Najważniejsze
- •Rząd planuje czterokrotne podniesienie opłaty ALK z 25 zł do 100 zł za litr 100-procentowego alkoholu w opakowaniach do 300 ml.
- •Zmiana ma wejść w życie 16 czerwca 2026 roku i – według MF – ma obniżyć sprzedaż „małpek” o ok. 25 proc.
- •Całość wpływów z opłaty ma trafiać do NFZ, a gminy mają stracić dotychczasową część środków przeznaczanych na działania antyalkoholowe.
- •Przedsiębiorców czekają miesięczne, a nie półroczne rozliczenia, z uproszczeniem formalności i złagodzeniem części obowiązków technicznych.
- •Rząd chce też ograniczyć udział środków przekazywanych do Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych z 8 proc. do 2 proc.
Rząd planuje od 16 czerwca 2026 r. czterokrotnie podnieść opłatę za alkohol w małych opakowaniach i skierować wszystkie wpływy do NFZ.
Rząd planuje czterokrotną podwyżkę opłaty za alkohol sprzedawany w małych opakowaniach. Zmiana ma objąć napoje alkoholowe w opakowaniach do 300 ml i wejść w życie 16 czerwca 2026 roku. Stawka opłaty ALK ma wzrosnąć z 25 zł do 100 zł za każdy litr 100-procentowego alkoholu zawartego w takich produktach.
Ministerstwo Finansów zakłada, że wyższa opłata zmniejszy sprzedaż tzw. małpek o 25 proc. W uzasadnieniu projektu resort wskazuje, że celem jest ograniczenie ekonomicznej dostępności alkoholu w małych opakowaniach, a w konsekwencji także jego konsumpcji. Rząd powołuje się na utrwalające się wzorce spożywania alkoholu w tej formie, w tym sięganie po niego przez różne grupy społeczne w ciągu dnia.
Projekt przewiduje również zmianę w sposobie rozliczania opłaty. Przedsiębiorcy mają składać informacje co miesiąc, a nie co pół roku, i również co miesiąc wpłacać należność. Rząd chce też uprościć rozliczenia, dopuszczając składanie jednej informacji ALK łącznie dla wszystkich posiadanych zezwoleń. Jednocześnie ma zostać złagodzony obowiązek korzystania wyłącznie z kwalifikowanego podpisu elektronicznego oraz ograniczone sankcje za uchybienia formalne.
Największa zmiana dotyczy jednak podziału pieniędzy. Wszystkie wpływy z opłaty mają trafiać do Narodowego Funduszu Zdrowia. Obecnie część środków zasila samorządy, które wykorzystują je m.in. na działania związane z przeciwdziałaniem skutkom spożywania alkoholu. Rząd proponuje rezygnację z przypisania gminom tego zadania i tłumaczy zmianę rosnącymi wydatkami NFZ na ochronę zdrowia, w tym leczenie osób uzależnionych od alkoholu.
Projekt zakłada także ograniczenie środków przekazywanych z opłaty ALK do Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych. Maksymalny udział ma spaść z 8 proc. do 2 proc. Rząd wskazuje, że ma to utrzymać finansowanie funduszu na obecnym poziomie przy jednoczesnym zwiększeniu wpływów do NFZ.
Opłata ALK została wprowadzona jako narzędzie mające ograniczać sprzedaż alkoholu w małych opakowaniach, które są tanie i łatwo dostępne. Teraz rząd chce zaostrzyć to rozwiązanie i szybciej kierować pieniądze do systemu ochrony zdrowia. Jeśli projekt przejdzie cały proces legislacyjny, przedsiębiorcy będą musieli dostosować rozliczenia do miesięcznego trybu, a gminy stracą część środków, które dotąd otrzymywały z tej opłaty.
Planowane zmiany w opłacie ALK i podziale wpływów
| Element | Obecnie | Po zmianie |
|---|---|---|
| Stawka opłaty ALK | 25 zł za litr 100-proc. alkoholu | 100 zł za litr 100-proc. alkoholu |
| Zakres opakowań | Do 300 ml | Do 300 ml |
| Częstotliwość rozliczeń | Co pół roku | Co miesiąc |
| Udział środków dla Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych | Do 8 proc. | Do 2 proc. |
| Podział wpływów z opłaty | Część dla NFZ, część dla gmin | 100 proc. dla NFZ |
Na podstawie treści artykułu i informacji z projektów opisywanych przez KPRM oraz Ministerstwo Finansów.
Jak zmieni się opłata za „małpki”?
Na podstawie projektu opisywanego w artykule i materiałach KPRM/MF.
Słownik pojęć
- Opłata ALK
- Opłata od napojów alkoholowych sprzedawanych w małych opakowaniach, do 300 ml.
- Litr 100-procentowego alkoholu
- Miara przeliczeniowa używana do wyliczania wysokości opłaty, niezależna od faktycznej objętości napoju.
- NFZ
- Narodowy Fundusz Zdrowia, publiczny płatnik finansujący świadczenia zdrowotne w Polsce.
- Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych
- Fundusz, z którego finansuje się działania związane z przeciwdziałaniem problemom hazardowym.
- Ekonomiczna dostępność alkoholu
- Poziom, w jakim cena i łatwość zakupu wpływają na skłonność do nabywania alkoholu.
- Zezwolenie detaliczne
- Uprawnienie do sprzedaży alkoholu konsumentom końcowym.
- Zezwolenie hurtowe
- Uprawnienie do sprzedaży alkoholu podmiotom prowadzącym dalszą sprzedaż.
