Najważniejsze
- •Przedsiębiorcy postulują, by ZUS przejął finansowanie L4 już od pierwszego dnia niezdolności do pracy.
- •W 2025 roku łączne wydatki na absencje chorobowe sięgnęły 34,88 mld zł i były o 12,4 proc. wyższe niż rok wcześniej.
- •Największym problemem dla firm są krótkie zwolnienia: wystawiono 9,8 mln L4 do pięciu dni, w tym 1,8 mln jednodniowych.
- •Obecnie pierwsze 33 dni choroby finansuje pracodawca, a po 50. roku życia pracownika — 14 dni, dopiero potem ZUS.
- •Reforma jest wstrzymywana przez deficyt funduszu chorobowego i brak środków w planie FUS na 2026 rok.
Organizacje przedsiębiorców chcą, by ZUS przejął finansowanie L4 od pierwszego dnia, co zwiększyłoby wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych o miliardy złotych.
Organizacje przedsiębiorców postulują, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął finansowanie zwolnień lekarskich pracowników już od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Taka propozycja oznaczałaby przeniesienie większej części kosztów z firm na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, który już dziś finansuje znaczną część absencji chorobowych. Dyskusja wokół zmian wróciła, bo wydatki na L4 rosną szybciej niż wpływy do systemu.
Z danych za 2025 rok wynika, że łączne wydatki na absencje chorobowe wyniosły 34,88 mld zł. To o 12,4 proc. więcej niż rok wcześniej. Z tej kwoty 20,71 mld zł wypłacił Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a 14,17 mld zł pokryły zakłady pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Według ZUS fundusz społeczny finansuje obecnie niespełna 60 proc. wszystkich kosztów absencji chorobowej.
Przedsiębiorcy zwracają uwagę zwłaszcza na krótkie zwolnienia. W 2025 roku wystawiono 9,8 mln zaświadczeń lekarskich dotyczących choroby własnej trwającej do pięciu dni. W tej liczbie znalazło się 1,8 mln zwolnień jednodniowych. Firmy argumentują, że właśnie takie absencje są dla nich najtrudniejsze organizacyjnie i kosztowo, bo pracodawca musi wypłacić wynagrodzenie chorobowe, a jednocześnie zorganizować zastępstwo.
Obecnie przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca. W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 lat, okres ten wynosi 14 dni. Dopiero później świadczenie przejmuje ZUS. Przedstawiciele biznesu od lat wskazują, że taki model przesuwa znaczną część kosztów systemu na firmy, choć składka chorobowa jest finansowana przez pracowników.
Postulat przejęcia wypłat od pierwszego dnia znalazł się wcześniej w programie wyborczym Koalicji Obywatelskiej, a potem także w umowie koalicyjnej obecnego rządu. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt zmian i ocenę skutków regulacji, a dokument trafił pod obrady Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Resort przyznaje jednak, że fundusz chorobowy pozostaje deficytowy. Na koniec 2025 roku wskaźnik pokrycia wydatków wpływami ze składek wyniósł 78,2 proc., a deficyt przekroczył 8 mld zł.
To właśnie brak środków hamuje reformę. Według wyliczeń resortu finansów samo objęcie takim rozwiązaniem mikroprzedsiębiorstw kosztowałoby w warunkach 2026 roku około 1,681 mld zł. Plan finansowy FUS na 2026 rok nie przewiduje pieniędzy na wdrożenie takiej zmiany.
W tle pozostaje też pytanie o kontrole zwolnień. Przedsiębiorcy wiążą nowe zasady z potrzebą uszczelnienia systemu i ograniczenia nadużyć. Ministerstwo wskazuje, że przed ewentualnym wejściem reformy w życie potrzebne są dalsze zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS i systemie kontroli L4. Jeśli projekt zyska poparcie, reforma może wejść w życie w 2026 roku.
Jak dziś działa finansowanie L4 i gdzie pojawia się luka
Opracowanie własne na podstawie danych z artykułu.
Koszty absencji chorobowej i finansowanie L4 w 2025 roku
| Wskaźnik | Wartość | Komentarz |
|---|---|---|
| Łączne wydatki na absencje chorobowe | 34,88 mld zł | Wzrost o 12,4 proc. r/r |
| Wydatki FUS | 20,71 mld zł | Sfinansowane przez Fundusz Ubezpieczeń Społecznych |
| Wydatki zakładów pracy i FGŚP | 14,17 mld zł | Część kosztów ponoszona przez pracodawców i FGŚP |
| Udział FUS w kosztach | niespełna 60 proc. | Według danych ZUS |
| Zaświadczenia lekarskie do 5 dni | 9,8 mln | Dotyczy choroby własnej |
| Zwolnienia jednodniowe | 1,8 mln | Najkrótsza i najtrudniejsza organizacyjnie grupa absencji |
| Deficyt funduszu chorobowego | ponad 8 mld zł | Na koniec 2025 roku |
| Koszt objęcia mikroprzedsiębiorstw reformą w 2026 r. | ok. 1,681 mld zł | Szacunek resortu finansów |
Na podstawie danych z artykułu i wyliczeń przywołanych w tekście.
Słownik pojęć
- L4 / e-ZLA
- Elektroniczne zwolnienie lekarskie potwierdzające czasową niezdolność do pracy.
- Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS)
- Państwowy fundusz, z którego finansowane są m.in. świadczenia z tytułu choroby po spełnieniu ustawowych warunków.
- Wynagrodzenie chorobowe
- Świadczenie wypłacane przez pracodawcę w pierwszym okresie niezdolności do pracy.
- Zasiłek chorobowy
- Świadczenie wypłacane z systemu ubezpieczeń społecznych po upływie okresu finansowania przez pracodawcę.
- Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP)
- Fundusz wspierający wypłatę niektórych świadczeń pracowniczych; w artykule wymieniony jako współfinansujący część kosztów absencji.
- Okres wyczekiwania
- Czas, po którym ubezpieczony uzyskuje prawo do świadczenia; w kontekście źródeł z researchu dotyczy np. 90 dni przy ubezpieczeniu chorobowym przedsiębiorcy.
