Najważniejsze
- •Już jedna noc bez snu może wywołać mierzalne zmiany w ludzkim mózgu, widoczne w badaniu PET.
- •Naukowcy z Jülich obserwowali wzrost markera synaps SV2A po około 28 godzinach czuwania, zwłaszcza w hipokampie i wzgórzu.
- •Po dwugodzinnej drzemce wyższy poziom SV2A wiązał się z silniejszą aktywnością fal wolnych, uznawanych za marker głębokiego snu.
- •Wyniki wspierają hipotezę homeostazy synaptycznej: sen ma pomagać mózgowi przywracać równowagę po okresie czuwania.
- •Badanie dostarcza danych u ludzi, ale nie wyjaśnia jeszcze długoterminowych skutków jednej bezsennej nocy ani wpływu czynników takich jak stres czy dieta.
Niemieccy naukowcy wykazali, że już jedna bezsenna noc wywołuje mierzalne zmiany w ludzkim mózgu.
Niemieccy naukowcy z Forschungszentrum Jülich opublikowali 28 czerwca 2026 r. badanie, które pokazuje, że już jedna nieprzespana noc prowadzi do mierzalnych zmian w ludzkim mózgu. W eksperymencie wzięło udział 40 uczestników. Dwadzieścia osób nie spało przez około 28 godzin, a pozostałe 20 tworzyło grupę kontrolną.
Badacze oceniali zmiany za pomocą pozytonowej tomografii emisyjnej, czyli PET. Skupili się na białku SV2A, które traktują jako marker synaps, czyli połączeń między komórkami nerwowymi. U osób pozbawionych snu poziom SV2A wzrósł w kilku obszarach mózgu, w tym w hipokampie i we wzgórzu. Hipokamp odpowiada m.in. za pamięć, a wzgórze — za przekazywanie informacji.
Autorzy badania podają, że po około 28,5 godziny czuwania wskaźnik gęstości synaptycznej był wyższy w kilku regionach mózgu. W jednym z etapów uczestnikom pozwolono na dwugodzinną drzemkę. Analiza EEG wykazała wówczas aktywność fal wolnych, które są uznawane za marker głębokiego snu. Im wyższy był poziom SV2A po bezsennej nocy, tym silniejsza była aktywność tych fal podczas odpoczynku.
Wyniki wpisują się w hipotezę homeostazy synaptycznej. Zakłada ona, że w czasie czuwania synapsy stają się bardziej rozbudowane i aktywne, a sen ma przywracać równowagę w mózgu. Wcześniej dowody na taki mechanizm pochodziły głównie z badań na zwierzętach. Nowa praca dostarcza danych z badania ludzi i wzmacnia tezę, że sen pełni funkcję biologicznej regulacji, a nie tylko odpoczynku po wysiłku.
Autorzy nie przedstawili danych o długoterminowych skutkach jednej bezsennej nocy. Nie opisali też szczegółowo grupy kontrolnej ani zróżnicowania demograficznego uczestników. Nie uwzględniono również innych czynników, które mogły wpływać na wyniki, takich jak stres czy dieta.
W praktyce badanie może pomóc lepiej zrozumieć, dlaczego brak snu tak szybko odbija się na funkcjonowaniu mózgu. Może też mieć znaczenie dla dalszych badań nad zaburzeniami snu oraz nad tym, jak sen wpływa na zdrowie psychiczne i neurologiczne.
Najważniejsze dane z badania o wpływie jednej bezsennej nocy
| Element badania | Wynik / opis |
|---|---|
| Liczba uczestników | 40 osób |
| Grupa bez snu | 20 osób |
| Grupa kontrolna | 20 osób |
| Czas czuwania | około 28–28,5 godziny |
| Metoda obrazowania | pozytonowa tomografia emisyjna (PET) |
| Badany marker | SV2A – marker synaps |
| Obszary z wyższym SV2A | hipokamp, wzgórze i inne regiony |
| Dodatkowy etap | dwugodzinna drzemka z rejestracją EEG |
| Zależność po drzemce | im wyższy SV2A, tym silniejsza aktywność fal wolnych |
Źródło: badanie Forschungszentrum Jülich opisane w artykule z 28 czerwca 2026 r.
Jak jedna bezsenna noc wpływa na mózg
Źródło: badanie Forschungszentrum Jülich opisane w artykule z 28 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- SV2A
- Glikoproteina pęcherzyków synaptycznych 2A; marker używany do oceny gęstości synaps w mózgu.
- Synapsa
- Połączenie między komórkami nerwowymi, przez które przekazywane są sygnały.
- Pozytonowa tomografia emisyjna (PET)
- Badanie obrazowe pozwalające ocenić procesy zachodzące w organizmie, także w mózgu.
- Hipokamp
- Struktura mózgu ważna m.in. dla pamięci i uczenia się.
- Wzgórze
- Obszar mózgu pełniący funkcję stacji przekaźnikowej dla informacji zmysłowych.
- EEG
- Elektroencefalografia; badanie rejestrujące aktywność elektryczną mózgu.
- Fale wolne
- Wzorzec aktywności mózgu kojarzony z głębokim snem i procesami regeneracyjnymi.
- Hipoteza homeostazy synaptycznej
- Teoria zakładająca, że sen pomaga przywrócić równowagę połączeń synaptycznych po okresie czuwania.
