Najważniejsze
- •Sąd Najwyższy Indii zwrócił się do rządu o wyjaśnienie, dlaczego 16-procentowa marża stosowana przy części leków nie miałaby obowiązywać szerzej.
- •Podczas rozprawy wskazano przykład leku przeciwnowotworowego, którego cena dla detalisty miała wynosić około 2700 rupii, a MRP około 27 tys. rupii, jednak nie przedstawiono pełnej dokumentacji tego przypadku.
- •Sędziowie zakwestionowali także praktykę kierowania pacjentów do aptek szpitalnych lub wskazanych aptek oraz jej skutki dla osób korzystających z programów finansowanych publicznie.
- •16 proc. w formule NPPA odnosi się do marży detalicznej przy ustalaniu ceny maksymalnej i nie oznacza automatycznie zysku producenta, szpitala ani apteki.
- •Rząd ma przedstawić stanowisko po konsultacjach, a kolejne posiedzenie zaplanowano na 12 października 2026 roku; sąd nie ustanowił dotąd wiążącego limitu.
Sąd Najwyższy Indii zapytał rząd, dlaczego 16-procentowa marża stosowana przy ustalaniu cen części leków nie miałaby obowiązywać szerzej. Podczas rozprawy w New Delhi sędziowie Vikram Nath i Sandeep Mehta nie wprowadzili jednak wiążącego limitu. Zażądali od rządu stanowiska w sprawie cen leków, generyków i wyrobów medycznych.
Podczas rozprawy przedstawiono przykład leku przeciwnowotworowego, którego cena dla detalisty miała wynosić około 2700 rupii, a cena maksymalna na opakowaniu — około 27 tys. rupii. Jedna z relacji wskazywała także na cenę sprzedaży wynoszącą 3000 rupii. Materiały nie podają nazwy preparatu, producenta, dawki ani wielkości opakowania. Nie przedstawiono również dokumentu potwierdzającego te kwoty.
Sędziowie pytali także o pacjentów kierowanych do aptek szpitalnych lub wskazanych aptek. Z relacji wynika, że — według przywoływanych twierdzeń — zakup leku poza taką placówką może wpływać na możliwość uzyskania leczenia. Brakuje jednak danych o skali tego zjawiska, konkretnych placówkach i jego zgodności z prawem. Sędziowie odnieśli tę kwestię także do leczenia finansowanego z programów rządowych, którego koszty ponosi sektor publiczny, a pośrednio — podatnicy.
Rząd reprezentował solicitor general Tushar Mehta. Zadeklarował konsultacje z urzędnikami i przygotowanie odpowiedzi. Kolejne posiedzenie wyznaczono na 12 października 2026 roku. W materiałach nie ma pisemnego postanowienia sądu ani protokołu określającego dokładny mechanizm proponowanego rozwiązania. Relacje różnie opisują 16 proc.: jako marżę dodawaną do ceny dla detalisty, ograniczenie ceny maksymalnej względem tej ceny albo marżę odnoszoną do MRP.
W indyjskim systemie National Pharmaceutical Pricing Authority oblicza dla części leków średnią cenę dla detalisty, czyli PTR, a następnie dodaje 16-procentową marżę detaliczną przy ustalaniu ceny maksymalnej. Nie oznacza to automatycznie 16-procentowego zysku producenta, szpitala czy apteki. Różnica między PTR a MRP może obejmować także koszty dystrybucji, magazynowania, transportu, kredytu kupieckiego, zwrotów, strat i podatków. Leki scheduled podlegają mechanizmowi kontroli cen powiązanemu z listą podstawowych leków, natomiast leki non-scheduled pozostają poza bezpośrednią formułą NPPA, choć ich roczny wzrost cen ma być co do zasady ograniczony do 10 proc.
Rząd ma przedstawić stanowisko po konsultacjach. Dopiero później będzie można ocenić, czy sąd rozważy wydanie wiążącego rozstrzygnięcia lub zmianę zasad ustalania cen.
Najczęstsze pytania
Czy Sąd Najwyższy Indii wprowadził już jednolity limit marży na leki?▼
Czego dotyczy 16-procentowa marża?▼
Co oznaczają skróty PTR i MRP?▼
Jaki przykład różnicy cen przedstawiono podczas rozprawy?▼
Dlaczego sąd pytał o apteki szpitalne?▼
Czy wszystkie leki w Indiach podlegają tej samej kontroli cen?▼
Słownik pojęć
- MRP
- Maximum Retail Price, czyli maksymalna cena detaliczna umieszczana na opakowaniu leku.
- PTR
- Price to Retailer, czyli cena, po której lek trafia do detalisty.
- NPPA
- National Pharmaceutical Pricing Authority, indyjski organ odpowiedzialny za ustalanie i nadzorowanie cen części leków.
- DPCO
- Drugs (Prices Control) Order, regulacje określające zasady kontroli cen leków w Indiach.
- Leki scheduled
- Leki objęte wykazem podstawowych leków i mechanizmem kontroli cen opartym na formule NPPA.
- Leki non-scheduled
- Leki pozostające poza bezpośrednią formułą cenową NPPA, których roczny wzrost cen ma być co do zasady ograniczony do 10 proc.
- Marża detaliczna
- Różnica lub narzut uwzględniany przy przejściu od ceny dla detalisty do ceny maksymalnej; nie jest równoznaczna z czystym zyskiem jednego uczestnika rynku.
Najważniejsze elementy indyjskiego systemu cen leków
| Element | Znaczenie | Informacja ze sprawy |
|---|---|---|
| PTR | Cena leku dla detalisty | Dla omawianego przykładu wskazywano około 2700 rupii, a w jednej z relacji około 3000 rupii |
| MRP | Maksymalna cena detaliczna na opakowaniu | W przykładzie wskazywano około 27 tys. rupii |
| Marża 16 proc. | Marża detaliczna stosowana w formule dla części leków | Sąd zapytał, dlaczego nie miałaby być stosowana szerzej |
| Leki scheduled | Leki objęte kontrolą cen powiązaną z listą podstawowych leków | NPPA oblicza średnią PTR i dodaje marżę detaliczną |
| Leki non-scheduled | Leki poza bezpośrednią formułą NPPA | Ich roczny wzrost cen ma być co do zasady ograniczony do 10 proc. |
Leki scheduled i non-scheduled w systemie kontroli cen
Leki scheduled
Leki non-scheduled
Co wydarzyło się podczas rozprawy?
Opracowano na podstawie przekazanego artykułu i przywołanych materiałów źródłowych; przedstawione kwoty dotyczą relacji z rozprawy i nie zostały w pełni udokumentowane w materiałach.
