Najważniejsze
- •Nawet poziomy PM2.5 uznawane przez EPA za bezpieczne mogą zwiększać ryzyko chorób układu krążenia.
- •Przegląd objął 95 badań, a w 67% z nich wykazano istotny związek między niskim stężeniem PM2.5 a chorobami serca.
- •Najbardziej narażone są osoby starsze, małe dzieci, pacjenci z chorobami serca oraz społeczności ubogie i marginalizowane.
- •Źródło zanieczyszczenia ma znaczenie — inne ryzyko wiąże się z ruchem drogowym, inne z przemysłem czy pyłem rolniczym.
- •Autorzy zalecają monitorowanie jakości powietrza, ograniczanie aktywności na zewnątrz w złe dni oraz stosowanie filtrów HEPA i masek N95.
Badanie Uniwersytetu Missisipi wykazało, że PM2.5 może szkodzić sercu nawet poniżej limitów EPA.
Najważniejsze liczby z przeglądu badań o PM2.5 i sercu
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba przeanalizowanych badań | 95 | Zakres przeglądu literatury |
| Odsetek badań z istotnym związkiem | 67% | Badania wskazujące na związek niskiego PM2.5 z chorobami serca |
| Średnica cząstek PM2.5 | < 2,5 µm | Cząstki mogą przedostawać się do krwiobiegu |
| Skuteczność filtrów HEPA | do 0,03 µm | Usuwanie bardzo drobnych cząstek z powietrza |
Opracowanie na podstawie artykułu i opisanego przeglądu badań Uniwersytetu Missisipi (2026-06-03).
Naukowcy z Uniwersytetu Missisipi opublikowali 3 czerwca 2026 r. przegląd badań, z którego wynika, że narażenie na PM2.5 może szkodzić zdrowiu serca nawet wtedy, gdy poziom zanieczyszczenia mieści się poniżej federalnych limitów EPA. Autorzy przeanalizowali 95 badań z różnych części świata i w 67 proc. z nich znaleźli istotne powiązania między niskim poziomem PM2.5 a chorobami układu krążenia.
PM2.5 to drobne cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrona. Powstają m.in. w wyniku ruchu samochodowego, działalności przemysłowej i dymu. Po wdychaniu mogą przedostawać się z płuc do krwiobiegu, a następnie wpływać na wiele narządów. Według autorów przeglądu takie narażenie może sprzyjać odkładaniu się blaszki miażdżycowej w ścianach tętnic, a w konsekwencji zwiększać ryzyko zakrzepów, zawału serca, udaru i innych chorób serca.
W badaniu zwrócono też uwagę na grupy szczególnie podatne na skutki niskiego narażenia. Chodzi o osoby starsze, małe dzieci, pacjentów z wcześniej rozpoznanymi chorobami serca, a także osoby ubogie i społeczności marginalizowane. James Stewart z Uniwersytetu Missisipi zaznaczył, że znaczenie ma również źródło PM2.5. Inne ryzyko niesie zanieczyszczenie pochodzące z ruchu drogowego, inne z przemysłu, a jeszcze inne z pyłu wzbijanego podczas prac rolniczych.
Badacze podkreślili, że choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów na świecie i w Missisipi. Stewart dodał, że wpływ PM2.5 nie kończy się na sercu, ponieważ cząstki te mogą oddziaływać także na inne narządy po dostaniu się do układu krążenia. Courtney Roper, także z Uniwersytetu Missisipi, oceniła, że jeśli regulacje miałyby być oparte wyłącznie na ochronie zdrowia, obecne normy powinny zostać obniżone.
Wcześniejsze badania Roper wykazały podwyższone poziomy sadzy, jednego ze składników PM2.5, w kilku miejscach w Missisipi i powiązały ekspozycję z większą liczbą przyjęć do szpitali z powodu chorób układu oddechowego w Jackson. Autorzy przeglądu zalecają, by sprawdzać lokalne raporty o jakości powietrza i ograniczać aktywność na zewnątrz w dni z gorszymi wynikami. Wskazują też na filtry HEPA, które usuwają cząstki o wielkości nawet 0,03 mikrona, oraz maski N95. Ich zdaniem kolejnym krokiem powinna być większa świadomość publiczna i uwzględnianie wahań zanieczyszczenia w praktyce klinicznej.
Jak PM2.5 wpływa na układ krążenia
Na podstawie przeglądu badań Uniwersytetu Missisipi i przytoczonych w artykule mechanizmów działania PM2.5.
Słownik pojęć
- PM2.5
- Drobne cząstki stałe lub ciekłe w powietrzu o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrona, zdolne do wnikania głęboko do płuc i do krwiobiegu.
- Blaszka miażdżycowa
- Nagromadzenie tłuszczów, cholesterolu i innych substancji w ścianie tętnicy, które zwęża jej światło.
- Zakrzep
- Skrzep krwi, który może zablokować naczynie krwionośne i wywołać zawał lub udar.
- EPA
- Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, która ustala m.in. normy jakości powietrza.
- Filtr HEPA
- Wysokosprawny filtr powietrza zatrzymujący bardzo drobne cząstki zawieszone.
- Maska N95
- Maska ochronna filtrująca co najmniej 95% drobnych cząstek unoszących się w powietrzu.
