Najważniejsze
- •Wysoki SPF nie gwarantuje skutecznej ochrony, jeśli krem z filtrem jest nakładany zbyt cienko, zbyt rzadko lub bez ponownej aplikacji po kąpieli czy spoceniu.
- •Zalecana ilość preparatu to ok. 2 mg/cm² skóry, czyli około 30–40 g na jedną aplikację na całe ciało osoby dorosłej.
- •Oznaczenia „wodoodporny” i „extra wodoodporny” nie oznaczają pełnej trwałości ochrony — po kontakcie z wodą krem nadal trzeba nałożyć ponownie.
- •Na realną ochronę wpływają też warunki otoczenia: przez chmury może przenikać do 90 proc. promieniowania UV, a w górach natężenie UV rośnie o ok. 10–12 proc. na każde 1000 m wysokości.
- •Pełna fotoprotekcja powinna obejmować nie tylko krem, ale też odzież, nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i ograniczanie ekspozycji na słońce.
CRM z Düsseldorfu ostrzegło 19 maja, że wielu urlopowiczów niewłaściwie stosuje kremy z filtrem, przez co nawet wysoki SPF nie zapewnia skutecznej ochrony przed oparzeniami.
CRM Centrum für Reisemedizin poinformowało 19 maja w Düsseldorfie, że wielu urlopowiczów nieprawidłowo chroni się przed słońcem, nawet jeśli używa kremów z wysokim SPF. Instytucja ostrzegła, że sam wysoki wskaźnik ochrony nie wystarcza, jeśli preparat nakłada się zbyt oszczędnie, zbyt rzadko ponawia jego aplikację lub traktuje go jako jedyne zabezpieczenie przed promieniowaniem UV.
Jak podało CRM, zalecana ilość preparatu to około 2 mg na każdy centymetr kwadratowy skóry. Dla osoby dorosłej oznacza to około 30–40 g kremu na jedną aplikację na całe ciało. Prof. dr med. Tomas Jelinek, kierownik naukowy CRM, podkreślił w komunikacie, że „SPF 50 niewiele pomaga, jeśli krem jest nakładany zbyt oszczędnie albo nie jest ponownie aplikowany po kąpieli”. CRM zaleca również nakładanie preparatu około 30 minut przed ekspozycją na słońce oraz ponawianie aplikacji po kąpieli, spoceniu się lub starciu kremu.
Najczęstsze błędy w ochronie przeciwsłonecznej
Instytucja zwróciła też uwagę na częste błędne rozumienie oznaczeń wodoodporności. Według CRM określenie „wasserfest” oznacza zachowanie co najmniej połowy deklarowanego SPF po dwóch 20-minutowych pobytach w wodzie, a „extra wasserfest” – po czterech takich cyklach. Jak zaznacza CRM, nie zwalnia to z ponownego nałożenia preparatu.
W komunikacie przypomniano również, że przez chmury może przenikać do 90 proc. promieniowania UV, a natężenie UV w górach rośnie o około 10–12 proc. na każde 1000 metrów wysokości. Ochrona przeciwsłoneczna ma być zalecana już od poziomu UV Index 3.
CRM wskazało także na inne czynniki, które mogą osłabiać rzeczywistą ochronę. Według instytucji środki odstraszające owady zawierające DEET lub ikarydynę mogą pogarszać działanie kremu z filtrem, jeśli zostaną nałożone w niewłaściwej kolejności. Jelinek zalecił, by najpierw zastosować krem przeciwsłoneczny i odczekać 15–20 minut przed użyciem repelentu.
CRM odradza też używanie napoczętych kremów z poprzedniego sezonu, jeśli były długo przechowywane w cieple lub na słońcu. Ochrona przed UV powinna, według instytucji, obejmować także odzież, nakrycie głowy, okulary oraz unikanie nadmiernej ekspozycji.
Sezonowe przypomnienie, nie nowe odkrycie
Komunikat CRM ma charakter sezonowego przypomnienia przed wakacjami, a nie informacji o nowym odkryciu medycznym. Sedno przekazu sprowadza się do tego, że laboratoryjny SPF nie przekłada się automatycznie na ochronę w praktyce, jeśli produkt jest stosowany niezgodnie z zaleceniami.
Materiał nie zawiera jednak danych pokazujących skalę problemu ani niezależnej weryfikacji części twierdzeń przez dermatologa, regulatora lub instytucję zdrowia publicznego.
Dla podróżnych oznacza to przede wszystkim potrzebę dokładniejszego przestrzegania znanych zasad fotoprotekcji podczas wyjazdów nad morze, w góry i do krajów o silniejszym nasłonecznieniu. Ocena skali błędów wśród urlopowiczów będzie jednak trudna, dopóki podobnych obserwacji nie potwierdzą szersze dane.
Jak prawidłowo stosować krem z filtrem podczas wyjazdu
Na podstawie zaleceń CRM przytoczonych w artykule.
Kluczowe liczby dotyczące prawidłowej ochrony przeciwsłonecznej
| Parametr | Wartość | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| Zalecana ilość kremu | 2 mg/cm² skóry | Taka ilość jest potrzebna, by uzyskać ochronę zbliżoną do deklarowanego SPF |
| Jedna aplikacja na całe ciało dorosłego | 30–40 g | Zbyt mała porcja istotnie obniża realną ochronę |
| Czas przed wyjściem na słońce | ok. 30 minut | Preparat należy nałożyć odpowiednio wcześniej |
| Kolejność z repelentem | repelent po 15–20 minutach od kremu SPF | Zmniejsza ryzyko osłabienia działania ochrony przeciwsłonecznej |
| „Wasserfest” | co najmniej połowa deklarowanego SPF po 2 x 20 min w wodzie | Nie zwalnia z ponownej aplikacji |
| „Extra wasserfest” | co najmniej połowa deklarowanego SPF po 4 x 20 min w wodzie | Nadal wymaga ponownego smarowania |
| Promieniowanie UV przez chmury | do 90% | Zachmurzenie nie oznacza braku ryzyka |
| Wzrost natężenia UV w górach | ok. 10–12% na każde 1000 m | Na wysokości potrzebna jest większa ostrożność |
| Próg stosowania ochrony | UV Index 3 | Od tego poziomu zaleca się fotoprotekcję |
Na podstawie komunikatu CRM opisanego w artykule.
Słownik pojęć
- SPF
- Sun Protection Factor, czyli wskaźnik ochrony przed promieniowaniem UVB; w praktyce działa zgodnie z deklaracją tylko przy odpowiednio grubej warstwie preparatu.
- UV Index
- Skala określająca natężenie promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni Ziemi; od poziomu 3 zaleca się stosowanie ochrony przeciwsłonecznej.
- Fotoprotekcja
- Zespół działań ograniczających szkodliwy wpływ promieniowania UV, obejmujący m.in. krem z filtrem, odzież, okulary i unikanie nadmiernej ekspozycji.
- DEET
- Substancja czynna stosowana w repelentach przeciw owadom; może wpływać na skuteczność kremu z filtrem, jeśli produkty są używane niewłaściwie.
- Ikarydyna
- Substancja odstraszająca owady, stosowana w repelentach; podobnie jak DEET wymaga właściwej kolejności aplikacji względem preparatu SPF.
- Wodoodporność kremu
- Oznaczenie sugerujące częściowe utrzymanie ochrony po kontakcie z wodą, ale niewykluczające konieczności ponownej aplikacji.
