Najważniejsze
- •Badanie Stanford Medicine sugeruje związek między terapią estrogenową a mniejszą liczbą zmian typowych dla choroby Alzheimera, ale nie dowodzi związku przyczynowego.
- •W analizie pośmiertnych mózgów terapia oparta wyłącznie na estrogenach wiązała się z 35-proc. niższym prawdopodobieństwem obecności blaszek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych.
- •W drugiej części badania u ponad 21 tys. kobiet stosowanie estrogenu łączyło się z 39-proc. niższym prawdopodobieństwem diagnozy demencji oraz lepszymi wynikami testów poznawczych.
- •Wyniki dotyczą wyłącznie terapii z samym estrogenem, najczęściej stosowanej po histerektomii; u kobiet z macicą zwykle konieczne jest dodanie progestagenu.
- •Autorzy podkreślają, że potrzeba dalszych badań nad tym, czy znaczenie mają wiek rozpoczęcia terapii, jej rodzaj i dobór pacjentek.
Badanie Stanford Medicine sugeruje, że menopauzalna terapia hormonalna oparta wyłącznie na estrogenach wiąże się z niższym ryzykiem zmian typowych dla choroby Alzheimera u kobiet po menopauzie.
Naukowcy ze Stanford Medicine opublikowali 25 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie „Neurology” badanie, które sugeruje związek między menopauzalną terapią hormonalną opartą wyłącznie na estrogenach a niższym ryzykiem zmian typowych dla choroby Alzheimera u kobiet po menopauzie. Autorzy zastrzegają jednak, że praca ma charakter obserwacyjny i nie pozwala stwierdzić, że estrogen działa ochronnie w sposób przyczynowy.
Niższe ryzyko zmian alzheimerowskich w analizie mózgów
W pierwszej części badania zespół przeanalizował pośmiertne mózgi 258 kobiet stosujących terapię estrogenową i porównał je z mózgami około 2700 kobiet, które nie przyjmowały hormonów. Badacze szukali dwóch głównych zmian kojarzonych z chorobą Alzheimera: blaszek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych. Po uwzględnieniu wieku, wykształcenia, nadciśnienia i wariantu genu APOE4 terapia estrogenowa wiązała się z 35-proc. niższym prawdopodobieństwem takich patologii.
Dane od żyjących uczestniczek i ograniczenia badania
Druga część pracy objęła dane ponad 21 tys. żyjących uczestniczek. W tej analizie kobiety stosujące estrogen miały 39-proc. niższe prawdopodobieństwo diagnozy demencji niż uczestniczki nieprzyjmujące hormonów. Miały też lepsze wyniki testów pamięci i samodzielnego funkcjonowania. Dr Jennifer Bruno ze Stanford Medicine powiedziała, że hormonalna terapia menopauzalna wydaje się mieć umiarkowany, ale statystycznie istotny związek z niższym ryzykiem rozwoju zmian typowych dla choroby Alzheimera.
Badanie dotyczyło wyłącznie schematu z samym estrogenem. Taki wariant stosuje się głównie u kobiet po histerektomii. U kobiet z macicą sam estrogen zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium, dlatego zwykle łączy się go z progestagenem. Autorzy przypomnieli też, że wpływ hormonalnej terapii menopauzalnej na ryzyko demencji od lat budzi spory, a wcześniejsze badania dawały sprzeczne wyniki.
W tym badaniu uczestniczki miały średnio około 70 lat, więc wyniki nie mówią, jak terapia działałaby przy wcześniejszym rozpoczęciu leczenia ani przy innych schematach HTM. Praca może jednak wzmocnić zainteresowanie tym, czy znaczenie mają rodzaj terapii, wiek jej rozpoczęcia i dobór pacjentek. Na podstawie tych danych nie zmienia się zaleceń, ale badanie wskazuje kierunek do dalszych analiz.
Estrogen a ryzyko zmian typowych dla Alzheimera — kluczowe liczby
Źródło: badanie Stanford Medicine opublikowane w „Neurology” (25 sierpnia 2026 r.).
Najważniejsze liczby z badania Stanford Medicine
| Analiza | Liczba uczestniczek / próbek | Wynik związany z estrogenem |
|---|---|---|
| Pośmiertne mózgi | 258 kobiet stosujących estrogen vs ok. 2700 kobiet bez hormonów | 35% niższe prawdopodobieństwo blaszek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych |
| Dane kliniczne | ponad 21 000 żyjących uczestniczek | 39% niższe prawdopodobieństwo diagnozy demencji oraz lepsze wyniki testów pamięci i samodzielności |
Źródło: badanie Stanford Medicine opublikowane w „Neurology” (25 sierpnia 2026 r.).
Słownik pojęć
- Menopauzalna terapia hormonalna (HTM)
- Leczenie łagodzące objawy menopauzy z użyciem hormonów, najczęściej estrogenu, czasem w połączeniu z progestagenem.
- Estrogen
- Główna grupa hormonów żeńskich; w terapii menopauzalnej może być podawany sam lub z innymi hormonami.
- Progestagen
- Hormon dodawany do estrogenu u kobiet z macicą, aby chronić endometrium przed nadmiernym rozrostem.
- Demencja
- Zespół objawów obejmujący pogorszenie pamięci i innych funkcji poznawczych, utrudniający codzienne funkcjonowanie.
- Choroba Alzheimera
- Najczęstsza przyczyna demencji, związana m.in. z odkładaniem blaszek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych.
- Blaszki amyloidowe
- Złogi białka beta-amyloidu w mózgu, typowe dla choroby Alzheimera.
- Splątki neurofibrylarne
- Nieprawidłowe skupiska białka tau wewnątrz komórek nerwowych, charakterystyczne dla choroby Alzheimera.
- APOE4
- Wariant genu APOE zwiększający ryzyko choroby Alzheimera.
