Badanie: częste jedzenie jaj powiązane z niższym ryzykiem choroby Alzheimera

Częstsze spożywanie jaj wiązało się z maksymalnie 27‑procentowo niższym względnym ryzykiem rozpoznania choroby Alzheimera u osób po 65. roku życia – wynika z badania naukowców z Loma Linda University Health, opublikowanego w „The Journal of Nutrition”. Zespół analizował ponad 15‑letnie dane z amerykańskiej kohorty Adventist Health Study‑2, połączone z rejestrami świadczeń Medicare. Autorzy podkreślają, że jest to badanie obserwacyjne, które pokazuje związek statystyczny, a nie dowodzi, że jajka „zapobiegają” chorobie. Analiza objęła nieco ponad 39,4 tys. uczestników w wieku co najmniej 65 lat, bez wcześniejszego rozpoznania demencji. W trakcie średnio 15,3 roku obserwacji lekarze rozpoznali chorobę Alzheimera u 2858 osób, co odpowiada ok. 7–8 proc. badanej populacji. Informacje o diagnozach pochodziły z baz Medicare Master Beneficiary Summary Files, na podstawie kodów ICD odnotowanych w dokumentacji medycznej. Badacze oceniali spożycie jaj na podstawie kwestionariuszy żywieniowych, uwzględniając zarówno jajka zjadane „wprost” (np. gotowane, smażone, jajecznica), jak i jajka „ukryte” w wypiekach czy produktach przetworzonych. Uczestników podzielono na cztery kategorie: osoby nigdy niejedzące jaj, jedzące je 1–3 razy w miesiącu, 2–4 razy w tygodniu oraz co najmniej pięć razy w tygodniu. W porównaniu z osobami deklarującymi, że w ogóle nie jedzą jaj, spożycie 1–3 razy w miesiącu wiązało się z ok. 17 proc. niższym względnym ryzykiem rozpoznania Alzheimera, 2–4 razy w tygodniu – z ok. 20 proc. niższym, a co najmniej pięć razy w tygodniu – z redukcją ryzyka sięgającą 27 proc. W oddzielnym modelu statystycznym całkowite unikanie jaj wiązało się z ok. 22 proc. wyższym ryzykiem choroby Alzheimera w porównaniu z osobami jedzącymi około jedno jajko tygodniowo. Choć media relacjonują te wartości jako „zmniejszenie ryzyka”, chodzi o ryzyko względne. W skali bezwzględnej w tej kohorcie oznacza to różnicę rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu przypadków na 1000 osób w ciągu około 15 lat, a nie całkowite wyeliminowanie choroby. Autorzy przypominają, że jajka są źródłem składników potencjalnie korzystnych dla mózgu, takich jak cholina, luteina, zeaksantyna, witamina B12, witamina D, fosfolipidy i kwasy tłuszczowe omega‑3. Zastrzegają jednak, że mechanizmy ewentualnego działania ochronnego pozostają niejasne, a obserwowany związek może częściowo wynikać z innych cech stylu życia i diety. Uczestnicy Adventist Health Study‑2 to w większości Adwentyści Dnia Siódmego – populacja o niskiej częstości palenia i spożycia alkoholu oraz częstym stosowaniu diet roślinnych, co utrudnia proste przełożenie wyników na ogół społeczeństwa. Badanie wpisuje się w szersze prace nad rolą żywienia w profilaktyce demencji, w których dotąd najsilniejsze dowody dotyczą całych wzorców diety, takich jak dieta śródziemnomorska czy MIND. Obecne wytyczne organizacji międzynarodowych nie rekomendują jaj jako specyficznego środka zapobiegania chorobie Alzheimera, lecz kładą nacisk na całościowy, prozdrowotny styl życia. Część analiz w omawianej pracy sfinansował American Egg Board, a kohortę Adventist Health Study‑2 wspierały wcześniej m.in. National Institutes of Health. Autorzy i komentujący eksperci wskazują, że wyniki wymagają potwierdzenia w innych, niezależnych populacjach. W praktyce oznacza to, że jajka mogą stanowić element zbilansowanej diety seniorów, ale nie powinny być traktowane jako samodzielna „strategia” zapobiegania chorobie Alzheimera, obok kontroli ciśnienia tętniczego, aktywności fizycznej i niepalenia.