonach | 60% | Świat |
Źródło: WHO, dane przytoczone w artykule.
Jak dochodzi do skażenia żywności i kto jest najbardziej narażony
Źródło: WHO, dane przytoczone w artykule.
Słownik pojęć
- Choroby przenoszone przez żywność
- Zakażenia i zatrucia wywołane spożyciem żywności skażonej drobnoustrojami, toksynami lub substancjami chemicznymi.
- Zagrożenia biologiczne
- Czynniki takie jak bakterie, wirusy i pasożyty, które mogą wywoływać choroby po spożyciu skażonej żywności.
- Zagrożenia chemiczne
- Szkodliwe substancje chemiczne w żywności, np. arsen, ołów czy metylortęć.
- Arsen nieorganiczny
- Toksyczna forma arsenu, która może występować w środowisku i łańcuchu żywnościowym; zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów.
- Metylortęć
- Toksyczna postać rtęci, która może uszkadzać rozwijający się układ nerwowy, zwłaszcza u dzieci.
- Łańcuch żywnościowy
- Droga żywności od produkcji i przetwarzania do dystrybucji i spożycia.
- Nadzór sanitarny
- System monitorowania i kontroli bezpieczeństwa żywności oraz warunków higienicznych.
