Najważniejsze
- •Neuromodulacja nerwów krzyżowych (SNM) w nietrzymaniu stolca osiąga skuteczność do 70%, lecz w Polsce nie jest refundowana przez NFZ we wskazaniach proktologicznych.
- •Koszt komercyjnego zabiegu wynosi od 35 000 do 65 000 zł, co stanowi główną barierę dla większości pacjentów.
- •Procedura przebiega w dwóch etapach: po 4-tygodniowej fazie testowej implantuje się stały stymulator pod warunkiem min. 50% redukcji objawów.
- •Zabieg jest bezpieczny, a najczęstsze powikłania to przemieszczenie elektrody (4–21%), ból (10%) i infekcja rany (5,7–6,7%).
- •W państwach Europy Zachodniej (m.in. Niemcy, Francja, Wielka Brytania) metoda ta jest w pełni finansowana ze środków publicznych.
Neuromodulacja nerwów krzyżowych pozostaje w Polsce refundowana wyłącznie w urologii. Pacjenci z nietrzymaniem stolca muszą z własnej kieszeni płacić za zabieg, mimo że jego skuteczność sięga 70 procent.
Neuromodulacja nerwów krzyżowych (SNM) pozostaje w Polsce świadczeniem refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia wyłącznie w leczeniu dysfunkcji dolnych dróg moczowych. Pacjenci cierpiący na nietrzymanie stolca muszą finansować procedurę z własnych środków, mimo że jej skuteczność kliniczna sięga 70 procent. Informacje te przedstawił dr n. med. Mariusz Blewniewski z Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi w opracowaniu opublikowanym przez Stowarzyszenie UroConti.
Przebieg i skuteczność procedury SNM
Procedura SNM składa się z dwóch etapów. W pierwszym, testowym etapie trwającym około czterech tygodni, lekarze wprowadzają elektrodę w otwór w kości krzyżowej (S3) i łączą ją z zewnętrznym stymulatorem. Warunkiem kwalifikacji do drugiego etapu — czyli stałej, podskórnej implantacji generatora impulsów — jest redukcja objawów o minimum 50 procent. W cytowanym badaniu obejmującym grupę 71 pacjentów z nietrzymaniem stolca do stałej implantacji zakwalifikowano 63 procent chorych. Aż 87 procent z nich utrzymało pozytywny efekt w długoterminowej obserwacji. Średni czas pracy baterii wynosi około 6,5 roku, co wymaga chirurgicznej wymiany urządzenia w znieczuleniu miejscowym co 5–6 lat.
Zabieg wiąże się jednak z ryzykiem powikłań pooperacyjnych. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego przemieszczenie elektrody występuje u 4–21 procent pacjentów i wymaga korekty chirurgicznej. Ból w miejscu implantacji stymulatora dotyczy około 10 procent chorych, a infekcja rany pooperacyjnej występuje u 5,7–6,7 procent osób.
Koszty i brak refundacji w Polsce
Metodę SNM stosuje się na świecie od ponad 30 lat, a polskie ośrodki urologiczne i ginekologiczne wykorzystują ją od siedmiu lat. W większości państw Europy Zachodniej, m.in. w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii, zabieg jest w pełni finansowany ze środków publicznych również we wskazaniach proktologicznych. W Polsce komercyjny koszt pełnej procedury wynosi od 35 000 do 65 000 złotych, co stanowi główną barierę dostępu dla większości chorych.
Ministerstwo Zdrowia oraz Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nie wydały dotąd oficjalnego stanowiska w sprawie włączenia wskazania proktologicznego do koszyka świadczeń gwarantowanych. Środowisko urologiczne i proktologiczne kontynuuje działania na rzecz rozszerzenia refundacji, zwracając uwagę na brak alternatywnych metod leczenia u pacjentów opornych na terapię zachowawczą.
Przebieg procedury neuromodulacji nerwów krzyżowych (SNM)
Opracowanie własne na podstawie danych Stowarzyszenia UroConti
Częstość powikłań po procedurze neuromodulacji nerwów krzyżowych (SNM)
| Rodzaj powikłania | Częstość występowania | Wymagana interwencja |
|---|---|---|
| Przemieszczenie elektrody | 4,0% – 21,0% | Korekta chirurgiczna |
| Ból w miejscu implantacji | ok. 10,0% | Leczenie zachowawcze / zmiana ułożenia |
| Infekcja rany pooperacyjnej | 5,7% – 6,7% | Farmakoterapia lub usunięcie zestawu |
Dane zgodne z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU)
Słownik pojęć
- Neuromodulacja nerwów krzyżowych (SNM)
- Metoda leczenia polegająca na wszczepieniu stymulatora wysyłającego słabe impulsy elektryczne do nerwów krzyżowych w celu regulacji czynności dolnych dróg moczowych lub jelit.
- Nietrzymanie stolca (fecal incontinence)
- Niezamierzone lub niekontrolowane oddawanie stolca lub gazów, wynikające z uszkodzenia mięśni zwieraczy, nerwów lub zaburzeń funkcji jelita.
- Koszyk świadczeń gwarantowanych
- Wykaz wybranych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych w całości lub w części ze środków publicznych (NFZ).
- Generator impulsów (stymulator)
- Podskórnie wszczepiane urządzenie wytwarzające impulsy elektryczne, służące do stymulacji nerwów.
