Najważniejsze
- •Szczepienia ochronne to kontrolowana i znacznie bezpieczniejsza metoda budowania odporności niż przejście naturalnej infekcji, która niesie ze sobą ryzyko ciężkich powikłań oraz śmierci.
- •Naturalna odporność po przechorowaniu istnieje, jednak jej zdobywanie wiąże się z ogromnym ryzykiem dla zdrowia, szczególnie w przypadku seniorów i osób z chorobami przewlekłymi.
- •W Polsce odnotowuje się spadek wyszczepialności dzieci – wskaźnik szczepień MMR spadł do 90-91%, czyli poniżej bezpiecznego progu odporności zbiorowej wynoszącego 95%.
- •Międzynarodowe organizacje zdrowotne (WHO, CDC, ECDC) jednoznacznie rekomendują szczepienia jako jedyną bezpieczną drogę uodparniania i odradzają celowe zarażanie się.
Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, prof. Ernest Kuchar, oświadczył 17 sierpnia 2026 roku, że szczepienia ochronne są bezpieczniejszym sposobem budowania odporności niż naturalna infekcja.
17 sierpnia 2026 roku przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, prof. Ernest Kuchar, oświadczył w wypowiedzi dla PAP, że szczepienia ochronne są bezpieczniejszym i kontrolowanym sposobem budowania odporności niż naturalne przechorowanie. Specjalista wskazał, że zakażenie niesie za sobą ryzyko ciężkich powikłań, a nawet śmierci.
Bezpieczeństwo szczepień a ryzyko powikłań
Prof. Ernest Kuchar – pediatra, specjalista chorób zakaźnych i medycyny sportowej oraz kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – wyjaśnił mechanizm powstawania odporności. Po kontakcie z antygenami organizm zyskuje pamięć immunologiczną. Ekspert zaprzeczył tym samym twierdzeniom, jakoby naturalna odporność była mitem. Wakcynolog porównał przechorowanie infekcji do wypadku samochodowego, który miałby rzekomo wzmocnić mięśnie poszkodowanego. Ta metafora budzi jednak zastrzeżenia naukowe. Wypadek nie stymuluje bowiem biologicznej adaptacji mięśni, w przeciwieństwie do naturalnej infekcji, która pobudza układ odpornościowy do działania.
Przebieg chorób zakaźnych zależy bezpośrednio od wieku i stanu zdrowia pacjenta. Ryzyko ciężkich powikłań rośnie u seniorów (osób w wieku 60, 70 i 80 lat) oraz u pacjentów z chorobami współistniejącymi, u których infekcja zaostrza chorobę podstawową. U osób młodych, między 20. a 40. rokiem życia, przebieg bywa łagodniejszy. Stanowisko eksperta ma charakter jakościowy, ponieważ w doniesieniach medialnych pominięto dane epidemiologiczne Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB dotyczące hospitalizacji oraz statystyki dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych. W mediach pojawiły się również rozbieżności co do kanału dystrybucji wypowiedzi – określano ją zarówno jako wywiad, jak i informację prasową.
Spadek wyszczepialności w Polsce
Wypowiedź ta przypada na okres systematycznego spadku wskaźników wyszczepialności dzieci w Polsce. Przykładowo poziom szczepień MMR przeciw odrze wynosi obecnie około 90–91%, co plasuje go poniżej bezpiecznego progu 95%. Problem ten bezpośrednio zagraża szerokiej grupie ryzyka, która w Polsce obejmuje blisko 10 milionów seniorów oraz ponad 10 milionów osób chorych przewlekle. Międzynarodowe instytucje, w tym WHO, CDC oraz ECDC, rekomendują szczepienia jako jedyną bezpieczną metodę uodparniania i odradzają celowe zarażanie się w celu uzyskania tzw. odporności hybrydowej.
Przedstawione dane wskazują, że kluczowym wyzwaniem dla sektora medycznego pozostaje zintensyfikowanie edukacji zdrowotnej. Lekarze oraz placówki medyczne będą musieli wdrożyć bardziej precyzyjne programy informacyjne skierowane do pacjentów z grup wysokiego ryzyka, aby odwrócić negatywne trendy epidemiologiczne.
Porównanie: Naturalne przechorowanie vs. Szczepienie ochronne
Naturalne przechorowanie infekcji
Szczepienie ochronne
Statystyki wyszczepialności i grup ryzyka w Polsce
| Kategoria / Wskaźnik | Stan faktyczny / Liczebność | Próg bezpieczeństwa / Zalecenia |
|---|---|---|
| Wskaźnik szczepień MMR (odra, świnka, różyczka) | ok. 90-91% | min. 95% (odporność zbiorowa) |
| Seniorzy w grupie wysokiego ryzyka (60+) | blisko 10 mln osób | Zalecane regularne szczepienia ochronne |
| Osoby z chorobami przewlekłymi | ponad 10 mln osób | Zalecane regularne szczepienia ochronne |
Dane szacunkowe na podstawie statystyk PZH oraz systemowych danych demograficznych przytoczonych w tekście.
Jak szczepionki budują bezpieczną odporność?
Opracowanie na podstawie wypowiedzi prof. Ernesta Kuchara.
Słownik pojęć
- Antygeny
- Substancje białkowe lub inne struktury cząsteczkowe na powierzchni patogenów, które układ odpornościowy rozpoznaje jako obce, co wyzwala produkcję przeciwciał.
- Pamięć immunologiczna
- Zdolność układu odpornościowego do szybkiej i silniejszej odpowiedzi na ponowny kontakt z patogenem, który organizm już wcześniej napotkał (np. poprzez szczepienie lub przechorowanie).
- Wakcynologia
- Dziedzina medycyny zajmująca się szczepieniami ochronnymi, badaniem ich skuteczności, bezpieczeństwa oraz opracowywaniem kalendarzy szczepień.
- Odporność zbiorowa (stadna)
- Sytuacja, w której wysoki odsetek zaszczepionej populacji (np. powyżej 95% przy odrze) chroni również osoby niezaszczepione (np. niemowlęta czy osoby z immunosupresją) przed rozprzestrzenianiem się patogenu.
- Niepożądany Odczyn Poszczepienny (NOP)
- Niekorzystna, niezamierzona reakcja organizmu powiązana czasowo z wykonanym szczepieniem, mogąca mieć charakter miejscowy (np. ból w miejscu wkłucia) lub ogólny (np. gorączka).
