Najważniejsze
- •Długotrwałe narażenie na hałas drogowy wiąże się ze statystycznym wzrostem ryzyka zachorowania na chorobę Parkinsona o 3-4% na każde dodatkowe 9–11,5 dB.
- •Posiadanie tzw. cichej elewacji (cichszej o co najmniej 10 dB od najgłośniejszej strony budynku) wykazuje działanie ochronne i obniża to ryzyko.
- •Potencjalne biologiczne mechanizmy leżące u podstaw tej zależności obejmują zaburzenia snu, przewlekły stres, stres oksydacyjny oraz stany zapalne układu nerwowego.
- •Wyniki te mają duże znaczenie dla zdrowia publicznego, gdyż około jedna trzecia mieszkańców Europy żyje w warunkach nadmiernego hałasu drogowego.
Analiza danych 3,1 miliona mieszkańców Danii wykazała, że długotrwałe narażenie na hałas drogowy zwiększa ryzyko zachorowania na chorobę Parkinsona. Naukowcy ustalili też, że posiadanie w domu cichej elewacji może ograniczać to zagrożenie.
Duńskie badanie kohortowe, które ukazało się 20 lipca 2026 roku w czasopiśmie „JAMA Neurology”, wykazało statystyczny związek między długotrwałym narażeniem na hałas drogowy a wzrostem ryzyka zachorowania na chorobę Parkinsona. Zespół badawczy pod kierownictwem dr Mette Sørensen z Duńskiego Instytutu Raka ustalił, że posiadanie w domu elewacji, na której poziom hałasu jest niższy o co najmniej 10 decybeli, wyraźnie ogranicza to ryzyko.
Naukowcy przeanalizowali dane adresowe i medyczne 3,1 miliona mieszkańców Danii w wieku co najmniej 40 lat. Stan zdrowia uczestników pod kątem rozwoju choroby Parkinsona monitorowano w latach 2000–2017. W tym okresie lekarze zdiagnozowali w badanej kohorcie 20 587 przypadków tego schorzenia. Analiza wykazała, że ryzyko zachorowania rośnie o 3 procent na każde dodatkowe 11,5 decybela hałasu komunikacyjnego docierającego do najgłośniejszej elewacji budynku oraz o 4 procent na każde 9 decybeli przy najcichszej elewacji. Współautorem publikacji jest prof. Thomas Münzel, kardiolog z Centrum Medycznego Uniwersytetu Jana Gutenberga w Moguncji.
Metodologia i ograniczenia badania
Badacze wykazali, że różnica w poziomie hałasu między najgłośniejszą a najcichszą ścianą budynku wynosząca minimum 10 decybeli istotnie obniża ryzyko zachorowania. W modelach statystycznych autorzy uwzględnili status społeczno-ekonomiczny badanych oraz zanieczyszczenie powietrza pyłami zawieszonymi PM2,5 i dwutlenkiem azotu.
Dr Peter Chan z Nuffield Department of Population Health wskazał, że mieszkańcy mogą zmniejszać narażenie na hałas np. poprzez przeniesienie sypialni do cichszego pomieszczenia w domu. Zwrócił jednak uwagę, że czynniki ryzyka choroby Parkinsona często współwystępują z niskim statusem socjoekonomicznym, co utrudnia całkowite wyizolowanie wpływu samego hałasu. Ponieważ badanie miało charakter obserwacyjny, nie dostarcza ono bezpośredniego dowodu na biologiczny mechanizm powstawania choroby. Naukowcy szacowali poziom hałasu wyłącznie na zewnątrz budynków, nie uwzględniając indywidualnych nawyków mieszkańców, takich jak choćby zamykanie okien.
Znaczenie populacyjne i zalecenia ekspertów
Wcześniejsze próby powiązania hałasu komunikacyjnego z chorobą Parkinsona (w tym holenderskie badanie z 2024 roku) obejmowały zbyt małą grupę pacjentów, by wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Choć wykazany w Danii wzrost ryzyka na poziomie 3–4 procent jest stosunkowo niski w porównaniu z wpływem czynników genetycznych czy ekspozycją na pestycydy, to wyniki te mają ogromne znaczenie populacyjne. Szacuje się, że około jedna trzecia mieszkańców Europy żyje w warunkach hałasu przekraczającego normy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Profesor Anna Hansell z University of Leicester oceniła, że hałas działa prawdopodobnie jako ogólny stresor środowiskowy, a nie specyficzny czynnik ryzyka wywołujący tę konkretną chorobę. Z kolei John Stewart z organizacji UK Noise Association wezwał władze do podjęcia zdecydowanych działań na rzecz wyciszania głównych arterii drogowych. Wdrożenie skutecznych rozwiązań będzie jednak wymagało wprowadzenia nowych regulacji w planowaniu przestrzennym oraz zmian w projektowaniu budynków mieszkalnych.
Wzrost ryzyka choroby Parkinsona a poziom hałasu komunikacyjnego
| Parametr hałasu (elewacja) | Zmiana poziomu hałasu (dB) | Wzrost ryzyka zachorowania (%) |
|---|---|---|
| Najgłośniejsza elewacja budynku | + 11,5 dB | 3% |
| Najcichsza elewacja budynku | + 9,0 dB | 4% |
| Różnica (cicha elewacja chroniąca przed ryzykiem) | min. 10,0 dB (różnicy) | Redukcja ryzyka (działanie ochronne) |
JAMA Neurology, Sørensen et al. (2026)
Potencjalna ścieżka wpływu hałasu na rozwój choroby Parkinsona
Opracowano na podstawie hipotez patofizjologicznych w badaniu Sørensen et al. (2026)
Słownik pojęć
- Choroba Parkinsona
- Postępujące schorzenie układu nerwowego, charakteryzujące się niszczeniem komórek produkujących dopaminę w mózgu, co prowadzi do zaburzeń ruchowych (np. drżenia, sztywności mięśni).
- Decybel (dB)
- Logarytmiczna jednostka miary poziomu głośności lub natężenia dźwięku.
- Dopamina
- Neuroprzekaźnik syntetyzowany w mózgu, odpowiedzialny m.in. za koordynację ruchową, napięcie mięśniowe oraz procesy motywacyjne.
- Badanie kohortowe
- Badanie polegające na długofalowej obserwacji określonej grupy ludzi (kohorty) wolnych od danej choroby na początku badania, w celu określenia czynników ryzyka.
- Stres oksydacyjny
- Stan nierównowagi w organizmie między produkcją reaktywnych form tlenu (wolnych rodników) a zdolnością do ich neutralizacji, mogący prowadzić do uszkodzenia komórek.
- Neuroinflamacja (zapalenie układu nerwowego)
- Proces zapalny toczący się w obrębie tkanki nerwowej mózgu lub rdzenia kręgowego, często z udziałem komórek mikrogleju.
