Owoce i umiarkowane spożycie kawy powiązane z wolniejszym starzeniem komórkowym w badaniu z Hiszpanii

Naukowcy z Uniwersytetu Nawarry w Pampelunie przeanalizowali dane ponad 1,7 tys. dorosłych i stwierdzili, że osoby z najwyższym spożyciem polifenoli z diety miały o 52 proc. niższe ryzyko posiadania krótkich telomerów niż osoby z najniższym spożyciem. Wyniki badania zaprezentowano w maju 2026 r. na Europejskim Kongresie Otyłości (ECO) w Stambule. Zespół, którym kierowała m.in. Isabella Kury Guzmán, dwukrotnie mierzył długość telomerów – w 2008 r. i w 2015 r. – wykorzystując próbki od uczestników badania. Na tej podstawie oceniano, u kogo występuje wyższe ryzyko krótkich telomerów, uznawanych za marker niekorzystnego starzenia komórkowego. Równolegle badacze oszacowali całkowite spożycie polifenoli w diecie, analizując m.in. owoce, kawę, herbatę oraz produkty z kakao i czekoladą. Osoby z najwyższym spożyciem owoców – około 4–5 porcji dziennie – miały o 29 proc. niższe ryzyko krótkich telomerów niż uczestnicy jedzący owoców najmniej. Umiarkowane picie kawy, definiowane jako do jednej filiżanki dziennie, wiązało się z o 26 proc. niższym ryzykiem występowania krótkich telomerów w porównaniu z osobami, które kawy nie piły. Media relacjonujące badanie wskazują, że źródłem polifenoli były przede wszystkim owoce jagodowe, jabłka, kawa, herbata i kakao. – Dieta bogata w polifenole, obejmująca m.in. owoce i kawę, może być jednym z elementów układanki wspierających zdrowsze starzenie komórkowe. Nie chodzi o jeden „anty‑agingowy” produkt, lecz o skumulowany efekt codziennych wyborów żywieniowych – podkreśliła Guzmán w komentarzu cytowanym przez brytyjskie media. Niezależni eksperci zwracają uwagę, że wyniki wpisują się w dotychczasowe obserwacje dotyczące roli polifenoli. – Polifenole wiążą się z niższym ryzykiem chorób związanych z wiekiem, w tym chorób serca i pogorszenia funkcji poznawczych; badania interwencyjne pokazują, że mogą obniżać ciśnienie tętnicze i wspierać funkcję naczyń krwionośnych oraz mózgu – powiedziała prof. Ana Rodriguez‑Mateos z King’s College London. Prof. Gunter Kuhnle z University of Reading zaznaczył jednak, że trudno oddzielić efekt samych polifenoli od wpływu ogólnie zdrowszej diety roślinnej. Telomery to „czapeczki” na końcach chromosomów, które skracają się wraz z podziałami komórek; krótsze telomery w leukocytach są łączone w badaniach z wyższym ryzykiem chorób sercowo‑naczyniowych, cukrzycy typu 2, części nowotworów oraz z większą śmiertelnością ogólną. Długość telomerów jest jednak tylko jednym z markerów wieku biologicznego i mniej precyzyjnym niż nowsze tzw. zegary epigenetyczne. Na tempo ich skracania wpływają także inne elementy stylu życia: palenie, aktywność fizyczna, masa ciała, jakość snu i przewlekły stres. Badanie z Nawarry ma charakter obserwacyjny i jak dotąd jest znane z abstraktu oraz prezentacji konferencyjnej, a nie z pełnej publikacji w recenzowanym czasopiśmie. Pokazuje więc korelację między wzorcem żywienia a długością telomerów, ale nie dowodzi, że to polifenole powodują wolniejsze starzenie komórek. Brakuje również publicznie dostępnych danych o zastosowanej metodzie laboratoryjnej, definicji „krótkich telomerów” czy zakresie korekt statystycznych. Autorzy i cytowani eksperci podkreślają, że nowe wyniki wzmacniają dotychczasowe zalecenia zdrowia publicznego, które od lat rekomendują co najmniej pięć porcji warzyw i owoców dziennie oraz dopuszczają umiarkowane picie kawy jako element zdrowej diety. Kolejnym krokiem będą pełna publikacja metod i wyników oraz dalsze badania, które pokażą, czy obserwowane różnice w długości telomerów przekładają się na mierzalne różnice w zachorowalności i śmiertelności.