Kofeina obniża markery głębokiego snu- wskazuje przegląd 32 badań

Przegląd systematyczny 32 badań, opublikowany 13 kwietnia 2026 r. w czasopiśmie „Nutrients”, wskazuje, że kofeina może zmieniać nocną aktywność fal mózgowych związanych z głębokim snem, nawet jeśli standardowe wskaźniki snu nie pokazują wyraźnych zmian. Autorami pracy są James Chmiel z Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Donata Kurpas z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Artykuł ukazał się pod tytułem „The Caffeinated Brain Part 2: The Effect of Caffeine on Sleep-Related Electroencephalography (EEG) — A Systematic and Mechanistic Review”. Publikacja ma DOI 10.3390/nu18081220, a protokół przeglądu zarejestrowano w PROSPERO pod numerem CRD420261354163. Autorzy przeanalizowali 32 badania oceniające wpływ kofeiny na sen za pomocą EEG i polisomnografii, czyli metod pozwalających śledzić nie tylko długość snu, lecz także jego neurofizjologiczną strukturę.

Główny wniosek przeglądu jest taki, że kofeina obniża aktywność wolnofalową, uznawaną za jeden z markerów głębokiego i regeneracyjnego snu. Według streszczenia pracy i materiałów uczelni kofeina przesuwa też nocny wzorzec EEG w stronę bardziej „czuwającego” zapisu. „EEG pozwala zobaczyć nie tylko, czy człowiek śpi, ale także jak śpi jego mózg” — mówiła w materiałach prasowych Donata Kurpas. Jak dodała, klasyczna ocena snu mierzy jego długość i stadia, natomiast ilościowa analiza EEG pokazuje subtelniejsze zmiany, w tym spadek aktywności wolnofalowej.

Materiały omawiające przegląd wskazują również, że efekt bywa silniejszy przy wyższych dawkach kofeiny i po spożyciu bliżej pory snu. Część omówień podaje także, że niektóre badania sugerowały taki wpływ nawet po porannej dawce albo po spożyciu kofeiny 6–12 godzin przed snem. W dostarczonych materiałach nie ma jednak pełnego zestawienia tych badań z uwzględnieniem konkretnych dawek, liczebności prób i odwołań do poszczególnych eksperymentów. Dlatego te wnioski wymagają ostrożności.

Autorzy nie przedstawili metaanalizy ani jednej uśrednionej wielkości efektu dla wszystkich badań. Jest to narracyjny przegląd systematyczny, a nie ilościowe podsumowanie wyników. Dodatkowo wiele eksperymentów laboratoryjnych opierało się na małych próbach, często obejmujących 8–22 osoby, i dotyczyło głównie młodych, zdrowych uczestników, nierzadko mężczyzn. To ogranicza możliwość prostego przeniesienia wyników na kobiety, osoby starsze, stałych użytkowników kofeiny czy pacjentów z zaburzeniami snu.

Badanie nie odwraca dotychczasowej wiedzy o kofeinie, lecz ją doprecyzowuje. Już wcześniej było wiadomo, że kofeina może utrudniać zasypianie i skracać sen. Ten przegląd podkreśla jednak, że może też wpływać na mikrostrukturę snu widoczną w EEG, nawet gdy subiektywne odczucie i popularne trackery sugerują noc „bez problemów”.

Praktyczny wniosek dla medycyny snu jest taki, że ocena wpływu kofeiny nie powinna ograniczać się do pytania o czas zasypiania i długość snu. Kolejnym krokiem będą większe badania z bardziej zróżnicowanymi grupami oraz dokładniejszą oceną, u kogo te zmiany mają największe znaczenie kliniczne.