Najważniejsze
- •Na TikToku treści wprowadzające w błąd o filtrach UV uzyskują większe zaangażowanie niż rzetelne materiały, mimo że stanowią mniejszość publikacji.
- •W analizie 971 filmów około 87 proc. promowało stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, ale to nagrania krytyczne lub sensacyjne częściej zdobywały polubienia, komentarze i udostępnienia.
- •W fałszywych przekazach pojawiały się m.in. tezy, że kremy z filtrem są toksyczne, wywołują raka lub prowadzą do niedoboru witaminy D.
- •Większość pro-sunscreenowych filmów skupiała się na korzyściach estetycznych, a tylko 6 proc. wprost mówiło o zmniejszaniu ryzyka nowotworów skóry.
- •Badanie pokazuje, że w mediach społecznościowych kontrowersja często wygrywa z faktami, dlatego komunikacja o ochronie przeciwsłonecznej powinna być prostsza i bardziej bezpośrednia.
Analiza 971 filmów na TikToku wykazała, że dezinformacja o filtrach UV przyciąga więcej uwagi niż rzetelne treści.
Badacze z University of Alberta w Kanadzie przeanalizowali 971 najpopularniejszych filmów na TikToku dotyczących filtrów UV i stwierdzili, że treści dezinformacyjne przyciągają większe zaangażowanie niż rzetelne przekazy. Wyniki badania opublikowano 23 czerwca 2026 roku w czasopiśmie „PLOS Digital Health”.
Naukowcy oceniali, czy materiały zachęcały do stosowania kremów z filtrem, czy podważały ich sens, a także jak reagowali odbiorcy. Pod uwagę wzięli liczbę wyświetleń, polubień, komentarzy i udostępnień. Okazało się, że niemal 87 proc. filmów promowało stosowanie filtrów UV, ale to nagrania krytyczne lub wprowadzające w błąd częściej zbierały większą liczbę polubień, komentarzy i udostępnień.
W analizowanych materiałach pojawiały się m.in. twierdzenia, że kremy z filtrem są toksyczne, mogą powodować raka albo blokują korzyści zdrowotne wynikające z ekspozycji na słońce. Część przekazów sugerowała też, że stosowanie filtrów prowadzi do niedoboru witaminy D. Badacze zwrócili uwagę, że takie treści mogą szybciej rozchodzić się w sieci, ponieważ są kontrowersyjne i sprzeczne z powszechnymi zaleceniami.
Autorzy badania wskazali również na inny problem. Choć większość twórców zachęcała do używania filtrów, przekaz często koncentrował się na urodowych korzyściach, takich jak pielęgnacja skóry czy zachowanie młodego wyglądu. Znacznie rzadziej mówiono o zdrowotnej roli ochrony przeciwsłonecznej. Tylko 6 proc. analizowanych filmów wprost wskazywało, że filtry UV zmniejszają ryzyko nowotworów skóry.
Kontekst tego wyniku jest istotny, bo zachorowalność na nowotwory skóry rośnie na całym świecie, a kremy z filtrem pozostają jednym z najprostszych narzędzi profilaktyki. Jednocześnie TikTok stał się ważnym źródłem informacji zdrowotnych, zwłaszcza dla młodszych użytkowników, którzy często opierają się na treściach z mediów społecznościowych zamiast na zaleceniach medycznych.
Badanie nie podaje szczegółów metodologii analizy ani danych demograficznych użytkowników, ale pokazuje wyraźnie, że w mediach społecznościowych to nie rzetelność, lecz kontrowersja częściej zdobywa zasięg. Dla sektora medycznego oznacza to potrzebę prostszego i bardziej bezpośredniego mówienia o tym, że filtry UV służą nie tylko skórze, ale także ochronie przed rakiem.
TikTok i dezinformacja o filtrach UV: najważniejsze liczby
Na podstawie badania University of Alberta opisanego w PLOS Digital Health oraz danych przytoczonych w artykule.
Słownik pojęć
- Filtry UV
- Preparaty przeciwsłoneczne, które pomagają chronić skórę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym.
- Promieniowanie UV
- Niewidzialne promieniowanie słoneczne, które może uszkadzać skórę i zwiększać ryzyko nowotworów.
- Nowotwór skóry
- Grupa chorób nowotworowych rozwijających się w komórkach skóry; ryzyko zwiększa m.in. nadmierna ekspozycja na słońce.
- Witamina D
- Witamina syntetyzowana m.in. pod wpływem słońca; w sieci bywa błędnie przedstawiana jako argument przeciw stosowaniu filtrów.
- Dezinformacja
- Fałszywe lub wprowadzające w błąd treści rozpowszechniane w sposób celowy lub przez pomyłkę.
- Zaangażowanie
- Reakcje odbiorców w mediach społecznościowych, takie jak polubienia, komentarze, udostępnienia i liczba wyświetleń.
