Najważniejsze
- •Ograniczenie finansowania specjalistycznych procedur: Od 1 października 2026 r. NFZ wyłączy 25 procedur (m.in. artroskopie, urologia, chirurgia kręgosłupa) z ryczałtu oddziałów chirurgii ogólnej w szpitalach podstawowych.
- •Cel reformy – walka z „medycyną walizkową”: Zmiany mają wyeliminować sytuacje, w których kontraktowi lekarze przyjeżdżają jedynie na operacje, nie gwarantując pacjentom opieki pooperacyjnej i leczenia powikłań.
- •Środki na nadwykonania: NFZ przeznaczy dodatkowe 2,4 miliarda złotych na pokrycie nadwykonań z I kwartału 2026 roku oraz na programy lekowe.
- •Kary i limity dla lekarzy: Ministerstwo Zdrowia wprowadzi od 1 listopada 2026 r. obowiązek raportowania godzinowych grafików lekarzy oraz ograniczy stawkę godzinową personelu medycznego do 240 zł brutto.
- •Skutki dla placówek powiatowych: Zmiany dotkną około 90 oddziałów chirurgii ogólnej w Polsce, pozbawiając szpitale powiatowe rentownych procedur bilansujących dotąd ich budżety.
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiedział, że od 1 października 2026 roku ograniczy finansowanie 25 specjalistycznych procedur zabiegowych wyłącznie do szpitali specjalistycznych.
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiedział 30 lipca, że od 1 października 2026 roku ograniczy finansowanie 25 specjalistycznych procedur zabiegowych wyłącznie do placówek specjalistycznych. Decyzja ta wykluczy możliwość rozliczania tych zabiegów w ramach ryczałtu na oddziałach chirurgii ogólnej w szpitalach o profilu podstawowym.
Wykaz ograniczeń obejmuje trzy kody artroskopii (H21, H22, H23), trzy bronchoskopii (DU05I, DU05II, DU05III), sześć procedur chirurgii kręgosłupa (HK08, HK12, HK13, HK14, HK15, HK16), dziesięć zabiegów urologicznych (L15, L16, L21, L22, L26, LU17, LU30, L62E, L62F, L72) oraz trzy procedury z zakresu chirurgii kończyny dolnej (H32, H33, HU33). Projekt zarządzenia prezesa NFZ Filipa Nowaka trafi do konsultacji społecznych na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku.
Zmiany obejmą szacunkowo 10 tysięcy zabiegów na kwartał. Decyzja bezpośrednio dotknie około 90 oddziałów chirurgii ogólnej w Polsce, dla których procedury te stanowiły dotychczas jedyny profil zabiegowy. Zapowiadanym modyfikacjom towarzyszy przekazanie przez NFZ dodatkowych 2,4 miliarda złotych na pokrycie nadwykonań z pierwszego kwartału 2026 roku oraz na programy lekowe.
Opinie ekspertów i cele reformy
Eksperci medyczni popierają nowe zasady. Prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich, prof. Wiesław Tarnowski, wskazuje na konieczność zapewnienia całodobowej opieki na oddziale przygotowanym do leczenia ewentualnych powikłań. Z kolei konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii, prof. Jarosław Czubak, podkreśla, że lekarze kontraktowi pracujący w szpitalu jedynie w wyznaczone dni nie gwarantują pacjentom pełnego bezpieczeństwa.
Ministerstwo Zdrowia planuje również wprowadzenie od 1 listopada 2026 roku obowiązku wstecznego raportowania godzinowych harmonogramów pracy lekarzy do 20. dnia kolejnego miesiąca. Resort zamierza także ograniczyć maksymalną stawkę godzinową personelu medycznego do 240 złotych brutto. Nowe regulacje mają ukrócić zjawisko pracy lekarzy w wielu placówkach jednocześnie.
Dotychczas szpitale powiatowe I stopnia referencyjnego w ramach systemu ryczałtowego kontraktowały zewnętrznych lekarzy specjalistów do wykonywania wysoko wycenianych procedur. Taki model współpracy pozwalał placówkom bilansować budżety kosztem podstawowej chirurgii. Nova reforma NFZ oraz zapowiadany wymóg zatrudniania lekarzy na minimum pół etatu mają administracyjnie i finansowo zablokować ten mechanizm.
Skutki finansowe i organizacyjne
Wiceprezes NFZ Jakub Szulc zadeklarował, że zmiany będą neutralne budżetowo dla szpitali powiatowych. Fundusz nie przedstawił jednak wyliczeń wskazujących na realne straty tych placówek po utracie rentownych procedur. Urzędnicy nie opublikowali również analizy czasu oczekiwania na zabiegi w szpitalach specjalistycznych ani szacunków dotyczących liczby pacjentów, którzy w okresie przejściowym mogą stracić zaplanowane terminy operacji.
Wykaz wyłączanych procedur specjalistycznych według grup zabiegowych
| Grupa zabiegowa | Liczba procedur | Kody procedur (JGP) |
|---|---|---|
| Chirurgia kręgosłupa | 6 | HK08, HK12, HK13, HK14, HK15, HK16 |
| Urologia | 10 | L15, L16, L21, L22, L26, LU17, LU30, L62E, L62F, L72 |
| Artroskopia | 3 | H21, H22, H23 |
| Zabiegi na kończynie dolnej | 3 | H32, H33, HU33 |
| Bronchoskopia | 3 | DU05I, DU05II, DU05III |
Opracowanie własne na podstawie danych NFZ.
@PatrykSlowik
RT @d_pietrzyk: .@NFZ_GOV_PL zamierza częściowo przywrócić limity w finansowaniu wizyt u lekarzy specjalistów - dowiedziała się @rzeczpospo…
Oś czasu wdrażania reformy ograniczenia „medycyny walizkowej”
Harmonogram zmian Ministerstwa Zdrowia i NFZ.
Słownik pojęć
- Lekarz walizkowy (medycyna walizkowa)
- Potoczne określenie lekarzy specjalistów kontraktowych, którzy przyjeżdżają do szpitala (często powiatowego) jedynie w wyznaczone dni na wykonanie określonych procedur zabiegowych, po czym opuszczają placówkę, nie uczestnicząc w stałej opiece pooperacyjnej ani leczeniu ewentualnych powikłań.
- Sieć szpitali (ryczałt sieciowy)
- Ryczałtowy system finansowania szpitali zakwalifikowanych do tzw. systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Finansowanie zależy od profilu szpitala, a nie bezpośrednio od liczby wykonanych pojedynczych zabiegów.
- Procedura JGP (Jednorodne Grupy Pacjentów)
- Grupy procedur medycznych (Jednorodne Grupy Pacjentów) stosowane przez NFZ do klasyfikacji i wyceny kosztów hospitalizacji. Przykłady to kody H21 (artroskopowa rekonstrukcja) czy DU05I (bronchoskopia).
- Nadwykonania
- Świadczenia medyczne wykonane przez placówkę medyczną ponad limit określony w umowie z Narodowym Funduszem Zdrowia, za które szpital ubiega się o późniejszy zwrot kosztów.
- Bilokacja lekarzy
- Sytuacja określana w prawie pracy i ochronie zdrowia, w której ta sama osoba jest zgłaszana jako wykonująca pracę w dwóch różnych placówkach w tym samym czasie. Raportowanie grafików ma na celu jej wyeliminowanie.
