Systematyczny przegląd i metaanaliza 21 badań, omówione 19 maja 2026 r. przez MedWiss i DeutschesGesundheitsPortal, wskazują, że podawanie cyklofosfamidu po allogenicznym przeszczepie krwiotwórczych komórek macierzystych od zgodnego spokrewnionego dawcy może zmniejszać ryzyko ostrej i przewlekłej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi u chorych na ostrą białaczkę. Jak podano w omówieniach, analiza objęła publikacje do kwietnia 2025 r. Nie wykazała statystycznie istotnego wzrostu liczby nawrotów ani śmiertelności, choć część wyników pozostała niejednoznaczna.
Według obu serwisów metaanaliza objęła 21 badań i 10 860 pacjentów. Autorzy mieli przeszukać bazy PubMed, Embase, Web of Science, Scopus i Cochrane Library. Analiza dotyczyła chorych z ostrą białaczką po przeszczepie od zgodnego spokrewnionego dawcy, u których porównano profilaktykę GVHD opartą na cyklofosfamidzie podawanym po transplantacji, czyli PTCy, z profilaktyką opartą na inhibitorach kalcyneuryny.
W omówieniach podano, że PTCy wiązał się z niższym ryzykiem ostrej GVHD stopnia II–IV, z ilorazem szans 0,54 i 95-procentowym przedziałem ufności 0,35–0,86. Dla przewlekłej GVHD wynik wyniósł OR 0,47, przy 95-procentowym przedziale ufności 0,37–0,60. Lepszy był też wskaźnik GVHD-free/relapse-free survival, dla którego podano OR 2,29 i 95-procentowy przedział ufności 1,42–3,67.
Dla disease-free survival nie odnotowano wyraźnej różnicy między grupami. W omówieniach wskazano OR 1,05 i 95-procentowy przedział ufności 0,75–1,49. Podobnie w przypadku non-relapse mortality oraz overall survival wyniki nie dały jednoznacznego potwierdzenia korzyści. Dla śmiertelności niezwiązanej z nawrotem podano OR 0,71 i 95-procentowy przedział ufności 0,51–1,01, a dla przeżycia całkowitego OR 1,23 i 95-procentowy przedział ufności 0,94–1,62. Oznacza to, że przedziały ufności obejmowały brak efektu.
Serwisy wspomniały też o działaniach niepożądanych i problemach klinicznych, w tym o opóźnionym wszczepieniu, reaktywacji CMV na poziomie 29 proc. oraz krwotocznym zapaleniu pęcherza na poziomie 20 proc. Nie wyjaśniono jednak, czy te odsetki dotyczą całej metaanalizy, wybranej podgrupy, czy pojedynczych badań. Nie podano też pełnego cytowania oryginalnej publikacji, nazwy czasopisma ani DOI, więc nie da się niezależnie zweryfikować szczegółów metodologii.
Znaczenie kliniczne wyników
GVHD należy do najważniejszych powikłań po przeszczepie allogenicznym. Wpływa nie tylko na przeżycie, lecz także na jakość życia i konieczność długotrwałej immunosupresji. Standardowa profilaktyka po przeszczepie od zgodnego spokrewnionego dawcy od lat opiera się głównie na inhibitorach kalcyneuryny, podczas gdy PTCy wcześniej zyskał mocniejszą pozycję przede wszystkim w transplantacjach haploidentycznych.
Przedstawione wyniki mogą zwiększyć zainteresowanie PTCy także w przypadku dawców w pełni zgodnych. Do oceny jego znaczenia klinicznego potrzebne są jednak pełne dane o jakości badań, różnicach bezwzględnych ryzyka oraz dalsze badania randomizowane.
