Najważniejsze
- •Spożywanie do 400 mg kofeiny dziennie (odpowiednik ok. 5 filiżanek kawy) jest bezpieczne dla serca u większości dorosłych osób.
- •Kluczowe znaczenie ma sposób parzenia – papierowe filtry eliminują podnoszący cholesterol związek cafestol, obecny w kawie niefiltrowanej.
- •Regularne picie kawy wiąże się z obniżeniem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 o 20–30% oraz redukcją ryzyka udaru mózgu.
- •Skoncentrowane napoje energetyczne i shoty kofeinowe niosą ryzyko nagłych skoków ciśnienia oraz niebezpiecznych arytmii.
- •Indywidualna tolerancja na kofeinę jest genetycznie uwarunkowana wariantem genu CYP1A2, co lekarze powinni uwzględniać w zaleceniach.
Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne ogłosiło 20 lipca 2026 roku, że codzienne spożycie do 400 mg kofeiny jest bezpieczne dla zdrowia serca większości dorosłych.
Kluczowe fakty o kofeinie i zdrowiu serca
Dane na podstawie oświadczenia American Heart Association (AHA), 2026.
Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) opublikowało 20 lipca 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Circulation” nowe oświadczenie. Wynika z niego, że spożywanie do 400 miligramów kofeiny dziennie nie zwiększa ryzyka chorób układu krążenia u większości dorosłych. Taka dawka odpowiada około pięciu filiżankom kawy o pojemności 240 ml. Dokument zatytułowany „Caffeine and Cardiovascular Disease” zmienia dotychczasowe, wieloletnie zalecenia medyczne, według których pacjenci kardiologiczni powinni unikać stymulantów.
Autorzy opracowania wskazują, że kluczowe znaczenie dla zdrowia ma sposób przygotowania naparu. Filtrowanie kawy przez papierowe filtry eliminuje cafestol – związek organiczny podnoszący poziom cholesterolu LDL w surowicy krwi. Substancja ta pozostaje natomiast w napojach niefiltrowanych, takich jak espresso, kawa po turecku czy napar z praski francuskiej. Dodatkowo metaanalizy ujęte w raporcie wykazały, że regularne picie kawy wiąże się z obniżeniem ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 o 20–30 proc.
Zagrożenia związane z syntetyczną kofeiną
Kardiolodzy ostrzegają jednocześnie przed spożywaniem skoncentrowanych napojów energetycznych oraz shotów kofeinowych. Produkty te mogą wywoływać nagłe skoki ciśnienia tętniczego oraz groźne arytmie. Choć przeciętny dorosły mieszkaniec Stanów Zjednoczonych spożywa mniej niż 200 miligramów kofeiny dziennie, badacze przypominają o dwóch przypadkach śmiertelnych z lat 2022–2023. Powiązano je ze spożyciem napoju Charged Lemonade sieci Panera Bread, który w jednej porcji zawierał aż 390 mg kofeiny.
Przez dziesięciolecia lekarze rutynowo zalecali pacjentom z chorobami serca unikanie kofeiny. Opierali te wskazówki na dawnych badaniach, które wykazywały jedynie krótkotrwały wzrost tętna bezpośrednio po spożyciu naparu. Nowe stanowisko bazuje jednak na długofalowych badaniach kohortowych, w tym na danych z brytyjskiego Biobanku. Dowodzą one, że picie filtrowanej kawy – zawierającej m.in. wykazujący działanie antyoksydacyjne kwas chlorogenowy – przynosi korzyści dla układu krążenia.
Rola genetyki w metabolizmie kofeiny
W praktyce klinicznej lekarze muszą jednak uwzględniać indywidualne predyspozycje genetyczne pacjentów przy określaniu bezpiecznych limitów. Niemal u połowy populacji występuje wariant genu CYP1A2, który spowalnia metabolizm kofeiny. W tej grupie dawka 400 mg na dobę może zwiększać ryzyko zawału serca oraz nadciśnienia tętniczego. Nowe wytyczne wpłyną więc na charakter codziennych porad udzielanych pacjentom przez lekarzy rodzinnych i kardiologów.
Porównanie wpływu kawy filtrowanej i niefiltrowanej na zdrowie
Kawa niefiltrowana (np. espresso, prasa francuska, po turecku)
Kawa filtrowana (np. przelewowa, z drippera)
Słownik pojęć
- Cafestol
- Organiczny związek chemiczny z grupy diterpenów występujący w ziarnach kawy. Ma działanie podnoszące stężenie cholesterolu LDL we krwi; jest zatrzymywany przez papierowe filtry do kawy.
- CYP1A2
- Gen kodujący enzym z rodziny cytochromu P450, który odpowiada za metabolizm kofeiny w wątrobie. Warianty tego genu decydują o tym, czy dany organizm przetwarza kofeinę szybko, czy wolno.
- Kwas chlorogenowy
- Organiczny związek chemiczny z grupy polifenoli, naturalnie występujący w kawie. Posiada silne właściwości przeciwutleniające (antyoksydacyjne) i przeciwzapalne.
- Arytmia
- Zaburzenie rytmu serca, polegające na przyspieszeniu, zwolnieniu lub nieregularności jego skurczów, co utrudnia prawidłowe pompowanie krwi.
- Badanie kohortowe
- Badanie obserwacyjne, w którym grupa ludzi (kohorta) o określonych cechach jest obserwowana przez dłuższy czas w celu ustalenia wpływu danych czynników (np. diety) na rozwój chorób.
