Najważniejsze
- •Zablokowanie białka nowotworowego BRAF redukuje nadmierne sygnały bólowe w modelach przedklinicznych bólu neuropatycznego.
- •Leki onkologiczne (wemorafenib i selumetynib) wyciszają nadwrażliwość czuciową bez naruszania prawidłowych reakcji u zdrowych osobników.
- •Odkryty mechanizm pozwala na pośrednią, bezpieczną regulację receptorów NMDA w rdzeniu kręgowym z pominięciem mózgu.
- •Główną barierą w zastosowaniu doustnym jest wysoka toksyczność ogólnoustrojowa, co wymaga opracowania dordzeniowych metod podawania leków.
Naukowcy z MD Anderson Cancer Center wykazali, że zablokowanie białka BRAF redukuje nadmierne sygnały bólowe. Odkrycie to otwiera drogę do opracowania nowych metod leczenia przewlekłego bólu neuropatycznego.
Naukowcy z University of Texas MD Anderson Cancer Center ustalili, że zablokowanie białka BRAF redukuje nadmierną transmisję sygnałów bólowych w badaniach przedklinicznych. Wyniki pracy opublikowano 25 sierpnia 2026 roku na łamach czasopisma „Science Signaling”. Wskazują one na możliwość wykorzystania istniejących leków onkologicznych w leczeniu przewlekłego bólu neuropatycznego.
Badaniami współkierowali prof. Shao-Rui Chen oraz prof. Hui-Lin Pan z Wydziału Anestezjologii i Medycyny Perioperacyjnej amerykańskiego ośrodka. Zespół odkrył, że po urazie nerwów obwodowych białko BRAF przemieszcza się z obwodowych komórek czuciowych do ich zakończeń w rdzeniu kręgowym. W tym miejscu, poprzez szlak enzymatyczny MEK, potęguje ono aktywność receptorów NMDA. Zjawisko to prowadzi do znacznego wzmocnienia impulsów bólowych zmierzających do mózgu. Zbieżność między białkami szlaku BRAF a receptorami NMDA potwierdzono także w badaniach tkanki ludzkiego rdzenia kręgowego.
Mechanizm działania i próby przedkliniczne
W doświadczeniach przedklinicznych naukowcy użyli leków onkologicznych: inhibitora BRAF wemurafenibu oraz inhibitora MEK selumetynibu. Zastosowane substancje wyciszyły nadwrażliwość na bodźce dotykowe, uciskowe oraz termiczne. Co kluczowe, wemurafenib i selumetynib nie zaburzyły prawidłowych reakcji czuciowych u osobników bez uszkodzeń nerwowych. Dodatkowych dowodów dostarczyły modyfikacje genetyczne – wyłączenie genu Braf zmniejszyło odczuwanie bólu, natomiast jego aktywacja wywołała nadwrażliwość u zdrowych osobników. Projekt sfinansowały National Institutes of Health oraz Pamela and Wayne Garrison Distinguished Chair Endowment.
Wyzwania i perspektywy kliniczne
Ból neuropatyczny stanowi istotne wyzwanie dla medycyny, dotykając od 7 do 10% populacji globalnej. Obecnie stosowane leki pierwszej linii, takie jak gabapentynoidy, nie przynoszą ulgi u ponad 60% pacjentów. Bezpośrednie blokowanie receptorów NMDA jest ograniczone ze względu na ciężkie działania niepożądane ze strony układu nerwowego, obejmujące omamy. Odkryty mechanizm pozwala na pośrednią regulację tych receptorów wyłącznie w rdzeniu kręgowym, bez zaburzania pracy całego mózgu.
Szybką translację wyników do praktyki klinicznej ogranicza jednak wysoka toksyczność ogólnoustrojowa wemurafenibu i selumetynibu, które mogą powodować uszkodzenia wątroby oraz zaburzenia pracy serca. Stosowanie doustne u pacjentów bez choroby nowotworowej jest wykluczone. Z tego powodu kolejnym krokiem badaczy będzie opracowanie bezpiecznych metod podania dordzeniowego.
Mechanizm powstawania i hamowania bólu neuropatycznego przez szlak BRAF/MEK
Statystyki dotyczące bólu neuropatycznego i skuteczności obecnych terapii
| Wskaźnik / Parametr | Wartość / Odsetek | Kontekst medyczny |
|---|---|---|
| Częstość występowania bólu neuropatycznego | 7 - 10% | Populacja globalna |
| Nieskuteczność leków I linii (np. gabapentynoidów) | > 60% | Brak satysfakcjonującej ulgi w bólu u pacjentów |
| Działania niepożądane przy bezpośrednim blokowaniu NMDA | Wysokie | Ciężkie objawy psychotropowe (np. omamy) |
Dane na podstawie artykułu i opublikowanych badań w Science Signaling
Porównanie strategii leczenia przewlekłego bólu neuropatycznego
Obecna terapia (np. Gabapentynoidy)
Bezpośrednie blokowanie receptorów NMDA
Zablokowanie szlaku BRAF/MEK (Nowe odkrycie)
Słownik pojęć
- Ból neuropatyczny
- Przewlekły ból spowodowany uszkodzeniem lub chorobą układu somatosensorycznego (nerwów obwodowych lub ośrodkowego układu nerwowego).
- Białko BRAF
- Białko z grupy kinaz serynowo-treoninowych biorące udział w przekazywaniu sygnałów wewnątrzkomórkowych; często mutuje w nowotworach.
- Szlak MEK
- Kaskada enzymatyczna (MAPK/ERK) regulująca ekspresję genów, podziały komórkowe oraz – jak odkryto – wzmacnianie sygnałów bólowych.
- Receptory NMDA
- Receptory dla kwasu glutaminowego w układzie nerwowym, kluczowe dla plastyczności synaptycznej i przewodzenia sygnałów bólowych.
- Wemorafenib
- Lek onkologiczny będący selektywnym inhibitorem kinazy BRAF, stosowany m.in. w leczeniu czerniaka z mutacją BRAF V600E.
- Selumetynib
- Lek onkologiczny będący inhibitorem kinaz MEK1 i MEK2, stosowany w leczeniu wybranych nowotworów i nerwiakowłókniakowatości.
- Gabapentynoidy
- Grupa leków przeciwpadaczkowych (np. gabapentyna, pregabalina) stosowanych jako leki pierwszej linii w leczeniu bólu neuropatycznego.
