Najważniejsze
- •Badanie I fazy przeprowadzone w klinice Charité wykazało spadek aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów u wszystkich 6 badanych pacjentów po zastosowaniu terapii CD19 CAR-T.
- •Trzech z sześciu uczestników badania osiągnęło całkowitą, trwałą remisję bezlekową podczas obserwacji trwającej od 36 do 52 tygodni.
- •Eksperymentalny preparat mivocabtagene autoleucel ma na celu zniszczenie patologicznych limfocytów B i zresetowanie układu immunologicznego.
- •Metoda jest dedykowana najcięższym, lekoopornym postaciom RZS (2–5% pacjentów), a jej wdrożenie ogranicza brak rejestracji, wysoki koszt ($350–500 tys.) oraz konieczność chemioterapii limfodeplecyjnej.
Naukowcy z berlińskiej kliniki Charité wykazali w badaniu I fazy, że terapia CAR-T doprowadziła do bezlekowej remisji u trzech z sześciu pacjentów z ciężkim reumatoidalnym zapaleniem stawów.
Naukowcy z kliniki Charité w Berlinie zaprezentowali pod koniec sierpnia 2026 roku na łamach czasopisma „Nature Medicine” wyniki badania klinicznego I fazy. Wykazano w nim, że eksperymentalna terapia komórkowa CD19 CAR-T doprowadziła do spadku aktywności choroby u wszystkich sześciu pacjentów z ciężkim, opornym na leki reumatoidalnym zapaleniem stawów, w tym do remisji bezlekowej u trzech z nich.
Badanie przeprowadził zespół z ośrodka Charité – Universitätsmedizin Berlin pod kierownictwem prof. Gerharda Krönke i prof. Davida Simona. W próbie klinicznej wzięło udział sześciu pacjentów – trzy kobiety oraz trzech mężczyzn w wieku od 31 do 69 lat. Wszyscy badani cierpieli na ciężką, seropozytywną postać reumatoidalnego zapalenia stawów i wcześniej bezskutecznie stosowali do ośmiu terapii biologicznych lub celowanych w ciągu średnio dziesięciu lat trwania choroby.
Skuteczność i bezpieczeństwo procedury
W ramach procedury medycznej pacjentom podano jednorazowy wlew autologicznych komórek CAR-T (preparat mivocabtagene autoleucel), pozyskanych z własnych komórek chorych. Podanie preparatu poprzedzono chemioterapią limfodeplecyjną. W okresie obserwacji trwającym od 36 do 52 tygodni u wszystkich sześciu pacjentów odnotowano spadek aktywności procesu chorobowego. Trzech z nich osiągnęło trwałą remisję i pod koniec obserwacji nie wymagało przyjmowania żadnych leków na RZS.
U uczestników badania wystąpił zespół uwalniania cytokin o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, przy jednoczesnym braku powikłań neurotoksycznych. Badacze wskazują jednak na ograniczenia badania wynikające z braku grupy kontrolnej oraz małej próby badawczej. Uniemożliwia to jednoznaczne oddzielenie efektu samego wlewu CAR-T od wpływu towarzyszącej chemioterapii limfodeplecyjnej. Maksymalnie roczny czas obserwacji nie pozwala również na ocenę trwałości remisji po upływie tego okresu ani ryzyka nawrotu choroby.
Perspektywy i wyzwania kliniczne
Obecnie stosowane leki na reumatoidalne zapalenie stawów jedynie hamują stan zapalny i wymagają stałego przyjmowania. Terapia CAR-T ma natomiast na celu zniszczenie patologicznych limfocytów B i zresetowanie układu immunologicznego. Metoda ta jest ukierunkowana wyłącznie na pacjentów z postacią oporną na dotychczasowe leczenie biologiczne, stanowiących szacunkowo od 2 do 5% całkowitej populacji chorych. Próba w klinice Charité stanowi kontynuację trendu adaptacji onkologicznych terapii komórkowych w reumatologii, testowanych wcześniej między innymi w toczniu układowym.
Eksperymentalna terapia komórkowa CAR-T nie jest obecnie zarejestrowana w leczeniu chorób autoimmunologicznych w żadnym kraju na świecie. Stosowanie tej metody wiąże się z barierą wysokich kosztów, szacowanych na 350–500 tys. dolarów za procedurę, koniecznością przejścia agresywnej chemioterapii oraz ryzykiem groźnych infekcji. Naukowcy zaplanowali II fazę badania o nazwie COMPARE na grupie dziesięciu pacjentów, w której terapia CAR-T zostanie bezpośrednio porównana z lekami zawierającymi rytuksymab.
Porównanie standardowego leczenia RZS z terapią komórkową CAR-T
Tradycyjne leki biologiczne i celowane
Eksperymentalna terapia CD19 CAR-T
Debata Medexpressu: CAR-T w szpiczaku – przełomowa terapia poza zasięgiem polskich pacjentów
Wyniki badania I fazy terapii CAR-T w reumatoidalnym zapaleniu stawów
Słownik pojęć
- Terapia CAR-T
- Innowacyjna metoda immunoterapii komórkowej, w której limfocyty T pobrane od pacjenta są genetycznie modyfikowane, aby rozpoznawać i niszczyć komórki wykazujące specyficzny antygen (np. CD19).
- Chemioterapia limfodeplecyjna
- Przygotowawcze leczenie farmakologiczne stosowane przed wlewem komórek CAR-T, wywołujące czasową reakcję eliminacji istniejących limfocytów pacjenta.
- Zespół uwalniania cytokin (CRS)
- Ogólnoustrojowa odpowiedź zapalna będąca powikłaniem po podaniu immunoterapii komórkowej, objawiająca się m.in. gorączką i spadkiem ciśnienia tętniczego.
- Remisja bezlekowa
- Stan długotrwałego ustąpienia objawów klinicznych i laboratoryjnych choroby autoimmunologicznej przy braku stosowania jakichkolwiek leków immunosupresyjnych.
- Seropozytywne RZS
- Postać reumatoidalnego zapalenia stawów, w której w surowicy krwi stwierdza się obecność swoistych autoprzeciwciał (np. RF lub anti-CCP).
