Najważniejsze
- •Inspektorzy Sanepidu zyskają prawo do natychmiastowego nakładania mandatów za uchybienia przy obrocie i stosowaniu produktów biobójczych.
- •Uprawnienia otrzyma 335 organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w całej Polsce (GIS, 16 stacji wojewódzkich oraz 318 powiatowych).
- •Kary wyniosą do 500 zł (lub do 1000 zł przy zbiegu przepisów) zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia.
- •Naruszenia dotyczą udostępniania produktów bez pozwoleń oraz stosowania ich niezgodnie z etykietą lub ulotką w działalności zawodowej.
- •Nowe regulacje obejmują sektor medyczny, gastronomiczny, kosmetyczny oraz firmy sprzątające, wyłączając gospodarstwa domowe.
Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji projekt, który daje Państwowej Inspekcji Sanitarnej prawo do nakładania mandatów za nieprawidłowe stosowanie oraz obrót produktami biobójczymi.
7 września 2026 r. Ministerstwo Zdrowia skierowało do 30-dniowych konsultacji publicznych projekt rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Dokument przyznaje inspektorom Państwowej Inspekcji Sanitarnej prawo do natychmiastowego nakładania mandatów za złamanie przepisów dotyczących obrotu i stosowania produktów biobójczych. Dotychczas w przypadku wykrycia takich naruszeń Sanepid musiał kierować wnioski o ukaranie do sądów powszechnych.
Projekt rozporządzenia, oznaczony w Rządowym Centrum Legislacji identyfikatorem PRM101, nowelizuje § 2 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 października 2002 r. Nowe uprawnienia otrzyma 335 organów Sanepidu w całej Polsce: Główny Inspektor Sanitarny, 16 stacji wojewódzkich oraz 318 stacji powiatowych.
Inspektorzy zyskają prawo do ukarania grzywną w drodze mandatu karnego za dwa rodzaje wykroczeń:
- udostępnianie na rynku lub stosowanie produktu biobójczego niezgodnie z warunkami pozwolenia, zezwolenia na handel równoległy lub pozwolenia na obrót;
- stosowanie produktów biobójczych niezgodnie z zaleceniami zawartymi na etykiecie lub w ulotce informacyjnej.
Wysokość kar i cel nowelizacji
Samo rozporządzenie nie precyzuje stawek kwotowych grzywien za wymienione naruszenia. Wysokość kar wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Standardowy mandat karny wynosi do 500 zł, natomiast w przypadku zbiegu przepisów grzywna może sięgnąć 1000 zł. Projektowane regulacje wejdą w życie po 14 dniach od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Przygotowane zmiany dostosowują uprawnienia kontrolerów do zapisów ustawy o produktach biobójczych z 9 października 2015 r. Zmiana likwiduje lukę proceduralną, z powodu której Sanepid musiał prowadzić długotrwałe postępowania sądowe nawet przy drobnych uchybieniach. Wymóg stosowania preparatów biobójczych zgodnie z pozwoleniem i ulotką dotyczy działalności zawodowej. Nowe regulacje wpłyną na codzienne funkcjonowanie podmiotów z sektora medycznego, gastronomicznego, kosmetycznego oraz firm świadczących usługi utrzymania czystości. Przepisy nie zakładają prowadzenia rutynowych kontroli w prywatnych gospodarstwach domowych.
Skutki dla przedsiębiorców i wątpliwości proceduralne
Projektodawca wskazał w Ocenie Skutków Regulacji, że nowelizacja nie generuje obciążeń finansowych dla przedsiębiorców. Zastąpienie wniosków do sądu bezpośrednimi mandatami drastycznie skróci jednak procedurę karania, co w praktyce może zwiększyć realne wydatki firm na grzywny.
Projekt nie zawiera precyzyjnych wytycznych określających metodę weryfikacji przez inspektorów takich parametrów jak czas ekspozycji środka chemicznego czy stopień jego rozcieńczenia. Dokument nie przedstawia także danych statystycznych dotyczących dotychczasowej liczby spraw sądowych w tych kwestiach.
Kluczowe liczby i zmiany w uprawnieniach Sanepidu
Projekt rozporządzenia PRM101 / Ministerstwo Zdrowia
Podsumowanie wysokości kar i zakresu uprawnień mandatowych Sanepidu
| Kategoria naruszenia | Rodzaj sankcji | Maksymalna kwota | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Udostępnianie lub stosowanie bez ważnego pozwolenia | Mandat karny | do 500 zł | Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia |
| Stosowanie niezgodnie z ulotką lub etykietą | Mandat karny | do 500 zł | Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia |
| Zbieg kilku przepisów o wykroczeniach | Mandat karny połączony | do 1000 zł | Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia |
| Uchybienia przed wejściem w życie noweli | Wniosek o ukaranie do sądu | Wg wyroku sądu | Dotychczasowa procedura sądowa |
Opracowanie własne na podstawie projektu PRM101
Słownik pojęć
- Produkt biobójczy
- Substancja lub mieszanina przeznaczona do niszczenia, odstraszania, unzkodliwiania lub zapobiegania działaniu organizmów szkodliwych poprzez działanie chemiczne lub biologiczne (np. środki dezynfekcyjne, antiseptyki).
- Handel równoległy
- Wprowadzenie do obrotu na terytorium państwa członkowskiego produktu biobójczego już dopuszczonego do obrotu w innym państwie członkowskim.
- Zbieg przepisów
- Sytuacja prawna, w której jeden czyn wypełnia znamiona dwóch lub więcej przepisów określających wykroczenie.
- Ocena Skutków Regulacji (OSR)
- Dokument stanowiący część procedury legislacyjnej, w którym przedstawia się przewidywane efekty gospodarcze, społeczne i budżetowe projektowanych przepisów.
- Vacatio legis
- Okres między publikacją aktu prawnego w Dzienniku Ustaw a jego wejściem w życie (w tym przypadku 14 dni).
