Najważniejsze
- •Odsetek dzieci rozpoczynających szkołę ze zwolnieniem z co najmniej jednego szczepienia w USA wzrósł do rekordowych 4,2% w roku szkolnym 2025/2026.
- •Odnotowano najsilniejszą epidemię odry w USA od 35 lat z liczbą 2566 przypadków zachorowań.
- •Krajowy wskaźnik szczepień MMR spadł do 92,4%, co jest wartością poniżej progu odporności zbiorowej (95%).
- •W listopadzie 2026 roku Panamerykańska Organizacja Zdrowia zdecyduje, czy odebrać USA status kraju wolnego od odry.
- •Dekret prezydenta Trumpa ma na celu powiązanie funduszy federalnych z liberalizacją przepisów dotyczących szczepień, co wywołuje spory z władzami stanowymi.
Odsetek amerykańskich dzieci rozpoczynających naukę z oficjalnym zwolnieniem ze szczepień wzrósł w roku szkolnym 2025/2026 do rekordowych 4,2 proc., co przyczyniło się do wybuchu największej od 35 lat epidemii odry.
Kluczowe wskaźniki epidemii i spadku szczepień w USA (2025/2026)
Dane pochodzą z raportu CDC opublikowanego w sierpniu 2026 r.
Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) opublikowały 17 sierpnia 2026 roku dane, z których wynika, że w roku szkolnym 2025/2026 odsetek dzieci rozpoczynających naukę z oficjalnym zwolnieniem z co najmniej jednego obowiązkowego szczepienia wzrósł do rekordowych 4,2 proc. Równolegle w Stanach Zjednoczonych odnotowano 2566 zachorowań na odrę – to największa epidemia tej choroby od 35 lat.
Spadek wyszczepialności i różnice regionalne
Według wyliczeń CDC wzrost odsetka zwolnień z poziomu 3,6 proc. w poprzednim roku dotyczy około 155 tys. dzieci. Faktyczna liczba uczniów bez pełnej ochrony przed co najmniej jedną chorobą objętą obowiązkiem szkolnym wyniosła jednak około 157 tys. Różnica ta wynika z obecności w systemie dzieci z nieuregulowaną dokumentacją medyczną. Krajowy wskaźnik szczepień przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR) spadł z 92,5 proc. do 92,4 proc. Najtrudniejsza sytuacja panuje w stanach Utah i Idaho, które odnotowały najwyższy odsetek odmów. W samym Utah zarejestrowano ponad 700 przypadków zachorowań na odrę.
Choć wszystkie stany dopuszczają zwolnienia z przyczyn medycznych, regulacje dotyczące odmowy szczepień z powodów religijnych lub osobistych różnią się w zależności od regionu. Nowy Jork, Kalifornia, Maine oraz Connecticut całkowicie zakazały zwolnień niemedycznych.
Na początku sierpnia 2026 roku prezydent Donald Trump podpisał dekret nakazujący powiązanie funduszy federalnych z wdrożeniem bardziej liberalnych wytycznych dotyczących szczepień. Dane CDC dotyczą jednak roku szkolnego 2025/2026. Oznacza to, że rekordowy wzrost liczby odmów nastąpił jeszcze przed wejściem w życie nowych przepisów. Ponadto raport agencji nie precyzuje, w jakim stopniu brak szczepień wynika ze światopoglądu rodziców, a w jakim z barier logistycznych, takich jak utrudniony po pandemii dostęp do pediatrów i ubezpieczeń zdrowotnych.
Sama publikacja danych również przebiegła nietypowo. CDC zamieściło raport bezpośrednio na swojej stronie internetowej z lakonicznym komentarzem, rezygnując z tradycyjnej konferencji prasowej oraz publikacji w tygodniku naukowym „Morbidity and Mortality Weekly Report” (MMWR). Redakcja skierowała do biura prasowego agencji zapytanie o powód zmiany dotychczasowej procedury informacyjnej.
Zagrożony status kraju wolnego od odry
Lekarze przypominają, że ze względu na wysoką zakaźność odry próg odporności zbiorowej wynosi 95 proc. Spadek wyszczepialności poniżej tej granicy ułatwia powstawanie ognisk epidemicznych. Zgodnie z Konstytucją USA kwestie zdrowia publicznego leżą w gestii poszczególnych stanów. Z tego powodu administracja federalna próbuje wpływać na lokalne regulacje poprzez naciski finansowe. W listopadzie 2026 roku Panamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO) podejmie decyzję, czy odebrać Stanom Zjednoczonym status kraju wolnego od odry, który kraj ten utrzymywał nieprzerwanie od 2000 roku.
Zapowiadane zmiany wytycznych mogą wywołać spory prawne między rządem federalnym a władzami stanowymi o dotacje na edukację i ochronę zdrowia. Oczekuje się także debaty naukowej wokół postulatów Departamentu Zdrowia, którym kieruje Robert F. Kennedy Jr. Proponuje on rozsuwanie dawek szczepionek w czasie, czemu stanowczo sprzeciwia się Amerykańska Akademia Pediatryczna.
Statystyki wyszczepialności i odmów w USA w roku szkolnym 2025/2026
| Wskaźnik / Choroba | Wartość w roku 2025/2026 | Wartość w poprzednim okresie | Wymagany próg odporności |
|---|---|---|---|
| Zwolnienia z co najmniej jednego szczepienia | 4,2% (ok. 155-157 tys. dzieci) | 3,6% (rok wcześniej), 2,2% (2020/21) | Brak (im mniej, tym lepiej) |
| Szczepienie MMR (odra, świnka, różyczka) | 92,4% | 92,5% | 95,0% |
| Szczepienie DTaP (błonica, tężec, krztusiec) | 92,0% | 92,1% | 95,0% |
| Szczepienie przeciw ospie wietrznej (1 dawka) | 93,4% | 94,0% | 95,0% |
| Zarejestrowane przypadki odry (2026 rok) | 2566 zachorowań | Najwięcej od 35 lat | 0 (eliminacja choroby) |
Dane na podstawie raportów CDC (sierpień 2026)
Porównanie statusu szczepień i zwolnień dzieci w szkołach w USA
Zwolnienie ze szczepień (niemedyczne)
Zwolnienie medyczne (uzasadnione klinicznie)
Pełne zaszczepienie (zgodnie z kalendarzem)
Słownik pojęć
- Zwolnienie ze szczepień (vaccine exemption)
- Zwolnienie dziecka z obowiązku szczepień z powodów medycznych (np. silne reakcje alergiczne, niedobory odporności) lub pozamedycznych (religijnych, światopoglądowych/osobistych).
- MMR
- Skojarzona szczepionka przeciwko trzem chorobom zakaźnym: odrze (Measles), śwince (Mumps) i różyczce (Rubella).
- Odporność zbiorowa (stadna)
- Zjawisko, w którym wysoki odsetek uodpornionej populacji zapewnia ochronę przed zakażeniem osobom nieuodpornionym (np. niemowlętom lub chorym onkologicznie). W przypadku odry próg ten wynosi 95%.
- CDC
- Centers for Disease Control and Prevention – amerykańska agencja rządowa wchodząca w skład Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej, zajmująca się zapobieganiem chorobom i ich kontrolą.
- DTaP
- Skojarzona szczepionka przeciw błonicy (Diphtheria), tężcowi (Tetanus) i krztuścowi (acellular Pertussis).
- PAHO
- Panamerykańska Organizacja Zdrowia (Pan American Health Organization) – międzynarodowa agencja zdrowia publicznego działająca w obu Amerykach, będąca zarazem biurem regionalnym WHO.
