Najważniejsze
- •Badanie kliniczne I fazy (ATreg-001) wykazało 100% wskaźnik przyjęcia przeszczepu oraz 0% śmiertelności związanej z procedurą w 100-dniowym okresie obserwacji.
- •U żadnego z 10 badanych pacjentów poddanych terapii ATreg nie rozwinęła się ciężka postać ostrej choroby przeciwko gospodarzowi (aGvHD stopnia 3 lub 4).
- •Terapia wykorzystuje komórki regulatorowe T (Treg) pobrane od niespokrewnionego dawcy i stymulowane białkiem gp120 – cały proces przygotowania leku trwa zaledwie 24 godziny.
- •Wstępne wyniki wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych II i III fazy na większej grupie pacjentów.
Naukowcy z Universitätsmedizin Mainz i spółki ActiTrexx opublikowali wyniki badania I fazy nad terapią komórkową ATreg. Preparat, którego przygotowanie zajmuje zaledwie 24 godziny, skutecznie chroni pacjentów po przeszczepieniu komórek macierzystych przed ostrą chorobą przeciwko gospodarzowi.
Naukowcy z Universitätsmedizin Mainz oraz spółki ActiTrexx zaprezentowali na łamach czasopisma naukowego Transplantation and Cellular Therapy wyniki badania klinicznego I fazy nowej terapii komórkowej ATreg. Badanie wykazało, że preparat wytwarzany w ciągu 24 godzin z krwi niespokrewnionych dawców jest bezpieczny i chroni pacjentów po przeszczepieniu komórek macierzystych przed rozwojem ostrej choroby przeciwko gospodarzowi.
Przebieg i wyniki badania ATreg-001
W badaniu fazy I/II o nazwie ATreg-001 (nr rejestru EU CT: 2024-516599-14-00) wzięło udział 10 pacjentów. Terapię zastosowano w czterech niemieckich ośrodkach medycznych: w Moguncji, Dreznie, Münster oraz Dortmundzie. Pracami badawczymi kierowali prof. dr Andrea Tüttenberg oraz dr Helmut Jonuleit.
Podczas 100-dniowej obserwacji u żadnego z uczestników nie rozwinęła się ciężka postać ostrej choroby przeciwko gospodarzowi (stopnia 3. lub 4.). Wskaźnik pomyślnego przyjęcia się przeszczepionych komórek macierzystych osiągnął 100%, a śmiertelność bezpośrednio związana z samą procedurą transplantacji wyniosła w tym okresie 0%.
Mechanizm działania i innowacyjność metody
Terapia ATreg wykorzystuje komórki regulatorowe T (Treg) pozyskane z krwi niespokrewnionego dawcy. W kolejnym etapie badacze stymulują je przez 16 godzin przy użyciu białka gp120. Tak przygotowany preparat podaje się pacjentowi dożylnie około 10. dnia po zabiegu transplantacji. Cała procedura przygotowania leku trwa do 24 godzin i nie wymaga długotrwałego namnażania komórek w laboratorium. Projekt uzyskał finansowanie z niemieckiego Federalnego Ministerstwa Edukacji i Badań w ramach programu GO-Bio.
Ostra choroba przeciwko gospodarzowi rozwija się u 30–50% pacjentów po allogenicznym przeszczepieniu komórek macierzystych, przy czym w ciężkich przypadkach śmiertelność sięga od 50 do 80%. Dotychczas stosowane metody profilaktyki komórkowej wymagały pozyskiwania materiału od idealnie dopasowanego dawcy oraz jego wielotygodniowej hodowli w warunkach laboratoryjnych.
Przedstawione wyniki mają charakter wstępny ze względu na jednoramienny schemat badania, brak grupy kontrolnej oraz niewielką liczbę uczestników. Ponadto 100-dniowy okres obserwacji nie pozwala jeszcze ocenić ryzyka nawrotu nowotworu ani pojawienia się przewlekłej postaci choroby przeciwko gospodarzowi. Wdrożenie terapii do rutynowej praktyki klinicznej wymaga przeprowadzenia kolejnych badań II i III fazy na większych populacjach pacjentów. Autorzy publikacji są założycielami oraz udziałowcami spółki ActiTrexx.
Przebieg i etapy terapii komórkowej ATreg
Schemat procedury podawania preparatu ATreg (badanie ATreg-001).
Wyniki badania klinicznego I fazy (ATreg-001) w porównaniu ze statystykami standardowymi
| Parametr / Wskaźnik | Standardowe alogeniczne przeszczepienie | Wyniki badania terapii ATreg (n=10) |
|---|---|---|
| Wystąpienie ostrej GvHD (aGvHD) | 30% – 50% pacjentów | 0% przypadków o stopniu 3. lub 4. |
| Śmiertelność w ciężkiej postaci aGvHD | 50% – 80% | 0% (brak ciężkich postaci) |
| Wskaźnik przyjęcia przeszczepu | Zmienny (zależy od dopasowania dawcy) | 100% |
| Czas przygotowania preparatu komórkowego | Kilka tygodni (hodowla komórek) | Do 24 godzin (stymulacja 16h) |
| Wymogi dotyczące dawcy komórek Treg | Idealnie dopasowany dawca | Niespokrewniony dawca |
Opracowanie własne na podstawie danych z badania ATreg-001 oraz literatury medycznej.
Słownik pojęć
- Ostra choroba przeciwko gospodarzowi (aGvHD)
- Reakcja układu odpornościowego przeszczepionych komórek dawcy przeciwko tkankom i narządom odbiorcy, stanowiąca jedno z najcięższych powikłań po transplantacji.
- Komórki regulatorowe T (Treg)
- Subpopulacja limfocytów T odpowiedzialna za hamowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej i utrzymanie tolerancji immunologicznej.
- Alogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych
- Transplantacja tkanek lub komórek pochodzących od innego osobnika tego samego gatunku (dawna niespokrewnionego lub spokrewnionego).
- Badanie kliniczne I fazy
- Pierwsza faza badań z udziałem ludzi, mająca na celu ocenę bezpieczeństwa, dawkowania i metabolizmu nowego leku lub terapii.
- Białko gp120
- Białko powierzchniowe użyte w procedurze ATreg do 16-godzinnej stymulacji komórek Treg przed podaniem pacjentowi.
