Najważniejsze
- •Skumulowany wzrost cen żywności w miastach USA wyniósł aż 33% w latach 2019–2026, podczas gdy w poprzednim okresie 7,5 roku wzrósł zaledwie o 6,4%.
- •Najuboższe gospodarstwa domowe w USA przeznaczają na żywność aż 33% swoich dochodów przed opodatkowaniem, podczas gdy średnia krajowa wynosi 12,9%.
- •Konsumenci masowo zmieniają nawyki zakupowe, rezygnując z markowych produktów na rzecz marek własnych (rekordowe 282,8 mld USD sprzedaży) oraz szukając rabatów w dyskontach.
- •Program pomocy żywnościowej SNAP odnotował 12-procentowy spadek liczby beneficjentów (do 37 mln osób) wskutek wygaszenia osłon pandemicznych i zaostrzenia kryteriów dochodowych.
- •Kryzys cenowy napędzany jest przez tzw. chciwoflację (rekordowe marże korporacji) oraz zjawisko asymetrii cenowej (szybki wzrost i powolny spadek cen).
Ceny żywności w amerykańskich miastach wzrosły łącznie o 33 procent od 2019 roku. Zmusza to tamtejszych konsumentów do ograniczenia wydatków przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi w 2026 roku.
Amerykański Departament Rolnictwa poinformował, że skumulowany wzrost cen żywności kupowanej do domu w miastach USA osiągnął poziom 33 procent między początkiem 2019 roku a połową 2026 roku. Dla porównania, w ciągu siedmiu i pół roku poprzedzających 2019 rok wskaźnik ten wzrósł o 6,4 procent.
Ceny poszczególnych produktów wzrosły do rekordowych poziomów. Według danych amerykańskiego Biura Statystyki Pracy (U.S. Bureau of Labor Statistics) w czerwcu 2026 roku średnia cena funta mielonej wołowiny wyniosła 6,82 dolara – to o 79 procent więcej niż na początku 2019 roku. Nominalne średnie zarobki tygodniowe pracowników pełnoetatowych rosły w tym okresie w tempie tylko nieznacznie wyższym niż koszty utrzymania. W rezultacie w 2024 roku przeciętne amerykańskie gospodarstwo domowe przeznaczało na żywność 12,9 procent dochodu przed opodatkowaniem, a w przypadku jednej piątej najuboższych rodzin wskaźnik ten sięgał aż 33 procent.
Zmiana nawyków zakupowych i ograniczenie pomocy
Konsumenci reagują na drożyznę zmianą nawyków zakupowych. Dane rynkowe firmy Circana wskazują, że wartość sprzedaży produktów pod markami własnymi w USA osiągnęła w ubiegłym roku rekordowy poziom 282,8 miliarda dolarów. Równolegle kurczy się system pomocy socjalnej. W kwietniu 2026 roku do rządowego programu pomocy żywnościowej SNAP należało 37 milionów osób – o 12 procent mniej niż rok wcześniej. Zmniejszenie liczby beneficjentów wynika zarówno z wygaszenia pandemicznych dodatków osłonowych w 2023 roku za prezydentury Joe Bidena, jak i z zaostrzenia kryteriów dochodowych przez administrację Donalda Trumpa w 2025 roku.
Jared Bernstein, były szef Rady Doradców Ekonomicznych w administracji Joe Bidena, a obecnie analityk Stanford Institute, obarcza winą korporacje spożywcze. W debacie publicznej krytykuje się sieci handlowe, takie jak Kroger czy Albertsons, oraz koncerny spożywcze, m.in. PepsiCo. W latach 2023–2025 podmioty te odnotowywały rekordowe zyski i marże, co komentatorzy określają mianem chciwoflacji. Przedstawiciele tych firm nie przedstawili dotychczas oficjalnego stanowiska w tej sprawie.
Przyczyny kryzysu i zjawisko asymetrii cenowej
Obecny kryzys cenowy na rynku żywności w USA jest najpoważniejszy od 50 lat i przypomina kryzysy naftowe z lat 70. XX wieku. Na trudną sytuację złożyły się skutki pandemii, susza w Teksasie, ptasia grypa, wojna w Ukrainie oraz konflikt zbrojny USA i Izraela z Iranem w 2026 roku. Konsumenci zmagają się z tzw. asymetrią cenową: ceny detaliczne rosną błyskawicznie w odpowiedzi na wyższe koszty producentów, ale spadają bardzo wolno, gdy inflacja słabnie. Skrajnym przykładem są Hawaje. Tam wysokie ceny żywności dodatkowo wynikają z monopolu transportowego oraz restrykcji nałożonych przez ustawę Jones Act.
Amerykański Departament Rolnictwa prognozuje, że w 2026 roku ceny żywności wzrosną o kolejne 2,7 procent. Może to przyspieszyć konsolidację rynku dyskontów. Utrzymująca się w sklepach drożyzna może bezpośrednio wpłynąć na nastroje wyborców oraz wynik jesiennych wyborów parlamentarnych.
Wskaźniki wzrostu cen i struktura wydatków na żywność w USA
| Kategoria analizy | Przedział czasowy / Grupa docelowa | Wartość / Wskaźnik procentowy |
|---|---|---|
| Skumulowany wzrost cen żywności w miastach | Początek 2019 – połowa 2026 | 33,0% |
| Skumulowany wzrost cen żywności w miastach | Okres 7,5 roku przed 2019 r. | 6,4% |
| Wzrost ceny funta mielonej wołowiny | Wobec początku 2019 (stan na czerwiec 2026) | 79,0% (do poziomu 6,82 USD) |
| Udział wydatków na żywność w dochodzie brutto | Przeciętne amerykańskie gospodarstwo domowe (2024) | 12,9% |
| Udział wydatków na żywność w dochodzie brutto | Najuboższa 1/5 gospodarstw domowych (2024) | 33,0% |
U.S. Bureau of Labor Statistics / U.S. Department of Agriculture
Kluczowe przyczyny kryzysu cen żywności w USA w 2026 roku
U.S. Department of Agriculture / Analizy rynkowe 2026
Strategie zakupowe konsumentów: Marki własne kontra marki tradycyjne
Marki własne (Store Brands)
Marki tradycyjne (National Brands)
Słownik pojęć
- SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program)
- Amerykański program rządowy oferujący pomoc finansową na zakup żywności dla osób i rodzin o niskich dochodach (popularnie nazywany bonami żywnościowymi).
- Chciwoflacja (Greedflation)
- Termin określający zjawisko, w którym korporacje wykorzystują ogólną inflację jako pretekst do nadmiernego podnoszenia cen towarów ponad wzrost kosztów własnych, w celu generowania rekordowych zysków.
- Efekt rakiet i piór (Rockets and feathers)
- Teoria ekonomiczna wyjaśniająca asymetrię cenową: ceny detaliczne szybko rosną (jak rakieta) w odpowiedzi na wzrost kosztów producentów, lecz spadają bardzo powoli (niczym opadające pióro), gdy koszty te maleją.
- Jones Act
- Amerykańska ustawa z 1920 r. wymagająca, aby wszystkie towary przewożone drogą wodną między portami USA były transportowane statkami pod banderą USA, zbudowanymi w USA i obsługiwanymi przez obywateli USA, co znacząco podwyższyło koszty dostaw m.in. na Hawaje.
