Najważniejsze
- •W Polsce liczba zgonów z powodu raka żołądka jest niemal równa liczbie nowych zachorowań, co świadczy o zbyt późnym wykrywaniu choroby.
- •Największą barierą diagnostyczną jest długi czas oczekiwania na gastroskopię — w lutym 2026 r. średnio 131 dni bez znieczulenia i 91 dni w trybie pilnym.
- •Coraz większe znaczenie w kwalifikacji do leczenia mają badania biomarkerów, m.in. HER2, PD-L1 oraz CLDN18.2, ale ich dostępność w Polsce jest nadal ograniczona.
- •Raport postuluje centralizację leczenia chirurgicznego w wyspecjalizowanych ośrodkach, lepszą dostępność diagnostyki patomorfologicznej i molekularnej oraz wsparcie żywieniowe pacjentów.
- •Bez zmian organizacyjnych i refundacyjnych wielu chorych nadal będzie trafiać do leczenia w zaawansowanym stadium, z mniejszą szansą na terapię radykalną i nowoczesne leczenie.
W Polsce rak żołądka jest wykrywany zbyt późno, a liczba zgonów jest niemal taka sama jak liczba nowych zachorowań.
W Polsce liczba zgonów z powodu raka żołądka jest niemal równa liczbie nowych rozpoznań, co pokazuje skalę problemu z późnym rozpoznawaniem tej choroby. Opublikowany 27 lipca 2026 roku raport Modern Healthcare Institute wskazuje, że poprawa wyników leczenia wymaga zmian w diagnostyce, organizacji opieki i dostępie do nowoczesnych terapii.
Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że w 2023 roku w Polsce odnotowano 4896 nowych przypadków raka żołądka. W tym samym czasie zmarły 4531 osoby chore na ten nowotwór. Zachorowania dotyczyły 2974 mężczyzn i 1922 kobiet, a zgony 2942 mężczyzn i 1649 kobiet. Eksperci podkreślają, że tak niewielka różnica między liczbą zachorowań a zgonów oznacza, że choroba jest wykrywana zbyt późno.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że problem zaczyna się już na etapie diagnostyki. W lutym 2026 roku średni czas oczekiwania na gastroskopię bez znieczulenia wyniósł 131 dni, a w przypadku skierowań pilnych — 91 dni. To oznacza, że wielu pacjentów czeka miesiącami na badanie, które może przesądzić o rozpoznaniu choroby na etapie umożliwiającym leczenie radykalne. Dr n. med. Maciej Kawecki z Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii powiedział podczas debaty poprzedzającej raport, że z perspektywy onkologicznej „zawsze jest jedna gastroskopia za mało”.
Raport wskazuje też na rosnące znaczenie diagnostyki molekularnej. W leczeniu raka żołądka oznacza się już biomarkery HER2 i PD-L1, a coraz większą rolę odgrywa klaudyna 18.2, czyli CLDN18.2. Nadekspresję tego biomarkera stwierdza się u około 40 proc. gruczolakoraków żołądka i raka połączenia żołądkowo-przełykowego. Eksperci oceniają jednak, że badanie CLDN18.2 wykonuje tylko część laboratoriów, co ogranicza możliwość kwalifikacji pacjentów do nowych terapii.
Autorzy dokumentu rekomendują centralizację leczenia chirurgicznego w wyspecjalizowanych ośrodkach, poprawę dostępności gastroskopii oraz szerszy dostęp do badań patomorfologicznych i molekularnych. Wskazują także na potrzebę lepszej współpracy między ośrodkami i zapewnienia wsparcia żywieniowego pacjentom. W praktyce oznacza to, że bez zmian organizacyjnych i refundacyjnych polscy chorzy nadal mogą trafiać do leczenia zbyt późno, a szanse na zastosowanie nowoczesnych terapii pozostaną ograniczone.
Rak żołądka w Polsce w 2023 roku i dostęp do diagnostyki
| Wskaźnik | Wartość | Komentarz |
|---|---|---|
| Nowe zachorowania | 4896 | 2974 mężczyzn, 1922 kobiety |
| Zgony | 4531 | 2942 mężczyzn, 1649 kobiet |
| Średni czas oczekiwania na gastroskopię bez znieczulenia | 131 dni | Dane z lutego 2026 r. |
| Średni czas oczekiwania na gastroskopię pilną | 91 dni | Skierowania pilne |
| Odsetek gruczolakoraków z nadekspresją CLDN18.2 | około 40% | W tekście wskazany jako istotny biomarker |
Na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów, Onkofundacji Alivia oraz raportu Modern Healthcare Institute.
Jak poprawić wyniki leczenia raka żołądka?
Na podstawie raportu Modern Healthcare Institute oraz danych przywołanych w artykule.
Słownik pojęć
- Gastroskopia
- Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego pozwalające ocenić przełyk, żołądek i dwunastnicę oraz pobrać wycinki do analizy.
- Patomorfologia
- Dziedzina medycyny zajmująca się oceną tkanek i komórek pod mikroskopem w celu rozpoznania choroby.
- Biomarker
- Cecha biologiczna, którą można zmierzyć i która pomaga w rozpoznaniu, rokowaniu lub wyborze leczenia.
- HER2
- Białko, którego nadekspresja może wskazywać na możliwość leczenia celowanego w części nowotworów żołądka.
- PD-L1
- Białko związane z odpowiedzią immunologiczną, wykorzystywane do kwalifikacji niektórych pacjentów do immunoterapii.
- CLDN18.2
- Klaudyna 18.2, marker tkankowy istotny przy kwalifikacji do wybranych terapii celowanych w raku żołądka.
- Gruczolakorak
- Najczęstszy typ nowotworu złośliwego wywodzący się z nabłonka gruczołowego.
- Leczenie radykalne
- Postępowanie mające na celu całkowite usunięcie lub wyleczenie nowotworu, np. operację we wczesnym stadium.
