Niemieccy dermatolodzy ostrzegają: groźne mity o ochronie UV w mediach społecznościowych

Arbeitsgemeinschaft Dermatologische Onkologie (ADO) przy Niemieckim Towarzystwie Onkologicznym ostrzega, w związku z „miesiącem raka skóry” w maju, przed niebezpiecznymi trendami i fałszywymi informacjami na temat ochrony przed promieniowaniem UV w mediach społecznościowych. Organizacja zapowiada jednocześnie osobną sesję poświęconą dezinformacji o filtrach przeciwsłonecznych na Niemieckim Kongresie Raka Skóry, który odbędzie się 9–12 września w Lipsku. Jak podkreśla prof. Carola Berking z Erlangen, w sieci krążą m.in. twierdzenia, że krem przeciwsłoneczny całkowicie blokuje wytwarzanie witaminy D, jest „groźniejszy niż słońce” czy wręcz wywołuje raka. Inne popularne mity głoszą, że okulary przeciwsłoneczne zwiększają ryzyko oparzenia, przy zachmurzeniu nie potrzeba żadnej ochrony, „naturalne” oleje roślinne wystarczają jako filtr, a dwukrotne posmarowanie skóry podwaja deklarowany faktor SPF. ADO ocenia, że takie przekazy mogą skłaniać do rezygnacji z ochrony przed słońcem lub jej niewłaściwego stosowania. Eksperci przypominają, że dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej środki przeciwsłoneczne podlegają regulacjom kosmetycznym, są badane pod kątem bezpieczeństwa i przez właściwe instytucje ocenione jako nieskutkujące zwiększeniem ryzyka nowotworów. Zwracają też uwagę, że podstawą profilaktyki jest przede wszystkim osłanianie skóry: długie rękawy, długie spodnie, nakrycie głowy z daszkiem lub rondem, okulary z filtrem UV oraz unikanie słońca w godzinach okołopołudniowych. Krem z filtrem stanowi uzupełnienie tych środków, zwłaszcza przy wysokim indeksie UV. ADO i działający przy Niemieckim Centrum Badań nad Rakiem Krebsinformationsdienst powołują się na badania, według których stosowanie filtrów nie prowadzi do całkowitego zahamowania syntezy witaminy D w skórze i rzadko jest główną przyczyną jej niedoboru. Według cytowanych zaleceń zwykle wystarcza około 15 minut słońca na dłonie i twarz, trzy razy w tygodniu, aby zapewnić prawidłową gospodarkę witaminą D. Organizacja zwraca też uwagę, że niektóre mity wspiera interes ekonomiczny, na przykład sprzedaż suplementów diety reklamowanych jako konieczne. Federalny Urząd Ochrony przed Promieniowaniem (BfS) ostrzega, na podstawie „aktualnego badania o niepokojących wynikach”, że promieniowanie UV nasila się i pozostaje główną przyczyną raka skóry, choć bez podania szczegółowych danych. Urząd oraz ADO rekomendują śledzenie codziennych prognoz indeksu UV publikowanych przez BfS i Niemiecki Serwis Meteorologiczny oraz wprowadzanie ochrony już od wartości około 3, nie tylko w szczycie lata. Artykuł przypomina, że krem należy nakładać w ilości około 2 mg/cm² skóry oraz ponawiać aplikację po kąpieli czy silnym poceniu. Nie „podwaja” to SPF, ale pozwala utrzymać deklarowany poziom ochrony. Specjaliści zwracają uwagę, że liczba zachorowań na czerniaka i tzw. nieczerniakowego raka skóry rośnie w Niemczech od lat, choć cytowane materiały nie podają konkretnych wskaźników. Wskazują, że kumulujące się w ciągu życia dawki promieniowania UV, zmiany stylu spędzania czasu wolnego i starzenie się populacji napędzają te trendy. Jednocześnie w przekazach ADO i BfS brakuje odniesień do trwających w środowisku naukowym dyskusji o różnicach między typami filtrów, reakcjach alergicznych czy możliwym wpływie niektórych substancji na środowisko. Zapowiadana sesja „Hauptsache viral: gefährliche Trends und Fake News zum Thema UV-Schutz” na kongresie w Lipsku ma zająć się systematycznym prostowaniem najpopularniejszych mitów. Można oczekiwać, że obok dermatologów do debaty o ochronie przed promieniowaniem UV oraz bilansie korzyści i ryzyka stosowania filtrów włączą się także inne grupy zawodowe i instytucje – od lekarzy POZ po organizacje pacjenckie i środowiskowe.