Częste jedzenie jaj powiązane z niższym ryzykiem Alzheimera

Regularne spożywanie jaj może wiązać się z istotnie niższym ryzykiem choroby Alzheimera u osób starszych – wynika z analizy Adventist Health Study‑2, którą naukowcy z Loma Linda University Health opisali 17 kwietnia 2026 r. w „Journal of Nutrition”. Badacze prześledzili dane 39 498 Amerykanów w wieku co najmniej 65 lat, bez wcześniejszej diagnozy Alzheimera, i powiązali deklarowane na początku badania nawyki żywieniowe z późniejszymi rozpoznaniami w systemie Medicare. W trakcie średnio 15,3 roku obserwacji lekarze zdiagnozowali chorobę Alzheimera u 2 858 uczestników. Porównano ryzyko w pięciu kategoriach spożycia jaj, uwzględniając zarówno jaja „widoczne” (np. gotowane, smażone, jajecznica), jak i „ukryte” – w potrawach, pieczywie czy wyrobach gotowych. W porównaniu z osobami, które jadły jaja nigdy lub rzadko (mniej niż raz w miesiącu), uczestnicy jedzący je 1–3 razy w miesiącu mieli około 17% niższe ryzyko rozpoznania Alzheimera, przy spożyciu 2–4 razy w tygodniu spadek wynosił około 20%, a przy co najmniej pięciu porcjach tygodniowo – 27%. W analizie ciągłej osoby całkowicie unikające jaj miały około 22% wyższe ryzyko choroby niż ci, którzy jedli równowartość około jednego jajka tygodniowo. Zespół zastosował modele regresji Coxa z wiekiem jako skalą czasu i szeroko korygował wyniki o czynniki potencjalnie zakłócające. Uwzględniono m.in. płeć, rasę, wykształcenie, status socjoekonomiczny, BMI, aktywność fizyczną, palenie tytoniu, spożycie alkoholu, ogólną jakość diety oraz obecność chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie czy cukrzyca. Dodatkowe analizy sprawdzały m.in. wpływ zastępowania jaj białkiem roślinnym (orzechy, rośliny strączkowe) oraz wyłączenie wegan z próby. – W porównaniu z nigdy niejedzącymi jaj spożycie co najmniej pięciu jaj tygodniowo wiązało się z istotnie niższym ryzykiem Alzheimera – podkreślił w komunikacie główny badacz prof. Joan Sabaté. Autorzy zwracają uwagę na składniki odżywcze obecne w jajach, które wcześniejsze badania wiązały z funkcjami poznawczymi. Jaja są bogatym źródłem choliny, wykorzystywanej do syntezy acetylocholiny i fosfatydylocholiny, ważnych dla pamięci i komunikacji między neuronami. Zawierają też luteinę i zeaksantynę – karotenoidy akumulujące się w tkance mózgowej – witaminę B12, fosfolipidy oraz, w jajach wzbogacanych, kwasy omega‑3. – Badani adwentyści prowadzą ogólnie zdrowszy styl życia niż przeciętna populacja, dlatego zachęcamy, by traktować jaja jako element całościowo zdrowej diety – zaznaczyła współautorka badania Jisoo Oh. Choroba Alzheimera jest jedną z głównych przyczyn zgonów w USA, a prognozy mówią o rocznych kosztach opieki sięgających ponad 600 mld dolarów do 2050 r. Najmocniejsze dotychczas dowody dotyczą całych wzorców żywieniowych, takich jak dieta śródziemnomorska czy MIND, gdzie najwyższa zgodność wiąże się z 30–50-procentowo niższym ryzykiem demencji. Wynik 17–27% dla jaj mieści się w przedziale obserwowanym dla pojedynczych produktów. Specyfika kohorty – członkowie Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, rzadko palący i pijący alkohol – ułatwia analizę wpływu diety, ale ogranicza możliwość prostego przeniesienia wniosków na ogół społeczeństwa. Badanie miało charakter obserwacyjny, więc pokazuje związek, a nie dowodzi, że to jaja bezpośrednio zmniejszają ryzyko Alzheimera. Autorzy, finansowani m.in. z grantów NIH oraz grantu American Egg Board, zapowiadają dalsze analizy w innych populacjach i podkreślają potrzebę badań interwencyjnych. W praktyce dla lekarzy i dietetyków oznacza to dodatkowy argument na rzecz umiarkowanego włączania jaj do zbilansowanej diety, przy jednoczesnym uwzględnieniu indywidualnego ryzyka sercowo‑naczyniowego pacjenta.