Najważniejsze
- •Szpital w Bytomiu wdrożył system Paxman, który zapobiega wypadaniu włosów u pacjentów w trakcie chemioterapii.
- •Zakup urządzenia o wartości 200 tys. zł był możliwy dzięki udanej zbiórce społecznej.
- •Skuteczność metody wynosi średnio 50–80%, przy czym najwyższą efektywność (do 80%) osiąga się przy stosowaniu taksanów.
- •Procedura trwa od 5 do 6 godzin i jest przeznaczona wyłącznie dla pacjentów z guzami litymi.
- •Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) nie refunduje tego zabiegu jako odrębnego świadczenia.
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu wdrożył system Paxman, który zapobiega utracie włosów u pacjentów w trakcie chemioterapii. Urządzenie zakupiono dzięki zbiórce społecznej, a pierwsze pacjentki skorzystały z niego 16 lipca 2026 roku.
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu wdrożył system chłodzenia skóry głowy Paxman, który zapobiega utracie włosów u pacjentów w trakcie chemioterapii. Jak poinformowała placówka 16 lipca 2026 roku, sprzęt o wartości 200 tysięcy złotych zakupiono dzięki zbiórce społecznej. Dotychczas procedurę zakończyły cztery pacjentki, a osiem kolejnych jest w trakcie leczenia.
Jak działa system chłodzenia skóry głowy?
Urządzenie chroni mieszki włosowe dzięki kontrolowanemu obniżaniu temperatury skóry głowy podczas podawania cytostatyków. Pacjentki zakładają silikonowy czepek, przez który przepływa schłodzony płyn. Niska temperatura zwęża naczynia krwionośne i ogranicza dopływ leków do cebulek włosowych. Każda sesja trwa każdorazowo od 5 do 6 godzin – obejmuje czas przed podaniem chemioterapii, w jej trakcie oraz po jej zakończeniu.
Skuteczność systemu szacuje się średnio na 50–80 procent. Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel, kierująca Oddziałem Onkologii Klinicznej, wskazuje, że w przypadku stosowania taksanów skuteczność sięga 80 procent. Z kolei przy schematach zawierających antracykliny spada ona poniżej 30–40 procent. Na ostateczny rezultat wpływają również wiek, płeć oraz status hormonalny chorego. Literatura psychoonkologiczna z lat 80. i 90. XX wieku podaje, że obawa przed utratą włosów skłania do odmowy leczenia nawet 8 procent kobiet.
Ograniczenia metody i wyzwania organizacyjne
W Polsce urządzenia do chłodzenia skóry głowy są stosowane od lat 2013–2015, jednak wciąż stanowią domenę głównie dużych centrów onkologicznych. Narodowy Fundusz Zdrowia nie refunduje tej procedury jako odrębnego świadczenia gwarantowanego. Z tego względu szpitale muszą pokrywać koszty eksploatacji sprzętu oraz pracy personelu z własnych budżetów. Do zabiegu kwalifikują się wyłącznie pacjenci z guzami litymi (około 50–60 procent chorych), natomiast nowotwory hematologiczne stanowią przeciwwskazanie do stosowania tej metody.
Konieczność wydłużenia pobytu pacjenta na fotelu zabiegowym nawet do 6 godzin istotnie modyfikuje organizację pracy oddziału dziennego i ogranicza rotację chorych. Osoby poddawane tej procedurze mogą odczuwać silne bóle głowy i karku wywołane niską temperaturą, a także stany klaustrofobiczne. Istnieje również minimalne ryzyko (poniżej 1 procenta) wystąpienia przerzutów nowotworowych do skóry głowy. Szpital nie poinformował, czy zapewnia pacjentom wsparcie psychoonkologiczne w razie niepowodzenia terapii.
Jak działa system chłodzenia skóry głowy Paxman?
Opis mechanizmu działania systemu Paxman zapobiegającego alopecji wywołanej chemioterapią.
Skuteczność i parametry systemu chłodzenia skóry głowy Paxman
| Parametr / Czynnik | Wartość / Skuteczność |
|---|---|
| Średnia skuteczność ogólna | 50% - 80% |
| Skuteczność przy schematach z taksanami | do 80% |
| Skuteczność przy schematach z antracyklinami | poniżej 30% - 40% |
| Czas trwania pojedynczej procedury | 5 - 6 godzin |
| Kwalifikacja pacjentów (guzy lite) | 50% - 60% chorych |
| Ryzyko przerzutów do skóry głowy | poniżej 1% |
Dane na podstawie wypowiedzi dr hab. n. med. Ewy Nowakowskiej-Zajdel oraz statystyk medycznych szpitala.
Słownik pojęć
- Taksany
- Grupa leków przeciwnowotworowych (cytostatyków) powszechnie stosowana w chemioterapii raka piersi i jajnika, charakteryzująca się wysoką skutecznością przy jednoczesnym chłodzeniu skóry głowy.
- Antracykliny
- Klasa leków cytostatycznych stosowanych w chemioterapii (np. doksorubicyna), wykazująca mniejszą skuteczność w parze z systemami chłodzenia skóry głowy.
- Cytostatyki
- Substancje chemiczne o działaniu toksycznym na komórki organizmu (zwłaszcza te szybko dzielące się), stosowane w farmakologicznym leczeniu nowotworów.
- Guzy lite
- Nowotwory, które rozwijają się w narządach lub tkankach (np. rak piersi, płuc), w odróżnieniu od nowotworów układu krwiotwórczego (np. białaczka). Tylko chorzy z guzami litymi kwalifikują się do chłodzenia skóry głowy.
- Psychoonkologia
- Dziedzina psychologii i onkologii zajmująca się wpływem chorób nowotworowych na psychikę pacjenta oraz wsparciem emocjonalnym w trakcie leczenia.
