Najważniejsze
- •Stosowanie domowego oczyszczacza z filtrem HEPA przez miesiąc skróciło czas wykonania testu sprawności myślenia o 12% u osób po 40. roku życia mieszkających w pobliżu ruchliwych dróg.
- •Filtracja HEPA obniżyła średnie stężenie pyłów PM2,5 w domach o 52% (z 5,2 do 2,5 µg/m³) oraz cząstek ultrafine o 32%.
- •Poprawę elastyczności poznawczej i funkcji wykonawczych (test Trail Making Test B) odnotowano wyłącznie u osób w wieku 40+, podczas gdy u młodszych badanych nie wykazano istotnej zmiany.
- •Wcześniejsze analizy w ramach tego samego projektu (HAFTRAP) wykazały, że redukcja zanieczyszczeń filtrami HEPA obniżyła skurczowe ciśnienie krwi u badanych.
Używanie domowego oczyszczacza powietrza z filtrem HEPA przez miesiąc skróciło o 12 proc. czas wykonania testu sprawności poznawczej u osób po 40. roku życia mieszkających w pobliżu ruchliwych dróg.
Miesięczne stosowanie domowego oczyszczacza powietrza z filtrem HEPA skróciło o 12 proc. czas wykonania testu sprawności poznawczej u osób po 40. roku życia, mieszkających w pobliżu tras szybkiego ruchu w amerykańskim mieście Somerville. Wyniki prac naukowców z uniwersytetów Tufts oraz Connecticut opublikowało czasopismo Scientific Reports.
Przebieg badania i wpływ filtrów na jakość powietrza
Zespół pod kierownictwem Nicholasa Pellegrino przebadał 119 osób w wieku od 30 do 74 lat, mieszkających w odległości do 200 metrów od autostrad I-93 i Route 28 w stanie Massachusetts. Badacze zastosowali podwójnie ślepą próbę naprzemienną. Uczestnicy przez miesiąc używali sprawnego filtra HEPA, a przez kolejny miesiąc korzystali z atrapy urządzenia (placebo). Między tymi etapami wprowadzono miesięczną przerwę.
Pomiary wykazały, że filtrowanie obniżyło średnie stężenie pyłów PM2,5 w domach o 52 proc. (z 5,2 do 2,5 µg/m³), a stężenie cząstek ultraf drobnych – o 32 proc.
Skrócenie czasu wykonania testu odnotowano wyłącznie w podgrupie osób powyżej 40. roku życia, która stanowiła około 42 proc. całej próby. Średni czas ukończenia testu Trail Making Test Part B, mierzącego elastyczność poznawczą i funkcje wykonawcze, zmniejszył się u nich z 61,4 do 54,0 sekundy. W całej grupie 119 badanych oraz u osób poniżej 40. roku życia naukowcy nie zaobserwowali istotnej statystycznie poprawy. Test nie wykazał również zmian w części A, oceniającej sprawność motoryczną i prosty czas reakcji.
Wyjściowe stężenie pyłów PM2,5 w domach uczestników (5,2 µg/m³) mieściło się w normach amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (EPA) oraz odpowiadało zaleceniom Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Publikacja stanowi analizę drugorzędową w ramach projektu HAFTRAP. Wcześniejsze prace tego samego zespołu wykazały, że redukcja zanieczyszczeń za pomocą filtrów HEPA doprowadziła u tych samych badanych do obniżenia skurczowego ciśnienia krwi.
Ograniczenia badania i dalsze plany
Naukowcy wskazują na ograniczenia uzyskanych wyników. Pozytywny efekt dotyczył nielicznej podgrupy około 50 osób, z czego mniej niż 12 uczestników miało ponad 60 lat. Urządzenia HEPA nie eliminują ponadto zanieczyszczeń gazowych ze spalin, takich jak dwutlenek azotu czy benzen. W tym etapie badacze nie oceniali również biologicznych mechanizmów zmian za pomocą rezonansu magnetycznego ani badań krwi.
W kolejnych fazach projektu zespół planuje przeanalizować zmiany w strukturze istoty białej mózgu oraz zbadać poziom metabolitów we krwi u osób narażonych na zanieczyszczenia drogowe.
Wpływ oczyszczania powietrza filtrem HEPA na zdrowie i sprawność poznawczą
Badanie naukowców z Tufts University i University of Connecticut opublikowane w Scientific Reports.
Zmiany stężenia pyłów oraz parametrów sprawności poznawczej po zastosowaniu filtra HEPA
| Parametr / Test | Przed / Atrapa filtra | Z filtrem HEPA | Efekt / Zmiana |
|---|---|---|---|
| Stężenie PM2,5 w domu | 5,2 µg/m³ | 2,5 µg/m³ | Spadek o 52% |
| Cząstki ultrafine | Wartość bazowa | Obniżone stężenie | Spadek o 32% |
| Trail Making Test B (osoby >40 lat) | 61,4 s | 54,0 s | Skrócenie czasu o 12% (poprawa) |
| Trail Making Test B (cała grupa / <40 lat) | Brak zmian | Brak zmian | Brak istotności statystycznej |
| Trail Making Test A (sprawność motoryczna) | Brak zmian | Brak zmian | Brak istotności statystycznej |
Dane na podstawie publikacji Scientific Reports (Nicholas Pellegrino i wsp.).
Słownik pojęć
- Filtr HEPA
- Wysokoefektywny filtr cząsteczkowy powietrza (High Efficiency Particulate Air), zdolny do wychwytywania mikroskopijnych cząstek stałych i pyłów z powietrza.
- Pyły PM2,5
- Drobne pyły zawieszone o średnicy nieprzekraczającej 2,5 mikrometra, zdolne do przenikania do pęcherzyków płucnych oraz krwioobiegu.
- Cząstki ultrafine (UFP)
- Niezwykle małe cząstki stałe (o średnicy poniżej 0,1 mikrometra), powstające m.in. w procesach spalania w silnikach spalinowych.
- Podwójnie ślepa próba naprzemienna
- Metodologia badania klinicznego/naukowego, w której ani badani, ani badacze nie wiedzą, która grupa stosuje prawdziwe urządzenie/lek, a która atrapę (placebo), a uczestnicy zmieniają grupy w trakcie eksperymentu.
- Trail Making Test (TMT)
- Standardowy test neuropsychologiczny oceniający sprawność motoryczną, szybkość przetwarzania informacji oraz elastyczność poznawczą i funkcje wykonawcze (część B).
- Funkcje wykonawcze
- Złożone procesy umysłowe odpowiedzialne za planowanie, elastyczność myślenia, kontrolę uwagi i podejmowanie decyzji.
