Najważniejsze
- •NFZ planuje uzależnić finanse przychodni POZ od wskaźników jakościowych i profilaktycznych od 1 października 2026 r.
- •Nowe przepisy wprowadzają tzw. ujemne współczynniki korygujące stawkę kapitacyjną w przypadku niewykonania celów populacyjnych.
- •Organizacje lekarskie (PPOZ, Porozumienie Zielonogórskie) protestują, wskazując brak wpływu na decyzje pacjentów oraz penalizację zamiast premiowania.
- •Obecna zgłaszalność na badania profilaktyczne (np. 12–15% w profilaktyce raka szyjki macicy) rażąco odbiega od celów NFZ (60–70%).
Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował projekt zarządzenia, który od 1 października 2026 roku uzależnia poziom finansowania przychodni POZ od realizacji określonych wskaźników jakościowych.
Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował projekt zarządzenia Prezesa NFZ, który od 1 października 2026 roku uzależnia poziom finansowania przychodni Podstawowej Opieki Zdrowotnej od osiągania określonych wskaźników jakościowych i profilaktycznych. Wprowadzenie tzw. ujemnych współczynników korygujących stawkę kapitacyjną wywołało sprzeciw organizacji reprezentujących świadczeniodawców. Konsultacje społeczne projektu zakończyły się 20 sierpnia 2026 roku.
Obniżanie stawek kapitacyjnych i sprzeciw środowiska lekarskiego
Projekt zarządzenia Prezesa NFZ zmienia warunki umów w POZ poprzez bezpośrednie powiązanie wskaźników jakości z finansowaniem placówek. Choć nowe przepisy mają wejść w życie 1 października 2026 roku, ocena wykonania wskaźników obejmie świadczenia udzielane z mocą wsteczną już od 1 lipca 2026 roku. Dokument przewiduje jednocześnie okres przejściowy do 30 września 2026 roku – w tym czasie ujemne współczynniki korygujące nie pomniejszą jeszcze wypłat dla przychodni. Nowe parametry obejmują m.in. odsetek teleporad i porad domowych oraz poziom zgłaszalności pacjentów do programów profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego. Ogólnodostępne materiały projektowe nie zawierają jednak szczegółowych wzorów matematycznych ani konkretnych progów procentowych dla poszczególnych wskaźników.
Oficjalne uwagi do dokumentu złożyły organizacje lekarskie, w tym Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia oraz Federacja Porozumienie Zielonogórskie. Prezes PPOZ dr Bożena Janicka podkreśliła, że przychodnie nie mają możliwości zmuszenia pacjentów do udziału w badaniach. Środowisko medyczne krytykuje mechanizm karania finansowego i zwraca uwagę na brak zapisów premiujących placówki osiągające wysokie wyniki. Lekarze wskazują również, że spadek wskaźnika udziału kobiet w profilaktyce nowotworowej może przełożyć się na obniżenie budżetu na opiekę nad wszystkimi pacjentami danej przychodni – w tym mężczyznami i dziećmi. Organizacje wnioskują o wydłużenie okresu przejściowego do dwóch lat.
Niska frekwencja w badaniach profilaktycznych a finanse POZ
Przychodnie Podstawowej Opieki Zdrowotnej rozliczają się z NFZ głównie na podstawie stawki kapitacyjnej, czyli stałej miesięcznej kwoty wypłacanej na każdego zadeklarowanego pacjenta. Dotychczasowe mechanizmy jakościowe opierały się na systemie premiowym – przyznawano dodatnie współczynniki za realizację zadań dodatkowych. Projekt NFZ po raz pierwszy wprowadza mechanizm pomniejszania kwoty bazowej w przypadku niewykonania celów populacyjnych.
Udział Polaków w bezpłatnych badaniach profilaktycznych od lat pozostaje na niskim poziomie. W przypadku profilaktyki raka szyjki macicy wynosi on zaledwie około 12–15 proc., podczas gdy cele wyznaczane przez NFZ sięgają 60–70 proc.
Środowisko medyczne oczekuje obecnie na publikację oficjalnego raportu z konsultacji społecznych oraz stanowisko Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie zgłoszonych uwag. Ostateczne decyzje płatnika określą warunki organizacyjne i finansowe funkcjonowania przychodni POZ od czwartego kwartału 2026 roku.
Harmonogram wdrażania nowych zasad finansowania POZ
Harmonogram wdrażania zmian według projektu zarządzenia Prezesa NFZ
Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę
Zgłaszalność pacjentów na badania profilaktyczne a cele wyznaczone przez NFZ
| Program profilaktyczny / Wskaźnik | Rzeczywista zgłaszalność pacjentów | Cel populacyjny wyznaczony przez NFZ |
|---|---|---|
| Profilaktyka raka szyjki macicy | 12% – 15% | 60% – 70% |
| Mechanizm korygowania finansowania | Premia (dodatni współczynnik) | Kara (ujemny współczynnik) |
Dane na podstawie informacji prasowych oraz projektu zarządzenia Prezesa NFZ.
Porównanie modeli finansowania Podstawowej Opieki Zdrowotnej
Dotychczasowy model finansowania POZ
Proponowany model NFZ (od X 2026 r.)
Evaluation of the implementation of an intervention aimed at expanding Covid-19 testing, case telemonitoring and surveillance actions in Primary Health Care.
Revista de saude publica
@CowZdrowiu
#finanse #zdrowie #NFZ
Słownik pojęć
- POZ
- Podstawowa Opieka Zdrowotna – element systemu ochrony zdrowia zapewniający wszystkim osobom uprawnionym kompleksowe i ciągłe świadczenia zdrowotne w miejscu zamieszkania.
- Stawka kapitacyjna
- Stała kwota przekazywana przychodni POZ przez NFZ co miesiąc za każdego pacjenta zapisanego do listy danego lekarza/placówki, niezależnie od liczby faktycznie udzielonych porad.
- Ujemny współczynnik korygujący
- Mechanizm pomniejszający bazową stawkę kapitacyjną w przypadku nieosiągnięcia określonych przez NFZ wskaźników jakościowych lub profilaktycznych.
- PPOZ
- Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia – organizacja zrzeszająca świadczeniodawców i pracodawców opieki zdrowotnej, reprezentująca interesy świadczeniodawców POZ.
